گروه جغرافیای متوسطه شهرستان دلفان (علمی- آموزشی)
تاریخ : پنجشنبه نوزدهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

GPSچیست؟

 

جی‌پی‌اس یا سیستم موقعیت‌یاب جهانی (Global Positioning Systems)، یک سیستم راهبری و مسیریابی ماهواره‌ای است که از شبکه‌ای با حداقل ۲۴ ماهواره تشکیل شده است. این ماهواره‌ها به سفارش وزارت دفاع ایالات متحده ساخته و در مدار زمین قرار داده شده‌اند. جی‌پی‌اس در ابتدا برای مصارف نظامی تهیه شد ولی از سال ۱۹۸۰ استفاده عمومی آن آزاد و آغاز شد.

خدمات این مجموعه در هر شرایط آب و هوایی و در هر نقطه از کره زمین در تمام شبانه‌روز در دسترس است و استفاده از آن رایگان است.

علاوه بر جی‌پی‌اس، دو سیستم کمابیش مشابه دیگر نیز وجود دارد: سیستم گلوناس که دولت شوروی ساخته و اکنون به‌دست کشور روسیه اداره می‌شود و سیستم گالیله که کشورهای اروپائی آن را برای وابسته نبودن به سیستم آمریکائی جی‌پی‌اس ساخته اند.

قطب نماهایی که با نیروی مغناطیسی زمین جهت یابی می‌‌کنند، به تدریج جای خود را به گیرنده‌های جی‌پی‌اس خواهند داد؛ جی‌پی‌اس، سامانه‌ای است که به کمک گروهی از ماهواره‌ها جهت یابی می‌‌کند. ماهواره‌هایی که هرکدام در مدارهای خود به دور زمین در گردشند؛ این ماهواره‌ها با ایستگاه‌های ویژه‌ای بر روی زمین در تماس اند و همواره موقعیت آن‌ها در فضا مشخص است. دستگاه گیرندهٔ جی‌پی‌اس شما، با ارتباط با تعدادی از این ماهواره ها، فاصلهٔ شمارا تا آن‌ها تعین می‌‌کند و سپس موقعیت دقیق شما روی زمین بدست می‌‌آید.

در واقع اساس کار این سامانه، فرستادن سیگنال‌های رادیویی با فرکانس بالا و به طور پیوسته است که زمان و مکان ماهواره را نسبت به زمین مشخص می‌‌کند و یک گیرندهٔ جی‌پی‌اس روی زمین، با گرفتن این اطلاعات از سه ماهواره یا بیشتر، آن‌ها را پردازش می‌‌کند و موقعیت کاربر را در هر نقطهٔ زمین، در هر ساعتی از شبانه روز و در هر وضعیت آب و هوایی به او نشان می‌‌دهد.

با چندین اندازه گیری متعدد، گیرنده به محاسبهٔ سرعت، مدت زمان سفر، فاصلهٔ شما تا مقصد، مختصات جغرافیایی (طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا)، زمان طلوع و غروب خورشید و ماه (در تقویم نجومی)، تعداد ماهواره ها، زمان محلی و ... می‌‌پردازد و آن را در اختیار کاربر قرار می‌‌دهد. به طور میانگین، هشت ماهواره از 24 ماهواره، در اطراف هر نقطه از کرهٔ خاکی که باشید در آسمان گشت می‌‌زنند.

هرچه گیرندهٔ شما به ماهواره‌های بیشتری وصل شود، اطلاعات دقیق تری را برای شما محاسبه می‌‌کند. جی‌پی‌اس، در ابتدا تنها استفادهٔ نظامی داشته است، ولی از سال 1980 به بعد تصمیم گرفته شد تا از آن در فعالیت‌های غیر نظامی هم استفاده شود ؛ تا جایی که امروزه حتی در ماهی گیری و شکار هم مورد استفاده قرار می‌‌گیرد. این ماهواره‌ها به سفارش وزارت دفاع ایالات متحده ساخته و در مدار زمین قرار داده شده‌اند.

سيستم تعيين موقعيت جهاني GPS متشكل از 24 ماهواره است كه درارتفاع 20000 كيلومتري ازسطح زمين قراردارند ودر 6 مدار كه هرمدار 4 ماهواره قرارداد وبا زاويه ميل 55 درجه وپر يود ساعتي 12 ساعته درگردشند .

هرماهوارهGPS دوموج با دو فركانس درباند امواج الكترومغناطيسي (L1, L2 ) ارسال مي كند موج L1 با فركانس1575 MHZ  و موج L2 با فركانس1227 MHZ  مي باشد.




ماهواره‌های جی پی اس

۲۴ عدد ماهواره جی‌پی‌اس در مدارهایی بفاصله ۲۴۰۰۰ هزار مایل از سطح دریا گردش می‌کنند. هر ماهواره دقیقاً طی ۱۲ ساعت یک دور کامل بدور زمین می‌‌گردد. سرعت هریک ۷۰۰۰ مایل بر ساعت است. این ماهواره‌ها نیروی خود را از خورشید تأمین می‌کنند. همچنین باتری‌هایی نیز برای زمانهای خورشید گرفتگی و یا مواقعی که در سایه زمین حرکت می‌کنند به‌همراه دارند. راکتهای کوچکی نیز ماهواره‌ها را در مسیر صحیح نگاه می‌دارد. به این ماهواره‌ها NAVSTAR نیز گفته می‌شود.

در اینجا به برخی مشخصه‌های جالب این سیستم اشاره می‌‌کنیم:

    * اولین ماهواره جی‌پی‌اس در سال ۱۹۷۸ یعنی حدود ۳۵ سال پیش در مدار زمین قرار گرفت.
    * در سال ۱۹۹۴ شبکه ۲۴ عددی NAVSTAR تکمیل گردید.
    * عمر هر ماهواره حدود ۱۰ سال است که پس از آن جایگزین می‌گردد.
    * هر ماهواره حدود ۱۰۰۰ کیلوگرم وزن دارد و طول باتری‌های خورشیدی آن ۵.۵ متر است.
    * انرژی مصرفی هر ماهواره، کمتر از ۵۰ وات است.


جی‌پی‌اس چگونه کار می‌کند

ماهواره‌های این سیستم، در مدارهای دقیق هر روز ۲ بار به‌دور زمین می‌‌گردند و اطلاعاتی را به زمین مخابره می‌کنند. گیرنده‌های جی‌پی‌اس این اطلاعات را دریافت کرده و با انجام محاسبات هندسی، محل دقیق گیرنده را نسبت به زمین محاسبه می‌کنند. در واقع گیرنده زمان ارسال سیگنال از ماهواره را با زمان دریافت آن مقایسه می‌‌کند. از اختلاف این دو زمان، فاصله گیرنده از ماهواره تعیین می‌‌گردد. این عمل را با داده‌های دریافتی از چند ماهواره دیگر تکرار می‌کند و بدین ترتیب محل دقیق گیرنده را با تقریب ناچیز معین می‌‌کند.

گیرنده به دریافت اطلاعات هم‌زمان از حداقل ۳ ماهواره برای محاسبه ۲ بعدی و یافتن طول و عرض جغرافیایی، و همچنین دریافت اطلاعات حداقل ۴ ماهواره برای یافتن مختصات سه بعدی نیازمند است. با ادامه دریافت اطلاعات از ماهواره‌ها گیرنده اقدام به محاسبه سرعت، جهت، مسیرپیموده شده، فواصل طی شده، فاصله باقی مانده تا مقصد، زمان طلوع و غروب خورشید و بسیاری اطلاعات مفید دیگر، می‌نماید.

امواج ماهواره ها متشكل ازامواج حامل باند L مدوله شده با يك كداستاندار كد (C/A2ويك كد دقيق (كد P(3) ويك كددريانوردي ومختصات ماهواره به صورت توابع زماني مي باشد كه دربر آن گيرنده هاي شخصي تفاوتهاي زماني بين وردوي كدهاي C/A را اندازه گيري ميكنند اگردراثر دخالت كنترل زميني درانطباق زماني خطايي بوجود نيايد گيرنده هاي شخصي ازدقتي حدود 15 متر برخوردار خواهند شد.

مفهوم كلي ناوبري راديويي بستگي به انتقال همزمان سيگنالهاي راديويي دارد اگر سيگنالهاي راديويي دقيقاً بطورهمزمان بطور فرستاده نشوند گيرنده نمي تواند بطوردقيق موقعيت را محاسبه نمايد كنترل زميني دراثر تاثيرگذاري بعضي ازماهواره ها درارسال سيگنال هاي C/A كمي قبل يا بعداز ساير ماهواره ها دخالت مي كند دخالت عمدي اصلي , هما ن دسترسي موردي (4) به شمار مي رود .

گيرنده هاي شخصي ميزان خطا را تشخيص نمي دهند. بلكه بطورتصادفي بين 15تا 100 متر دقت تغيير مي يابد .البته دخالت عمدي برروي گيرنده هاي نظامي اثر نمي گذارد .

منبع خطاي ديگر وجود كه برروي فركانس سيگنال گيرنده هاي شخصي اثرمي گذارد كه دخالت يونسفر ناميده مي شود .

زماني كه يك سيگنال راديويي ازبين الكترونها ي آزاد يونسفر عبورمي كند تاخير اندكي بوجود مي آيد برحسب مدت زماني تاخير كه بوسيله الكترون هاي آزاد بوجود مي آيد ماهواره‌هاي GPS كدP را روي دوموج راديويي با فركانس هاي مختلف ارسال مي كند كه L1,L2 ناميده مي شود .يك سيگنال به هنگام عبور ازيونسفر بيشتر ازديگري به تاخير مي افتد.

 گيرنده هاي گران قيمت هردوفركانس را رديابي مي كنند و اختلاف وردي بين L1,L2  اندازه مي گيرند مدت زمان تاخيري را محاسبه مي كنند كه الكترونها ي آزاد ي بوجود مي آورند وتصحيحات لازم را براي تاخير يونسفر انجام مي دهند. گيرنده هاي شخصي نمي توانند تاثير دخالت يونسفر را تصحيح كنند زيرا كدهاي C/A فقط برروي فركانس L1 فرستاده مي شوند نوعي گيرنده هاي تخصصي وجوددارد كه به عنوان گيرنده هاي بدون كدشناخته شده اند ودقت فوق العاده اي دارند كه درآن بطورغيرمستقيم ازكد P استفاده مي شود گيرنده ها ارزش كدP را مشابه آنچه كه گيرنده هاي نظامي تشخيص مي دهند نمي شناسند بنابراين دقت آنها با استفاده ازروش هاي خاص پردازش سيگنال بدست مي آيد آنها كد P رابراي چندروز دريافت كرده وپردازش مي نمايند وپس از انجام محاسباتي چندمي توانند موقعيت نقاطي را تهيه كند كه با دقت mm 10 با استفاده از3يا4 ماهواره عملي مي باشد .

البته اين گيرنده بيشتر براي تعيين  موقعيت دركارهاي نقشه برداري بكار مي رود زيرا بايدچند روزبطور مداوم درآن نقطه اطلاعات دريافت و پردازش شود.



روش تعيين موقعيت توسط GPS

اگرفاصله ما ازماهواره 1 درحدود 10 كيلومتر باشد بنابراين مكان ما درفضا برمحيط كرده به مركزيت ماهواره اوشعاع 10 كيلومتر منطبق مي باشد حال فرض مي كنيم فاصله ما ازماهواره 20 درحدود 11 كيلومتر باشد دراين حالت نيز مكان ما درفضا برروي محيط كره اي به مركز ماهواره 2 وشعاع 11 كيلومتر واقع  است فصل مشترك اين دوكره مي تواند يك دايره باشد كه مكان ما بطورقطع برروي محيط اين دايره قراردارد .

حال اگر ماهواره سوم را نيز درنظربگيريم كه فاصله اش با ما 12 كيلومترباشد دراين صورت فصل مشترك كره مربوط به ماهواره 3 با فصل مشترك كره هاي ماهواره اي 1و2 حداكثر دونقطه مي باشد كه قطعاً يكي ازاين دو مبين مكان واقعي ما خواهد بود.اما بطورقطعي يكي از اين دو نقطه نامعقول مي باشد .

بطورمثال داراي ارتفاع بيشتري از سطح زمين است . لذا كامپيوترهاي داخل گيرنده هايGPS با استفاده ازتكنيك هاي گوناگون قادر به تشخيص نقطه غلط مي باشند.

ازنظر تئوري با استفاده از3 ماهواره مي توانيم مكان خودرا به دست آوريم ولي به دليل فني اگرچنانچه ماهواره چهارم را همانند ماهواره هاي 1و2 انتخاب كنيم بطورقطع فصل مشترك اين چهار كره يك نقطه خواهد بود واين نقطه مختصات مكاني مارا نشان مي دهد استفاده كنندگاني كه درارتفاعي مششخص قراردارند (مانندكشتي هايي كه درسطح دريا واقع باشند)به سهولت ميتوانند با استفاده ازدوماهواره مكان خودرا تعيين نمايند .

دراين حالت كره زمين را مي توان جايگزين ماهواره سوم كردوازيك مرحله محاسبه مسافت صرفنظر نمود بدين ترتيب اين فرصت جهت انجام سايرمحاسبات قابل بهره برداري بوده وعملاً مكان يابي افزايش مي يابد .

بطورخلاصه مي توان بيان كرد كه مبناي كار GPS استفاده ازماهواره به عنوان مرجعي جهت يافتن موقعيت درهرنقطه زمين مي باشد ساير مسايل اين سيستم صرفاً جزئيات تكنيكي هستند كه به سرعت و دقت وسهولت عمل موقعيت يابي كمك مي كند.




روش محاسبه مسافت ازماهواره

درسيستم موقعيت ياب جهاني GPS قدم اساسي دانستن ميزان مسافت ازماهواره است بنابراين استفاده ازتكنيك هاي پيشرفته به منظور محاسبه مسافت امري اجتناب ناپذير است ايده اصلي اين موضوع براساس همان معادله سرعت نوردرمدت زمان تاخيراستواراست سيستم GPS بدين صورت كارمي كند كه گيرنده كاربر مدت زماني را كه طول ميكشد تا امواج راديويي ازماهواره به اوبرسد را اندازه گيري مي كند.

همانطوركه مي دانيد امواج راديويي با سرعت نورحركت مي كند وبدين ترتيب با حاصلضرب اندزه گيري شده درسرعت نور مسافت خود را تاماهواره بدست مي‌آورد و اين كارحداقل بايستي براي 3 ماهواره مشخص، صورت گيرد بنابراين بايد براي اندزه گيري زمان رسيدن به سيگنال ازساعتهاي خيلي كوتاه باشند زيرا امواج با داشتن سرعت نورخيلي سريع حركت مي كنند.

 مثلاً اگرماهواره اي دقيقا دربالاي سرما باشد حدود 60 ميلي ثانيه طول مي كشد تا امواج راديويي آن به ما برسد دقت ساعت گيرنده هاي GPS حدود نانو ثانيه مي باشد. يك اختلاف زماني بين كپي كدGPS ايجاد شده دربرگيرنده بااصل كد رسيده ازماهواره وجود دارد كه با ضرب كردن آن درسرعت نور, شبه فاصله به دست مي آيد اين روش با هردو كد A/C,P امكان پذيرهستند .

كدهاي توليدشده دربرگيرنده ازساعت خودگيرنده منتج مي شوند وكدهاي ارسالي ماهواره نيز توسط ماهواره ايجاد ميشود .

خطاي زماني درهردوساعت گيرنده وماهواره باعث مي شود كه فاصله اندازه گيري شده با فاصله هندسي بين ماهواره و گيرنده فرق داشته باشد  اين ساعتها بسيار دقيق وگران قيمت مي‌باشند وماهواره ها جهت قابليت اطمينان بيشتر داراي 4 ساعت اتمي هستند ولي در گيرنده ها به دليل گران قيمت بودن اين ساعتها نمي توان ازآنها استفاده نمود لذا ازساعتهاي ارزانتري استفاده مي شود كه درعمل ايجاد اختلاف جزئي دراندازه گيري زمان مي نمايند .البته با استفاده از راه حلهايي تصحيح صورت مي گيرد:

 

 

 

 

 

گردآورنده: اسد علی فلاحی سرگروه جغرافیای شهرستان دلفان


تاریخ : پنجشنبه نوزدهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

بيابان و راههاي مقابله با آن

بيابانها بخشي از مناطق خشك محسوب مي‌شوند و ويژگي‌هاي عمده آنها كمبود بارش و تبخير شديد است.

 

ويژگي‌هاي آب و هواي مناطق خشك

1- بارندگي كم و نامنظم است.

2- مقدار باران در سالهاي مختلف متفاوت است و ممكن است چندين سال بارندگي نشود.

3- بارندگي‌ اغلب شديد و به صورت رگبار سالانه است.

4- مقدار تبخير بيشتر از بارندگي سالانه است.

5- وزش باد شديد و علاوه بر حمل ذرات گردو غبار بر خشكي هوا مي‌افزايد.

 

بيابان واقعي:

جايي است كه ميزان بارندگي سالانه آن كمتر از50 ميليمتر باشد و آن منطقه يا فاقد گياه يا پوشش گياهي خيلي فقير است.

 

كوير:

بخشي از بيابان است كه داراي خاكهاي ريز و تحت تاثير نمك زياد است.

سطح آب زير زميني در آنجا بالا است.

 

پلايا:

كويري كه زمستانها تبديل به درياچه شده و در فصول خشك تبديل به پهنه‌هاي وسيع نمك مي‌شود بيابان واقعي درايران لوت است كه يكي‌ از خشك ترين و گرم‌ترين نقاط جهان مي‌باشد. حداكثر مطلق درجه حرارت در سايه بيش از 59 درجه است. وسعت آن حدود 80000 كيلومتر مربع است. بيشتر بيابانها در عرض 27 دقيقه و 23 درجه شمالي و جنوبي جهان است كه در نيكره‌ي شمالي از مجاورت اقيانوس اطلس تا حدود چين است كه شامل صحراي بزرگ آفريقا، بيابان عربستان، بيابان ايران، تركمنستان، گبي مغولستان و تهر عربستان مي‌باشد.

 

علل ايجاد بيابانها:

1- گرم شدن زياد منطقه بر اثر تابش خورشيد

2- فشار زياد جنب حاره

3- جريان‌هاي سرد

 اقيانوسها در خاك بدون گياه 18 تن در هكتار، در چراگاه 1 تن در هكتار در زمين كشاورزي 7/0 تن در هكتار و در جنگل 1/0 تن در هكتار فرسايش خاك وجود دارد. از فرسايش غير طبيعي خاك چراي بي‌رويه دامها، شخم زدن نا مناسب خاك، تخريب جنگل ها، بهره‌برداري بيش از حد از خاك، شور شدن خاك را مي‌توان نام برد.

 

بيابان زايي عوارض گوناگوني دارد:             
1- تهديد حاصلخيزي خاك ( شور شدن اراضي)

2- مدفون شدن آبادي‌ها در زير توده‌هاي شن و ماسه مانند روستاهاي سفيد آب و رحمت آباد در استان اصفهان

3- بالا آمدن بستر رودها بر اثر ورود ماسه‌ها

4- پر شدن كانالهاي آبرساني و قنوات

5- وارد شدن صدماتي به تاسيسات نظامي و صنعتي

6- مسدود نمودن جاده‌‌هاي ارتباطي و خطوط راه آهن

7- آلوده شدن محيط زيست و در خطر افتادن سلامتي اهالي

مقابله با بيابان‌زايي

از سال 1346(ه.ش) در ايران مالچ پاشي و از سال 1349 در استان اصفهان اقداماتي جهت جلوگيري از بيابان زايي و احياء مناطق خشك و تثبيت ماسه‌هاي روان صورت گرفت اقداماتي از قبيل نهال كاري، بذر پاشي، جمع آوري بذر، مالچ پاشي، قرق، ايجاد مانع، اقدامات پيش گيرانه.

وسعت بيابانها و شن زارهاي استان اصفهان

استان اصفهان

وسعت بيابانها

وسعت شن زارها

شهرستان اصفهان

61700هكتار

50000هكتار

نائين

871750هكتار

6268250هكتار

اردستان

407250هكتار

117750هكتار

كاشان و آران وبيدگل

278000هكتار

150000هكتار

نطنز

26000هكتار

54000هكتار

 

نهال‌كاري:

كاشت گياهاني از گونه‌هاي طبيعي و مقاوم در برابر خشكي مانند تاغ، گز، اسكنبيل، كهور، دم گاوي، آكا سيا،‌ قره داغ، پاينكوم، اكاليپتوس،آتري پلكس، كاكتوس، قيچ، اسپند.

 

ايجاد مانع:

احداث باد شكن در تپه‌ها كه از قدرت تخريبي باد جلوگيري مي‌كند.

 

اقدامات پيش گيرانه:

جلوگيري از شخم در جهت شيب، جلوگيري از چراي مفرط دامها، جلوگيري از كندن بوته‌ها در بيابان.

 

انواع بادشكن:

باد شكن ممكن است از مواد مصنوعي و يا از درخت و درختچه نباتات بلند باشد (ذرت و آفتابگردان) بنابراين دو نوع باد شكن وجود دارد 1- بادشكن غير زنده يا مصنوعي يا مكانيكي 2- بادشكن زنده.

باشكن غير زنده مثل ديواره‌هاي سنگي، ديواره‌هاي فلزي، چوبي، پلاستيكي حصيري و يا ديواره‌هاي تهيه شده از شاخه‌هاي بريده شده درختان موجود در منطقه، ديواره‌هايي از نوع كرباس مهمترين عامل مؤثر در طراحي بادشكن‌هاي غير زنده انتخاب مواد اوليه سهل الوصول مي‌باشد وقتي بادشكن‌‌هاي غيره زنده استفاده مي‌شود كه 1- شرايط محيط اجازه پوشش گياهي براي ايجاد بادشكن درختي را ندهد 2- شرايط محيط براي رشد پوشش گياهي مناسب باشد ولي ايجاد بادشكن درختي يك رديفه كه به منظور كاهش سطح زمين اشغال شده توسط بادشكن احداث مي‌شود نقش مؤثري در كاهش سرعت باد نداشته باشد 3- در مناطق كشت زود رس كه خاك ارزش بيشتري دارد 4- سطح حفاظتي محدود باشد مانند حفاظت محل نگهداري دتمها و مناطق مشابه يك شبكه بادشكن ساخته شده عرضي كه جهت حفظ محصول گوجه فرنگي در ساحل درياي مديترانه، 65 كيلومتري غرب الجزاير مورد استفاده قرار گرفته است.

براي ساختن يك بادشكن ابتدا يك اسكلت فلزي مي‌سازند سپس به فواصل 3متر به 3 متر زده هايي مثل شكل مثلث مي‌سازند و وسط اينها مستور مي‌كنند.

 

 


                                                                     

 

بادشكن هاي درختي معمولاً از يك يا چند رديف درخت يا درختچه تشكيل گرديده‌اند كه معمولاً عمود بر جهت باد اصلي قرار مي‌گيرند. بسياري از كارشناسان حفاظت خاك اعتقاد دارند كه براي كنترل فرسايش بادي در مزارع لازم است علاوه بر ايجاد بادشكن عملياتي نظير كشت نواري، پوشانيدن خاك بوسيله بقاياي گياهي، تناوب زراعي، شخم حداقل و حذف عمل نرم كردن كلوخه‌ها صورت پذيرد. به عنوان مثال در ايالات متحده از سال 1850 تا 1970 بيش از 320 هزار كيلومتر بادشكن زنده احداث شده است.

مهم‌ترين عامل موثر در طراحي بادشكن‌هاي درختي انتخاب گونه‌هاي سازگار و مناسب به طور كلي در انتخاب نوع درخت برا ي بادشكن لازم است به نكات زير توجه شود.

1- براي انتخاب نوع درخت بايد از اطلاعات محلي استفاده نمود.

2- درختان بهتر است از گونه‌ها ي بومي سريع‌الرشد باشد.

3- درختان به خصوص در نواحي خشك داراي سيستم ريشه‌اي عمود مي‌باشند تا ريشه‌ها از آب عمقي استفاده نمايد.

4- بهتر است از درختاني استفاده نمود كه داراي شاخه‌هاي گسترده در تمامي سطح و نيمه تراوا باشد و تا ارتفاع لازم برسند.

5- در انتخاب نوع درخت بايد به فصل وقوع باد غالب توجه نمود بدين معني كه اگر باد غالب در تابستان باشد، ميتوان از درختان برگ ريز استفاده نمود ولي اگرچنانچه باد غالب در مواقعي از سال است كه معمولاً برگ درختان خزان مي‌شوند بهتر است از درختان كه برگ ريزان ندارد استفاده كرد- مقاوم به باد، سرما و گرما باشد از طرف پايين و بي شاخ و برگ نشوند.

 

در  طرح بادشكن درختي توجه به نكات زير اهميت دارد:

1- درختان را بهتر است قبلاً در نهالستان پرورش داد.

2- تجديد كشت قسمتهاي خراب شده بايستي به فوريت انجام گيرد.

3- آماده كردن زمين براي استقرار موفقيت آميز بادشكن يعني رشد سريع و گسترش مناسب فرم درخت ضروري است.

4- آبياري درختان به خصوص در مناطق خشك ضروري است.

5- علفهاي هرز گياهان بايد كنترل شود.

6- با آفات درختان مبارزه شود.

7- اطراف بادشكن با سيم خاردار محصور شود تا از چرا و آسيب دامها مصون باشد.

8- ساكنان منطقه را بايد به اهميت موضوع طرح واقف و آنها را معتقد نمود كه حفظ اشجار به صلاح خودشان است.

 

نقش بادشكن در كاهش سرعت باد:

1- سرعت باد قبل از برخورد با بادشكن و در فاصله‌اي از آن شروع به كم شدن ميكند و پس از عبور از آن به تدريج افزايش مي‌يابد و در فاصله‌اي از آن به سرعت اوليه خود مي‌رسد. ناهال اظهار مي‌دارد در يك بادشكن درختي با تراكم متوسط وقتي كه باد بطور عمودي به آن برخورد ميكند سرعت باد بين 60 تا 80 درصد در پشت بادشكن و در نزديكي آن و حدود 20 درصد در فاصله 20 برابر ارتفاع بادشكن كاهش يافته و در فاصله 30 تا 40 برابري ارتفاع بادشكن كاهشي وجود ندارد.

 

مالچ

كلمه مالچ در انگيسي به معني پوشش است كه از لغت محلي آلماني مولش به معني نرم گرفته شده است. اين لغت سابقا به پوشش خاك به وسيله مواد آلي از قبيل كاه، برگ گياهان و گاهي كودهاي حيواني و مواد مشابه اطلاق ميشد ولي اخيراً به مواد طبيعي يا مصنوعي ديگري نيز كه بتوانند پوشش محاظي به صورت يك لايه مجزا و گسترده روي زمين ايجاد نمود و سطح رويي خاك را از گزند عوامل مختلف باد و باران مصون دارند اطلاق مي‌گردد. مالچ هايي كه در سال‌هاي اخير مورد استفاده قرار مي‌گيرند عبارتند از: محلول كلرور سديم، كربنات سديم يا پتاسيم، فراورده‌هاي سنگين نفتي، كاه، قيرامولسيونه، فيبر، سنگريزه، كاغذ كوراسل (پوليمر آن را با آب مخلوط كرده و به سطح خاك مي‌باشند آب محلول پس از پاشيدن در سطح خاك تبخير شده و يا در عمق خاك نفوذ ميكند و كوراسل ذرات خاك را به هم متصل و به اين صورت يك لايه به هم چسبيده ولي قابل نفوذ ايجاد مي‌نمايد.)

پشم شيشه، لايه‌هاي نازك لاستيك، پلي اتيلن و سلوفان به طور كلي مالچ با ايجاد سايه و يا مانعي در مقابل حركت هوا در سطح زمين قادر به كاهش تبخير آب از خاك شده و در نتيجه سبب حفظ رطوبت خاك و همچنين جلوگيري از تغييرات ناگهاني حرارتي و احتمالاً افزايش حاصلخيزي و محصول دهي خاك مي‌باشد.

 

انواع مالچ ها

1- مالچ‌هاي غيرنفتي              2- مالچ‌هاي نفتي

مالچ‌هاي غير نفتي: كليه مواد يا پوشش‌هايي هستند كه به منظور جلوگيري از تخريب آب، رشد علفهاي هرز و به طور كلي جهت افزايش محصول دهي خاك ا زآنها استفاده مي‌شود. از قبيل مالچ‌هاي آلي (مالچهاي كاه، برگهاي گياهان، خاك اره، كودهاي حيواني و مالچ‌هاي مصنوعي مثل پشم شيشه، كاغذ، صفحات فلزي، لايه‌هاي نازك پلاستيك پلي‌اتيلن، سلوفان )

مالچ‌هاي نفتي: منظور از مواد يا فرآورده‌هاي سنگين نفتي حاصل از پالايشگاهها مي‌باشد كه بيشتر به منظور جلوگيري از فرسايش خاك تثبيت شنهاي روان و افزايش كيفيت و كميت محصولات كشاورزي مصرف مي‌شوند. بعد از جنگ جهاني دوم تثبيت خاك و شنهاي روان به وسيله مالچ‌هاي نفتي مورد آزمايش قرار گرفت و مي‌تواند زمينهاي لخت و شنهاي روان را تثبيت نمايد كه اين در سطوح وسيعي در كشورهاي تونس، الجزاير، مراكش، ليبي، استراليا، انگلستان و آلمان اجرا شد.

در ايران نيز از سال 1346 استفاده از مالچ‌هاي نفتي براي تثبيت شنها آغاز شد كه توسط وزارت منابع طبيعي با همكاري قسمت پخش شركت ملي نفت ايران و ساير دواير دولتي به اجرا درآمد به عنوان نمونه مي‌توان به طرح‌هاي تثبيت شن در 400 هكتار از اراضي فتح‌آباد بوئين زهرا، 350 هكتار از ارضي مراد تپه قزوين، 350 هكتار از اراضي حميديه اهواز در حدود 2000 هكتار از اراضي البراويه الباجي خوزستان و انجام آزمايش محدود در گردنه قوچك اشاره نمود.

استفاده از فراورده‌هاي نفتي براي تثبيت شنهاي روان مي‌تواند به دو علت باشد:

 1- اين مواد مي‌تواند ذرات لايه سطحي شن را به طور محكمي به هم چسبانده و يك قشر سخت و مقاوم نسبت به باد به وجود آوردند تا سرعت 110 كيلومتر باد را تحمل مي‌نمايد.

2- استفاده از مالچ‌ نفتي از يك سو از تبخير شديد رطوبت خاك جلوگيري نموده و آن را تا زمان گسترش كامل ريشه‌‌هاي گياهان در خاك ذخيره مي‌نمايد و باعث افزايش حررات خاك از طريق جذب بيشتر انرژي نوراني مي‌شود كه اين امر باعث تسريع جوانه زدن بذرها كاشته شده مي‌شود.

 

انواع مالچ‌هاي نفتي:

1- مالچ‌هاي نفتي تثبيت شن

2- مالچ‌ها نفتي امولسيونه

مالچهاي نفتي داراي ويژگيهاي زير هستند:

 الف: اين مالچ‌ها ارزانتر از مالچ‌هاي نفتي امولسيونه بوده و به وفور در تمام پالايشگاههاي كشور توليد مي‌شود.

ب: اين مالچ‌ها مثل اسفنجي آب و نزولات آسماني را به زمين هدايت ولي از تبخير جلوگيري مي‌كنند.

ج: انواع مختلف تيره و روشن اين مالچ‌ها وجود داشته كه نوع تيره آن درجه حرارت خاك را افزايش داد. و نوع روشن يا منعكس كننده آن حرارت خاك را كاهش مي‌دهد و در نتيجه مي‌توان حرارت متناسب محيط را تأمين نمود.

د: به دليل غلظت زيادي كه دارند از خاصيت چسبندگي خوبي برخوردار بوده و لذا پس از پاشيدن آنها روي تپه‌هاي شني روان يا ريگزارها يك سطح چسبنده يا فيلم نازكي روي خاك بر جاي گذاشته كه اين فيلم باعث متوقف شدن اين تپه‌ها و همچنين نگه داري رطوبت و حتي بذر‌هاي گياهان محلي و بومي منطقه مي‌گردد.

مالچ‌هاي نفتي امولسيونه به منظور افزايش توليدات كشاورزي به كار مي‌روند كه با يك عامل امولسيون كننده ارزان قيمت مانند آب مخلوط و با استفاده از مخلوط كننده‌هاي قوي با دور زياد يا مواد شيميايي مي‌توان قير را به صورت ذرات خيلي كوچك به حالت تعليق در آورد. به منظور حفظ ثبات اين تعليق مواد ممزوج كننده به آن اضافه مي‌كنند مثل صابون اسيدهاي چرب يا صابون رزين مثل صابوني از نمك سديم يا پتاسيم و اسيدهاي چرب.

خواص مالچ‌ها :

1- مالچ‌ها بايد بتواند در روي خاك قشر يكنواخت به هم چسبيده‌اي را به وجود آورد كه مقاوم به باد و باران باشد و خاصيت الاستيسيته (انعطاف پذير بودن) داشته باشد.

2- مالچ‌ بايد دوام بيشتري داشته باشد.

3- نبايد براي افرادي كه سر وكار دارند ضرر داشته باشد.

4- نبايد روي محصول اثر سوء داشته باشد.

5- نبايد مواد غذايي خاك را كاهش دهد.

 

دستگاه مالچ‌ پاشي

1- مخزن

2- پمپ

3- دستگاه تنظيم فشار اخلال در فشار خروجي سبب غير يكنواخت پاشيده شدن مالچ‌ها و در نتيجه غيريكنواخت بودن لايه سطحي مي‌شود.

4- پخش‌كننده كه نوك آن چند سانتيمتري بالاتر از سطح خاك قرار مي‌گيرد.5- تانكر آب معمولاً در موقع كشت گياهان لااقل بايد يك مرتبه به آنها آْب داده شود در مواردي كه ميزان بارندگي كمتر از 150 ميليمتر در سال باشد معمولاً ‌بيش از يك بار آب داده مي‌شود.

براي استقرار پوشش نباتي به وسيله مالچ‌ پاشي پس از كشت نهال ها و بذركاري بلافاصله مالچ‌پاشي مي‌كنند و مالچ‌پاشي مي‌كنيد دمالچ‌پاشي بايد زودتر از جوانه زدن بذر ها باشد تا جوانه‌ها نسوزند و سم آنها به گياه نرسد.

                                                                                                                   واسلام

منابع مورد استفاده

1- كتاب جغرافياي عمومي دوره متوسط سال دوم كليه رشته‌ها

2- جغرافياي مناطق خشك جلد اول و دوم (از دكتر پرويز كردواني)

3- فرسايش بادي و كنترل آن (دكتر حسينعلي رفاهي)

4- مراتع مسائل و راه حل‌هاي آن در ايران (دكتر پرويز كردواين)

5- كوير‌هاي ايران اثر دانيل كلينسلي (ترجمه عباس پادشاهي)

6- منابع و مسائل آب در ايران جلد اول (دكتر پرويز كردواني)

 

 

 

 

تهيه كننده:اسد علی فلاحی سرگروه جغرافیای شهرستان دلفان

 


تاریخ : پنجشنبه نوزدهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

نمونه  سوالات درس جغرافیا (1) و عمومی تمای رشته ها

 

درس اول : جغرافیا علمی برای زندگی

1- چرا انسان با محیط طبیعی ارتباط بر قرار کرد؟

2- تمدنهای اولیه در کجا شکل گرفتند؟

3- آیا بر خورد انسان با طبیعت در محیط های گونا گون یک نواخت است توضیح دهید .

4- اجزا و پدیده های محیط طبیعی را نام ببرید؟

5- انسان چگونه توانسته است شکل رابطه خود با محیط را تغییر دهد؟

6- چرا انسان در ارتباط با طبیعت دچار مشکل شده است؟

7- هدف علم جغرافیا چیست ؟ با ذکر مثالی توضیح دهید.

8- یکی از کار بردهای مهم دانش جغرافیا را بنویسید؟

9- برای ایجاد یک فروشکاه بزرگ درشهر جغرافیدانان باید چه مواردی رامورد مطالعه قرار دهند؟

10- منظور از دید ترکیبی در جغرافیا چیست؟

11- جغرافیدانان اطلاعات خود را از کدام منابع به دست می آورند؟

12- آمار نامه های آب وهواشناسی چه پارامترهایی را شامل می شوند؟

13- نقشه ها قابلیت نمایش چه عوارض وپدیده هارا دارند؟

14- نقشه های کوچک مقیاسامکان نمایش چه پدیده هایی را دارند؟

15- معایب نقشه های کوچک مقیاس را بنویسید.

16- از تصاویر هوایی در چه مواردی استفاده می شود؟

17- تصاویر هوایی چگونه تهیه می شود؟

18- کارای تصاویر هوای چه زمانی بهتر معلوم می شود؟

19- چرا تصاویر هوایی دید ترکیبی بدست می دهند؟  

 

درس دوم: جغرافیای طبیعی ایران 

 

1- کشور ایران در کدام منطقه واقع شده است؟

2- چه عواملی باعث شده است تا کشور ایران روی نوار بیابانی زمین واقع شود؟

3- خشکترین نواحی فلات ایران را نام ببرید.

4-تحت تاثیر چه عاملی ودر چه دوره ای شکل نهایی کوههای البرز و زاگرس بوجود آمده است؟

5- در ایران حوضه های بسته چگونه بوجود آمده است؟

6- در چه دوره ای کوههای دماوندو سهند و سبلان و تفتان بوجود آمده است؟

7- مهمترین عامل خارجی تغییر شکل دهنده ناهمواریهای ایران چه بوده است؟

8- فلات ایران شامل چه کشورهای میشود؟

9- محدوده فلات ایران را مشخص کنید؟

10- اشکال ناهمواری در ایران را نام ببرید؟

11- سر زمین های هموار ایرا ن در کجا واقع شده است؟

12- ناهموای های ایران از نظر طبیعی و جهت بر جسته گیها به چند دسته تقسیم می شود؟نام ببرید .

13- ناهموای های ایران چه نقشی در زندگی ما دارند؟

14- مخروط افکنه چگونه بوجود می آید؟

15- ویژگیهای رشته کوه البرز را بنویسید؟

16- دامنه شمالی و جنوبی رشته کوه البرزرا از نظر پوشش گیاهی وشرایط آب وهوا  باهم مقایسه کنید؟

17- ویژگیهای ناحیه کوهستانی زاگرس را بنویسید؟

18- رودهای مهم وپر آبی که از ارتفاعات زاگرس سرچشمه می گیرد به سمت کدام جلکه جاری می شود؟

19-کوههای زاگرس چه نقشی در زندگی ساکنان این ناحیه دارد ؟ به دو مورد اشاره کنید؟

20- چرا در نواحی غرب ایران دشتهای حاصل خیزی بوجود آمده است؟

21- چه عواملی در وسعت جلگه ها موثر است؟

22- جلگه های کناره ای دریای خزر با کناره ای خلیج فارس و دریای عمان چه تفاوتهایی دارند؟

23- جلگه و دشت چه تفاوتهایی با هم دارند؟

24- دو عنصر اصلی آب و هوا را نام ببرید.

25- چه عواملی در تنوع آب وهوای کشور ما موثر هستند. نام برده و در مورد هر یک توضیح دهید.

26- توده های هوای که کشور ما را در طول سال تحت تاثیر قرار می دهند را نام ببرید.

 

   درس سوم: جغرافیای انسانی 

 

  1- نخسین روستاههای داخل فلات ایران در کدام مناطق بوجود آمدند؟ چرا؟

2- واحه را تعریف کنید؟

3- در مورد روستاهای متمرکز و روستاهای پراکنده توضیح دهید .

4- روستاهای طولی را تعریف کنید.

5- در مورد روستاهای پلکانی توضیح دهید .

6- چرا در مناطق گرم و خشک روستاییان سقف خانه های خود را گنبدی شکل می سازند؟

7- روستا را تعریف کنید .

8- منابع در آمد روستاییان را بنویسید .

9- چرا در سواحل جنوبی ایران صید ماهی رواج بیشتری دارد؟

10- عواملی که در ایجاد و توسعه سهرهای ایران  دخالت دارند را نام ببرید؟

11- نابرابری در پراکندگی شهرهای ایران در عرضهای مختلف جغرافیایی نشان دهنده چیست؟

12-  منظور از نقش شهر چیست ؟ با ذکر مثالی توضیح دهید .

13- علت تدوین برنامه توسعه شهری بوسیله سازمانهای مسئول چه بوده است؟

14- در برنامه توسعه شهری از چه منابعی استفاده می شود؟

15- زندگی عشایری زایده چیست؟

16- چه عواملی در ایران باعث شده است تا شرایط مساعدی برای دامپروری عشایر فراهم شود؟

17- ویژگیهای عشایر را بنویسید؟

18- ایلات مهم کشور ایران را نام برده و ییلاق و قشلاق هر کدام را مشخص کنید .

19- بزر گترین تقسیمات کشوری چه نام دارد؟

20- شهر را تعریف کنید .  

 

 درس چهارم: آبها

  

    ۱- چرا آب را مایع حیات می نامند؟                                                                                                                            

       2- اهمیت آب در زندگی را بنویسید؟

3- موارد استفاده از آب را بنویسید؟

4- منظور از آب شیرین چیست؟ وضعیت آب شیرین در جهان چگونه است؟

5- چرا مقدار بارندگی و حجم آبهای ایران به اندازه کافی نیست؟

6- آیا مشکل آب در کشور ما فقط کمبود ریزشهای جوی است؟ توضیح دهید.

7- منظور از تبخیر واقعی و تبخیر بالقوه چیست؟

8- چرا معمولا رقم تبخیر بالقوه بیشتر از تبخیر واقعی است؟

9- چرا کشور ایران با محدودیت منابع آب مواجه است؟

10- قنات از ابداعات کدام ملت است؟

11- قنات در کدام استانها بیشتر به چشم می خورد؟

 

درس پنجم:آبها    

                                                                                                                                                   

1- در بخش کشاورزی چه عواملی باعث به هدر دادن مقدار زیادی آب در سال میشود؟

2- برای تامین آب سالم آشامیدنی چه کارهایی انجام می شود؟

3-در سالهای اخیر چرا نیاز بیشتری برای آ ب آشامیدنی سالم احساس شده است؟

4- تامین آب آشامیدنی  شهرها و روستاها چه تاثیری در آب مورد نیاز بخش کشاورزی دارد؟

5- آبی که در بخش صنعت استفاده می شود چه خصوصیاتی پیدا می کند؟

6- چه عواملی باعث شده است که آب به عنوان یک عامل بوجود آورنده بحران تلقی شود؟

7- بهترین راه حل برای بهره برداری درست از آبهای آشامیدنی و آب در بخش کشاورزی چیست؟

8- چرا تهیه آبهای آشامیدنی  شهرها وروستاها بسار پر هزینه تر از آبهای کشاورزی و صنعتی است؟

9- آلودگی آب چیست ؟ وچه عواملی باعث آلودگی آبها می شود؟

10- ویژگی عمده بیابانها کدام است؟                                                                                                                           

 درس ششم: بیابانها 

 

11-دومورداز ویژگیهای آب وهوایی مناطق خشک را بنویسید؟

12- مهمترین نوار بیابانی زمین در کدام نیم کره است ؟ و کدام بیابانها را شامل می شود؟

13- علل مهم وموثر در ایجا د بیابانها را نام ببرید ودر مورد هر یک توضیح دهید.

14- در خشکی سرزمین ایران وپیدایش بیابانها در آن چه عواملی دخالت داشته است؟

15-  فرسایش خاک چیست؟

 

 درس هفتم: انسان و بیابان 

                        

16- بیابان زایی چیست؟

17- انسان چگونه موجب فرسایش خاک می شود؟

18- انسان چگونه موجب افزایش نمک در خاک می شود؟

19-برای مبارزه با بیابان زایی  چه کارهای انجام می شود؟ 

 

 درس هشتم:جنگلها و اهمیت آنها 

 

1- اهمیت و نقش جنگلها در زندگی انسان را بنویسید .

2- زیست بومهای اصلی کره زمین کدام است؟

3- چرا زیست بومهای مختلف در سطح کره زمین بوجود آمده است؟

4- زیست بوم چیست؟

5- چرا در بیومهای قطبی و توندرا میزان دخالت و دست کاری انسان ناچیز است؟

6- علت تخریب زیست بومها چیست؟

7- منظور از کشاورزی گذرا چیست؟

8- چرا جنگلهای آمازون را ذخایر حیاتی جهان می نامند؟ 

 

 

 درس نهم:مراتع و جنگلها در ایران 

 

1- چرا دربخشهای وسیعی از کشور ایران رویش درخت با دشواری روبروست؟

2- چرا تنوع گونه های درختی و گیاهی در ایران زیاد است؟

3- چرا در سواحل دریای خزر و دامنه های شمالی رشته کوه البرز جنگلهای انبوهی روئیده است؟

4- بیش از نیمی از درختان جنگلهای شمال از چه نوعی است؟ و اهمیت این جنگلها را بنویسید؟

5- جنگلهای نواحی نیمه مرطوب در کدام قسمت ایران روییده است و مهمترین گونه های درختی این جنگلها را نام ببرید؟

6- اهمیت جنگلهای نواحی خشک و نیمه خشک را بنویسید .

7- در مورد جنگلهای حرا توضیح دهید.

8- مرتع را تعریف کنید؟

9- مهمترین نقش مراتع ایران را بنویسید؟

10-  مهمترین عامل تخریب کننده جنگلها و مراتع ایران را بنویسید؟

11- یکی از آثار مهم از بین رفتن مراتع چیست؟

 

درس دهم: آلودگی هوا 

 

1- آلودگی هوا را تعریف کنید؟

2- علل آلودگی هوا را بنویسید؟

3- چرا اشعه تابش زمین از جو زمین خارج نمی شود؟

 4- در مورد اثر مثبت پدیده گلخانه جو زمین توضیح دهید.

5- چه عواملی باعث شده است تا میزان گازهای گلخانه ای جو زمین افزایش یابد؟

6- افزایش گازهای گلخانهای جو زمین چه نتیجه ای به دنبال داشته است؟

7- مهمترین پیامدهای گرم شدن کره زمین را بنویسید؟

8- باران اسیدی چیست؟

9- مهمترین پیامدهای باران اسیدی را بنویسید؟

 

 درس یازدهم:آلودگی دریاها ورودها 

 

1- راه حلهای مقابله با آلودگی رود خانه ها را بنویسید.      

2- چه عواملی موجب آلودگی دریاها می شود؟

3- دو مشکل حیات دریا ها را به خطر انداخته است آن دو را بنویسید.

4- منبع آلوده کننده آب دریای خزر را نام برده ودر مورد هر یک توضیح دهید.

5- اهمیت اقتصادی خلیج فارس را بنویسید.

6- عوامل آلوده کننده آب جلیج فارس را بنویسید

7- تاثیرا ت ناشی از آلودگی آب خلیج فارس را بنویسید

8- چه عواملی باعث شده است تا آب خلیج فارس در برابر منابع آلوده کننده آسیب پذیر تر باشد؟

 

  درس دوازدهم: مخاطرات طبیعی 

     

1- مخاطرات طبیعی چیست؟

2- چند مورد از مخاطرات طبیعی را نام ببرید؟

3- مخاطرات طبیعی را بر چه اساسی طبقه بندی می کنند؟ توضیح دهید.

4- صفحه های تشکیل دهنده پوسته زمین چند نوع حرکت دارند؟

5- زلزله چگونه و چه موقع اتفاق می افتد؟

6- چه عواملی باعث تجمع انرژی در زمین می شودواین امر چگونه باعث بوجود آمدن زلزله می شود؟

7- چه رابطه ای بین عمق کانون زلزله وشدت ویران کنندگی آن وجود دارد؟

8- مقیاسهای سنجش زلزله را نام ببرید؟

9- مهمترین مناطق زلزله خیز در جهان را نام برده و در مورد هر یک توضیح دهید.

10- علایم پیش بینی زلزله را نام ببرید و در مورد هر یک توضیح دهید.

11- بعد از وقوع زلزله چه اتفاق می افتد؟

12- سیل چیست؟ و چه پیامدهایی به دنبال دارد؟

13- علت وقوع سیل را بنویسید؟

14- در صورتی که بخواهیم یک منطقه را از نظر امکان وقوع سیل یا عدم وقوع سیل بررسی نماییم باید به چه نکاتی توجه کنیم؟

15- علت وقوع سیل در بنگلادش را بنویسید؟

16- بهمن چیست ؟ وعلل سقوط بهمن را بنویسید.

17- در چه مناطقی خطر سقوط بهمن وجود دارد؟

18- در کشور ایران در چه مناطقی امکان سقوط بهمن وجود دارد؟

19- خشکسالی چیست؟

20- آیا خسکسال مخصوص یک نوع آب و هوای خاصی است؟ توضیح دهید.

 21  - خشکسالی چه مشکلاتی را بوجود می آورد؟                                                                                                       

1- چه موقع حوادث طبیعی اثرات مفیدی بر جای می گذارد؟

2- چه موقع حوادث طبیعی مخاطرات طبیعی نامیده می شود؟

3- آیا انسان در تشدید حوادث طبیعی دخالت دارد؟ توضیح دهید.

4- پوشش گیاهی چگونه احتمال وقوع سیل را کاهش می دهد؟

5- برای پیش بینی خطر سیل دو راه وجود دارد .آن دو را ه را بنویسید . کدام موثر تر است؟به چه دلیل؟

6- سیل معمولا کجا اتفاق می افتد؟

7- راههای مقابله با خطر بهمن را بنویسید.

8- به نظر دانشمندان علت خشک سالی چیست؟

9- ژاپنی ها چگونه اثر زلزله را بر ساختمانهایشان خنثی نموده اند؟ 

                                           

 درس چهاردهم : جمعیت

 

1- منظو از عوامل دفع جمعیت و عوامل جذب جمعیت چیست؟

2- عوامل طبیعی که موجب تفرق جمعیت میشود را بنویسید؟

3- عوامل انسانی که موجب تفرق جمعیت می شود کدام است؟

4- عوامل انسانی و طبیعی که موجب تراکم جمعیت می شود را بنویسید؟

5-چرا میزان رشد جمعیت جهان  در یک دوره طولانی در زمانهای گذشته ثابت بوده است؟

6- بعد از انقلاب صنعتی چه عواملی باعث شد تا جمعیت جهان چند برابر گردد؟

7- بیشترین افزایش جمعیت جهان مربوط به کدام قاره ها است؟ منظور از انفجار جمعیت چیست؟

8- نرخ مولید و مرگ و میر چگونه بر رشد جمعیت اثر می گذارد ؟

9- منظور از رشد طبیعی جمعیت چیست؟

10- چه عواملی باعث شده است تا جمعیت کشورهای در حال توسعه در حال افزایش باشد؟

11- هر م سنی کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته چه تفاوتهای با هم دارند؟

12- آ ب و هوا چه تاثیری برتوزیع جمعیت کشور ایران گذاشته است؟

13- چه عواملی باعث شده است تا تراکم جمعیت درتهران بیشر از سایر شهرهای ایران باشد؟

14- فواید سر شماری چیست؟

15- چه عواملی باعث شده است تا رشد جمعیت کشور ایران رو به افزایش باشد؟

16- در مورد هرم سنی کشور ایران در سالهای 70 و 65 توضیح دهید؟                 

درس پانزدهم مهاجرت:

   1-  مهاجرت را تعریف کنید.   

2- مردم به چه دلایلی مهاجرت می کنند؟ 

3- مهاجرت خارجی را تعریف کنید.     

4- مهاجرت داخلی را تعریف نموده و انواع آن را نام برده و توضیح دهید.   

5- مهاجرت اختیاری را با ذکر مثالی تعریف کنید؟   

6- مهاجرت اجباری را با ذکر مثالی تعریف کنید.  

7- در مورد آثارو نتایج مهاجرت روستاییان به شهرها توضیح دهید.   

8- منابع طبیعی به چند گروه اصلی تقسیم می شود ؟   

9- نام برده و در مورد هر یک توضیح دهید.  

10- حد متناسب جمعیت چیست؟      

11- عامل اصلی در ایجاد گرسنگی در جنوب صحرای افریقا را بنویسید؟  

12- آیا فقط عوامل طبیعی چون خشک سالی مسئول گرسنگی است؟ توضیح دهید.                                                                                                          

درس شانزدهم گردشگری:

1- چه عواملی موجب گسترش و تکامل صنعت صنعت جهانگردی درقرن بیستم شده است؟

2- منظور از اوقات فراغت چیست؟

3- جهانگردان به چند دسته تقسیم می شوند؟ توضیح دهید.

4- صنعت جهان گردی از دو راه می تواند به توسعه اقتصادی کشورها کمک کند آن دو راه کدام است؟

5- منظور از صادرات نامریی چیست؟

6- به چه دلیلی اروپا و حوزه دریای مدیترانه یکی از مهمترین قطبهای جهانگردی جهان است؟

7- به چه دلیلی اتریش و سویس  یکی از مهمترین قطبهای جهانگردی جهان است؟

8- کانونهای جهانگردی در آسیا را نام برده و علت جذابیت هر کدام را بنویسید.

9- به چه علتی کشورهای آمریکا و کانادا یکی از مهمترین قطبهای جهانگردی جهان محسوب می شوند؟

10- آثار و پیامدهای صنعت جهانگردی بر روی محیط را نام ببرید؟ و در مورد هر یک توضیح دهید.

11- پارکهای ملی به چه منظوری ایجاد شده اند؟ وچه مقرراتی در آنها حاکم است؟     

 

سوالات درس هفدهم ایرانگردی:

 

1- چه عواملی باعث شده است تا کشور ایران دارای جاذبه های طبیعی باشد؟

2- چه عواملی باعث شده است تا کشور ایران دارای جاذبه های تاریخی باشد؟

3- جاذبه های طبیعی ایران را نام ببرید؟

4- مناطق توریستی کناره های جنوبی دریای خزر را بنویسید.

5- جاذبه های برجسته در شمال ایران را بنویسید.

6- تجمع بیش از اندازه توریست در پارک ملی گلستان چه عواقبی به دنبال داشته است؟

7- در مورد جاذبه های توریستی سواحل جنوبی ایران توضیح دهید

8- نواحی کوهستانی ایران در تابستان و زمستان چگونه باعث جذب جهانگردان می شوند؟

9- نواحی کوهستانی ایران که در فصل تابستان جهانگردان زیادی را به خود جذب می کند را نام ببرید؟

10- حوزه های مهم ورزش زمستانی در ایران را نام ببرید؟

11- چرا به آبهای گرم معدنی - آبهای درمانی  گفته می شود؟

12- اکثر چشمه های آب گرم در چه مناطقی تمرکز  یافته اند؟

13-  جاذبه های فرهنگی و تاریخی ایران را نام ببرید.

14- مهمترین اماکن مذهبی در ایران را نام برده و علت جذابیت هر کدام را بنویسید.

15- اماکن  مذهبی  چگونه باعث توسعه بازرگانی شهرهای مقدس می شوند؟

16- مراکز مهم آثار تاریخی ایران را نام ببرید؟

17- آثار تاریخی شهر اصفهان را بنویسید؟

18- چرا استان فارس از قطبهای عمده جهانگردی در ایران محسوب می شود؟

19- پس ازپیروزی انقلاب اسلامی ایران چه عواملی باعث شد تا جهانگردی در ایران رکود پیدا کند؟

20- منظور از بازارهای جهانگردی ایران چیست؟

21- توسعه جهانگردی خارجی و داخلی کشور ایران چگونه باید باشد؟

 

 

 

 

گروه اموزشی جغرافیایی شهرستان دلفان

سرگروه:اسدعلی فلاحی


تاریخ : پنجشنبه نوزدهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

نمونه سوالات درس جغرافیا (2) سال سوم رشته ادبیات و علوم انسانی

بر اساس امتحانات نهایی سال های مختلف و تفکیک فصل

 

فصل اول : ناحیه چیست ؟                                              (بارم  75/2نمره)

1) یکی از تعاریفی راکه در باره « ناحیه » ارائه شده است . بنویسید.(خرداد81 ، خرداد83).

2) در تعاریف مربوط به« ناحیه» بر روی دو نکته تاکید می شود ، این دو نکته را بنویسید. (خرداد82،شهریور85).

3 ) « ناحیه بندی » را تعریف کنید.(دی 82). (دی 83)

4 ) عامل تمایز در واحدهای جغرافیایی چیست؟(دی80).

5 ) با در نظر گرفتن تعاریف « ناحیه » به چه نتایجی دست می یابیم ؟( شهریور 83).

6) از مدارهای10درجه شمالی و60 درجه شمالی کدام یک انرژی بیشتری را در واحد سطح دریافت می کند؟چرا؟( شهریور 83)

7 ) علت تفاوت دما در عرض های مختلف جغرافیایی چیست؟(خرداد81 ، شهریور 81).

8 )پوشش گیاهی از استوا به سمت قطبین زمین چه تغییری می کند؟(خرداد85)

9) سه ناحیه متفاوت از نظر دما بر روی کره ی زمین وجود دارد، آن ها را ذکر کنید.(شهریور84).

10 )کوپن بر اساس کدام معیارها نواحی آب وهوایی جهان را تقسیم بندی کرد؟ نام ببرید. (شهریور 82 ،  خرداد84 ).

11 )در تقسیم بندی آب و هوایی کوپن هریک از علامتهایB ، E ،C نمایانگر چه نوع آب و هوایی است؟(خرداد83)

12) اکوسیستم را تعریف کنید.(دی80 ، خرداد84،خرداد85 ).

13 ) در تشکیل خاک چه عواملی دخالت دارد؟(دی82 ، شهریور 81،شهریور85 ).

14 ) گیاه خاک« هوموس» به چه بخشی از خاک گفته می شود؟ و چگونه تشکیل می شود؟ (دی 81 ، شهریور 82).

15 ) هریک از انواع خاکهای زیر عمدتا در کدام ناحیه وجود دارد؟(خرداد 81 ، شهریور84).

چرنوزیوم (......................)  ،   لاتریت (.........................)  ،   پودزول ( ........................) ،  سیروزوم (.......................).

16 ) چرا خاک نواحی مرطوب استوایی فقیر است ؟(دی 83)

18 ) رایج ترین زبانهای دنیا را از نظر تعداد افرادی که با آن تکلم می کنند، نام ببرید. (شهریور 81).

19 ) علت اهمیت زبان ماندارین و زبان انگلیسی چیست؟( دی 83 ).

20 ) منظور از « خانواده زبانی » چیست ؟ زبان مردم چین به چه نامی معروف است؟(خرداد82).

21) مهمترین خانواده های زبانی جهان را نام ببرید.(شهریور 85)

22) پیروان چه مذاهبی در کشورهای چین و هند سکونت دارند؟(خرداد85)

23 ) چهار شاخه زبان ایرانی را ذکر کنید.(شهریور84)

24 ) زبانهای « حامی و سامی » در چه مناطقی از کره زمین متداول است؟(دی80).

25 ) پدیده « پخش یا انتشار » را تعریف کنید. (خرداد83).

26 ) دین مسیحیت دارای چه مذاهبی است؟(دی80).

27 ) مهمترین مرکز تجمع یهودیان کجاست؟ و چگونه بوجود آمده است؟(دی82)

28 ) کدام ادیان در محدوده قاره آسیا باقی مانده و در قاره های دیگر پیروان زیادی ندارند؟( شهریور 83)

29 ) تاثیر عقاید و باورهای دینی را بر چشم اندازهای محیطی با ذکر مثال بنویسید. (خرداد82).

30 ) در عبارتهای زیر در مقابل عبارت صحیح حرف « ص» و در مقابل عبارت غلط حرف « غ» بگذارید. (خرداد81 ،84،دی 84 ).

- بر طبق نظریه جبر محیطی ، انسان با فعالیت خود بر محیط طبیعی تاثیر چشمگیری گذاشته است. ( ........ ).

- هر قدر به عرضهای جغرافیایی بالاتر می رویم زاویه تابش خورشید مایل تر می شود. (............ ).

- هر یک از ادیان از یک مکان معین مبداء گرفته و سپس در سایر نواحی انتشار یافته اند.( ......... ).

- دین بودایی و برهمایی در محدوده ی قاره ی آسیا و آفریقا باقی مانده است. (......... ).

- دین مسیح در آسیا ظهور کرد. (.............) .

ـ پیروان دین یهود سرزمین مشخصی ندارند.(.............)        ـ معمولا سبک معماری و شهر سازی دو ناحیه مجاور به هم شبیه است. ( ......... ).

- خاک پودزول از مهمترین خاکهای نواحی مرطوب استوایی است. (.......... ).

ـ چرنوزیوم از بهترین خاکهای نواحی معتدل است. ( .......... ).

31) نواحی زیر از نظر چه نوع محصولاتی دارای اهمیت می باشند؟( شهریور 85)

الف)ناحیه بوت در ایالت مونتانای آمریکا:

ب) ناحیه ی جنوب شرقی اسیا:

32 ) دو ناحیه معدنی و دو ناحیه صنعتی در ایران یا جهان نام ببرید. (دی 81).

33 ) معیارهای اندازه گیری توسعه انسانی را بنویسید. (دی 81).

34 ) هر چه از اطراف به سمت کانون ناحیه حرکت کنیم ، عوامل وحدت و تجانس .................... تر می شود. (شهریور 81)

35 ) امروز برای ناحیه بندی از چه روشهایی استفاده می شود؟(شهریور 82 ،  خرداد84 ).

 

فصل دوم : زندگی در نواحی ساحلی                                (بارم 75/1 نمره )

36 ) سواحل صخره ای به چه سواحلی گفته می شود؟ و چرا پس از گذشت زمان به سواحل پست تبدیل می شوند؟(دی 83)

37 ) چگونه « سواحل صخره ای » به مرور زمان به « سواحل پست و هموار » تبدیل می شود؟(شهریور 82).

38 ) در پیدایش انواع سواحل چه عواملی موثرند؟ « 4 مورد». (دی 81 ، شهریور 84، خرداد85 ).

39 ) کدام عوامل  پیوسته باعث تغییر سواحل می شوند؟(دی80،شهریور 85).

40 ) در عبارتهای زیر در مقابل عبارت صحیح حرف « ص» و در مقابل عبارت غلط حرف « غ» بگذارید. (شهریور 84 ).

- پهنای سواحل در همه ی نواحی یکسان است.( ......... ).

- تپه های ماسه ای ساحلی از جمله اشکال ناهمواری ناشی از رسوب گذاری مواد هستند.( ............ )

- با بهبود کیفیت کار نیروگاه های اتمی می توان از آلودگی های اتمی در سواحل جلوگیری کرد. (............. ).

41 ) هریک از پدیده های زیر مربوط به کدام نوع از اشکال فرسایشی می باشد؟(خرداد 84 ، 81 ، 83).

دریابار «..................»             تپه های ساحلی مرجانی « ................... »           جزایر مرجانی « ....................»

باتلاقها « ................ »              ستون سنگی دریایی « ........................»            .غارها و حفره ها « ................».

42 ) فرسایش تراکمی باعث پیدایش چه اشکالی در سواحل می شود؟ « 4 مورد ».(دی82 ، شهریور 81 ، خرداد82).

43 ) چهار مورد از توانهای محیطی سواحل را نام ببرید. ( شهریور 83)

44 ) چرا دلتا ها و خلیج های کوچک از نظر ماهیگیری اهمیت زیادی دارند؟(خرداد81، شهریور 85).

45) سواحل پست برای سکونت و فعالیت انسان مناسب ترند یا سواحل مرتفع،چرا؟(خرداد85).

46 ) کدام نوع سواحل شرایط مساعدی برای زراعت فراهم می سازد؟ دلایل آن را ذکر کنید. (خرداد82).

47 ) کدامیک از سواحل شمالی یا جنوبی ایران برای گردشگری در فصل زمستان مناسب است؟ چرا؟(شهریور 82).

48 ) کدام عوامل و فعالیتهای انسانی باعث تغییر در چشم اندازهای ساحلی می شوند؟ « 4مورد ».(خرداد84).

49) فاضلابهای کشاورزی به دلیل وجود کدام عنصر شیمیایی سواحل را آلوده می سازد؟( خرداد 85).

50 ) کدام اقدامات و حوادث منجر به ورود نفت خام به آبهای ساحلی می شود؟ « 3مورد ».(شهریور 81)

51 ) آلودگی های نفتی پس از ته نشین شدن در سواحل چه اثرات منفی را بر جای می گذارد؟(خرداد83 ، دی 81).

52 ) چه مسائلی در مدیریت سواحل مطرح است ؟(دی82 ، دی80).

53 ) آیا در مدیریت سواحل به غیر از روش منع و اجبار ، روش دیگری نیز وجود دارد؟ ذکر کنید. ( شهریور 83)

54 ) آیا چشم اندازهای ساحلی را نباید تغییر داد؟چرا ؟ دلایل خود را ذکر کنید. (دی 83)

 

فصل سوم : زندگی در ناحیه کوهستانی                ( بارم 75/2نمره)

55 ) دو کمربند مهم کوهستانی روی کره زمین را نام ببرید(دی80).

56 ) هر یک از کوه های زیر جزء کدام نوع از کوه ها( جوان ، پیر ) می باشد؟(شهریور84،شهریور 85).

الف ) آپالاش           ب ) آلپ       ج)هیمالیا         د) اورال           ه) عسیر             و) آند

 

58 ) در شکل مقابل : (شهریور 81 ، خرداد82).

الف ) ارتفاع نقطه A چقدر است ؟

ب ) ارتفاع نقطه  B چقدر است ؟

ج ) میزان شیب در امتدادAB بیشتر است یا CD ؟چرا ؟

 

59 ) با توجه به شکل مقابل به موارد زیر پاسخ دهید(شهریور84 )

الف ) در امتداد خطd نیمرخ توپوگرافی را رسم کنید.

ب ) نام عارضه مربوط را بنویسید.

ج) شیب در سمت راست خط d تندتر است یا سمت چپ آن؟

 

 

60 ) با توجه به منحنی توپوگرافی مقابل به موارد زیر پاسخ دهید: ( خرداد84 ).

الف ) ارتفاع نقطه M را بنویسید

ب ) نیمرخ توپوگرافی را در امتدادخط AB ترسیم نمایید.

61 ) در نقشه توپوگرافی زیر : (دی 81 ، شهریور 83)

الف) ارتفاع A  و Bچقدر است ؟

ب ) اگر فاصله AC برروی نقشه 4 سانتیمتر باشد و فاصله حقیقی« مسافت » این دو نقطه بر روی زمین 20 کیلومتر باشد. مقیاس نقشه را محاسبه کنید.

 

62 )در نقشه ای با مقیاس 500000 :1 فاصلهAB برابر 10سانتی متر است، این فاصله برروی زمین چندکیلومتراست؟(دی82)

63 ) با توجه به شکل زیر : (دی80)..

الف ) نیمرخ توپوگرافی AB را رسم نمایید.

ب) اگر خط AB در روی نقشه 4 میلیمتر باشد ،

فاصله AB برروی زمین چند کیلومتر است ؟

 

64) در نقشه توپوگرافی زیر:(خرداد85)

الف) فاصله ی خطوط میزان چقدر است؟

ب) ارتفاع هریک از نقاط A و Bچند متر است؟

ج) نقطه C کدام قسمت عارضه را مشخص می کند؟

65) فاصله دو شهر برروی نقشه ای با مقیاس 500000 :1 ، 6 سانتیمتر است ، فاصلهی این دو شهر در روی زمین چند کیلومتر است؟(خرداد 85)

 

66 ) در منحنی توپوگرافی زیر : (دی 83)

الف ) نیمرخ MN  را رسم کنید.

ب ) ارتفاع نقطه M  رامشخص کنید.

 

67 ) اگرطول کانالی بر روی زمین 50 کیلومتر و بر روی نقشه ای برابر 5 میلیمتر باشد،مقیاس نقشه را محاسبه کنید. (خرداد81).

68 ) هریک از نیمرخ های A ،B  ،C مربوط به کدام نقشه های توپوگرافی است؟(خرداد83).

69 )  وگنر با توجه به کدام شواهد « نظریه اشتقاق و جابجایی قاره ها » را ارائه کرد ؟

70 ) کدامیک از قاره های زیر مربوط به « لوراسیا » و کدامیک مربوط به « گندوانا » می باشد؟(خرداد82).

آفریقا « ................... »  ،  آمریکای شمالی « .................... »  ،  آسیا « ................... »  ،  قطب جنوب « ..................... ».

71 ) هریک از رشته کوه های « آند » و « هیمالیا » بر اثر برخورد کدام صفحات بوجود آمده اند ؟(خرداد83).

72 ) در عبارتهای زیر جای خالی را با کلمات مناسب پر کنید. ( خرداد84 ).

الف) قاره ی پانگه آبه تدریج به دو قاره لوراسیا در شمال و.................. در جنوب تقسیم شد.

ب )به پوسته و جبه بالایی زمین ، ........................ می گویند.

73 ) رشته کوههای آیسلند در اثر جدایی کدام صفحات کره ی زمین پدید آمده است ؟(دی 83)

74 ) تکمیل فرضیه وگنر به اثبات کدام نظریه منجر شد؟(خرداد81).

75 ) علت جابجایی و حرکات صفحات زمین «Plate  » چیست؟(دی82 ، شهریور 81)

76 ) مراحل فرسایش که سبب کاهش ارتفاع کوهستانها و تغییر شکل آنها می شود ، به ترتیب نام ببرید.(خرداد 84 ، شهریور 81)

77) دو شکل اصلی هوازدگی کدامند؟ ( خرداد85)

78 ) تفاوت هوازدگی فیزیکی و شیمیایی را بنویسید. ( شهریور 83)

79 ) سنگهای تخریب شده تحت تاثیر کدام  عوامل و نیروها جابجا می شوند؟(خرداد81 ، شهریور 82).

80 ) در عبارتهای زیر جاهای خالی را با کلمات مناسب تکمیل کنید. (دی 81، خرداد85).

الف) به سنگها و موادی که بوسیله یخچالها در اندازه های مختلف حمل می شود ، ......................... می گویند.

ب ) یخرفت ها از نظر مواد تشکیل دهنده و ....................... کاملا با یکدیگر متفاوت اند.

ج ) اشکال کارستی در کوهستانهایی با جنس .......................... پدید می آید.

د) یخچال در حرکت خود سنگهایی را باخود حمل می کند که به آنها ........... می گویند.

ه) فرسایش انحلالی باعث بوجود آمدن اشکال خاص نظیر غارها و چشمه ها می شود که در اصطلاح به آن ها .......... گفته می شود.

و) وزش بادهای محلی در کوهستان می توانند عامل تولید ............ باشند.

81 ) فرسایش انحلالی آبهای روان در کدام نوع سنگها انجام می شود ؟ توضیح دهید. (خرداد83).

82 ) رسوبگذاری بیشتر در قسمت بالادست حوضه ی آبریز رخ می دهد یا پایین دست ؟ چرا؟(دی82)

83 ) نواحی کوهستانی از چه توانمندی هایی برخوردارند؟(شهریور84)

84 ) چرا اطراف دریاچه سدمنجیل از نواحی مستعد برای تولید برق آبی است؟ (دی 81).

85 ) چرا نواحی کوهستانی برای تولید برق آبی و بادی توانایی دارند ؟(خرداد81).

86 ) چرا در نواحی کوهستانی فعالیتهای کشاورزی محدود است؟(دی80).

87 ) محیط کوهستان برای کشاورزی مناسب است یا دامپروری ؟ چرا؟(خرداد82، شهریور 85).

88 ) کوهستان از آب و خاک بهره چندانی نمی برد ، زیرا در آنجا ..........................  زیاد است. ( شهریور 83)

89 ) سه مورد از جاذبه های گردشگری در محیط های کوهستانی را بنویسید.(خرداد84).

90 ) چرا چشمه های آبگرم نواحی کوهستانی گردشگران زیادی را به خود جذب می نمایند. با ذکر مثال در ایران. (شهریور 82).

91 ) کشورهای افغانستان و سوئیس را از نظر استفاده از مواهب کوهستان با هم مقایسه کنید. (دی 83)

فصل چهارم : زندگی در ناحیه گرم و خشک ، گرم و مرطوب     ( بارم 25/2 نمره)

 

92 ) عمل « بادبردگی » چیست؟ (دی 81).

93 ) منظور از « رگ یا سنگ فرش بیابانی » چیست؟( شهریور 83، خرداد85 )

94 ) فرسایش بادی در نواحی بیابانی به چه صورتهایی شکل می گیرد؟(دی80).

95 ) مشخص کنید که کدام اشکال ناشی از فرسایش کاوشی و کدام ناشی از فرسایش تراکمی است؟(شهریور 82).

رگ « ......................... »   برخان « ..........................»   یاردانگ « ......................»    سیف « ........................ ».

96) اصطلاحات زیر را تعریف کنید.( شهریور 85)

الف) برخان :      ب) لس:

97) چگونه  یاردانگ در نواحی بیابانی بوجود می آید و اغلب در چه نوع رسوباتی ایجاد می شود؟(خرداد81).

98 ) از نظر نوع عمل فرسایش تفاوت یاردانگ و برخان چه می باشد؟(دی 83)

99 ) از نظر شکل ظاهری برخانها دارای چه مشخصاتی هستند؟( خرداد84 ).

100 ) تپه های ماسه ای « سیف » در چه شرایطی به وجود می آیند؟(دی80).

101 ) منشاء خاک « لس » چیست ؟ توضیح دهید. (خرداد82 ، دی 83)

102 ) چگونه خاک لس در نواحی بیابانی بوجود می آید؟ و چه ویژگیهایی دارد؟(دی82 ، شهریور 81)

103 ) جنگلهای استوایی بارانی « سلوا » در چه مناطقی از کره زمین مشاهده می شود ؟ « 3مورد ». (دی 81).

104 ) به چه دلیل در جنگلهای استوایی ، برای بهره برداری از یک گونه درختی به نیروی انسانی زیادی نیاز داریم ؟( شهریور 83)

105 ) توانهای محیطی نواحی خشک را نام ببرید. « 4مورد ». (دی 81، شهریور 85).

106 )  از ویژگیهای نواحی گرم و خشک، آسمان صاف و درخشان است.این ویژگی چه کاربردهایی دارد؟ (خرداد83).

107) کدامیک از عبارات زیر درست و کدام نادرست است؟(خرداد85 )

الف) کاهش عمر مفید سدها از اثرات حذف جنگل ها در طبیعت است.(            )

ب) حرکت ماسه های روان از نشانه های بیابان زایی است. (           )

ج) تراکم جمعیت از ویژگیهای نواحی گرم و خشک است. (           )

108) چگونه می توان از منابع انرژی موجود در نواحی گرم وخشک استفاده کرد؟ توضیح دهید. (دی82)

109 ) منظور از شکننده بودن محیط در نواحی گرم وخشک چیست؟توضیح دهید. (خرداد82، خرداد85).

110 ) از فناوری های جدید در نواحی گرم و خشک در چه زمینه هایی استفاده می شود ؟« 4مورد ». (خرداد84 ).

111 ) چهار مورد از دلایل پدیده ی بیابان زایی ( پیشروی بیابان ) را ذکر کنید.(شهریور84)

112 ) چگونه می توان نواحی بیابانی را بازسازی کرد؟(خرداد 84).

113 ) خاکهای بیابانی ، یکی از فقیر ترین انواع خاکها از نظر ........................... هستند. (شهریور 82).

114 ) با نوشتن کلمه صحیح یا غلط پاسخ دهید: (شهریور 82).

الف) خاک های مزارع واقع در جنگل های استوایی به سرعت ضعیف می شود .«.....................».

ب) درختان جنگلی از سرعت برخورد باران به زمین می کاهند. « ........................».

ج) با انهدام جنگل ها ، مقدار آبرفت رودها کاهش می یابد. « ............................ » .

د) نواحی گرم وخشک ، از نوع محیط های کم مشکل کره زمین هستند.«...............» .

115 ) چهار مورد از محدودیتهای ، نواحی گرم و خشک را فقط نام ببرید. (دی80).

116 ) با استفاده از فناوری جدید ، چگونه آب مورد نیاز نواحی گرم و خشک را تامین می کنند؟(خرداد83 ، شهریور 84).

117 ) سرزمین پست کنگو در .................... دارای جنگل های استوایی است.(شهریور84)

118 ) افزایش جمعیت چه تاثیری در تغییر کاربری جنگل های استوایی داشته است؟ توضیح دهید. (خرداد81 ، دی 83)

119 ) حذف جنگل ها موجب توسعه رودخانه ها و افزایش آبرفت آنها می شود. اثرات افزایش آبرفت را بنویسید. (خرداد83).

120 ) چرا انهدام وسیع جنگل ها ، مشکلاتی برای محیط و انسان به همراه دارد؟ توضیح دهید. (شهریور 81 ، شهریور 83)

 

فصل پنجم : زندگی در نواحی قطبی                                                                 ( بارم 25/2نمره )

 

121 ) وسعت دریاها و خشکی ها رادر نواحی قطبی شمال و جنوب با هم مقایسه کنید. ( شهریور 83)

122 ) کدام ویژگیها نواحی قطبی رااز سایر نواحی کره زمین متمایز می کند؟(دی80).

123 ) پدیده خورشید نیمه شب چیست ؟ توضیح دهید.(شهریور84).

124 ) جاهای خالی را با کلمات مناسب تکمیل کنید. ( خرداد84 ).

الف ) در منطقه ای به نام اکلاویک در کشور ............... اسکیموها  ، شهری زیبا به نام اینوویک ساختند.

ب)کلبه های یخی اسکیمو ها ، .................... نام دارد.

125) آب و هوای نواحی قطبی به وسیله چه ویژگیهایی از آب و هوای سایر نواحی جهان متمایز می گردد؟(شهریور 85)

126) در مقابل جمله های صحیح ( ص ) و جمله های غلط حرف ( غ ) بگذارید. ( خرداد84،شهریور 85 ).

الف ) قطب شمال از قطب جنوب سردتر است. « ............ ».

ب ) ناحیه ی قطبی جنوب را می توان یک قاره نامید. « ............ ».

ج) بعد از شکل گیری یخ بلوری ، نوه بوجود می آید.«.................»

د)       حجم آیسبرگ ها در زیر آب پنهان شده اند.« ................... »

ه) قطب جنوب به علت موقعیت نسبی گردشگران بیشتری را نسبت به قطب شمال جذب می کند.« ............»

و) طولانی ترین روز در ناحیه ی قطبی شمال در مدار 66 درجه و 33 دقیقه، روز اول تیرماه است.« ..........»

127 ) علت اصلی سرمای شدید و دائمی در نواحی قطبی چیست؟(خرداد82).

128 ) نواحی قطبی جزء نواحی کم بارش جهان است یا نواحی پر بارش ؟ چرا ؟(خرداد81 ،84 ، شهریور 82).

129 ) اثر بادهای قطبی در منطقه معتدل چیست؟(دی80).

130 ) قطب شمال سردتر است یا قطب جنوب ؟ چرا؟(شهریور 81)

131 ) اگر افزایش دما کره زمین ادامه یابد ، جهان در قرن بیست و یکم با چه مسائلی روبرو خواهد شد؟(خرداد83، 84 ، دی 81).

132 ) پاییز نیمکره شمالی برابر با کدام فصل نیمکره جنوبی است؟(دی82)

133 ) هر چه از نقطه ی قطب به سمت مدارهای قطبی پیش برویم ، اختلاف طول روز و شب ................. می یابد. (خرداد81).

134 ) یخ برف « نوه » چگونه شکل می گیرد ؟ توضیح دهید. (دی82)

135) اولین کاشف قطب جنوب چه کسی بود؟( خرداد 85)

136) اصطلاحات زیر را به اختصار شرح دهید.(شهریور84)

الف ) آیسبرگ :                           ب ) ایگلو :

137 ) مراحل تشکیل یخچال را که شامل « یخ حبابدار ، یخ بلوری ، برف ، یخ برف » است رابه ترتیب تقدم زمانی بنویسید.   (شهریور81، خرداد85)

 

138 ) اگر حجم قابل مشاهده کوه یخ « آیسبرگ » 300 متر مکعب باشد ، حجم کل آن چقدر است؟(شهریور 82).

139 ) اگر حجم قابل رویت یک کوه یخ « آیسبرگ » 40متر مکعب باشد ، حجم کل آن چقدر است؟( خرداد84 ).

140 ) زنجیره غذایی در ناحیه قطبی را توضیح دهید. (خرداد81).

141) جمله های سمت راست را به طور مناسب به عنوان های سمت چپ مربوط کنید.( خرداد85)

الف) جزیره ای در ناحیه شمالگان                                   1) گرینلند

ب) کلبه ی یخی اسکیموها                                             2) پالمر

ج) شهری زیبا و جدید در قطب شمال                              3) گرینلند

د) شبه جزیره ی قاره قطب جنوب                                   4) اینوویک

142) جانوران قطبی مانند خوک و وال چه ویژگیهای مشترکی دارند که باآب و هوای این ناحیه سازگار شده اند؟(دی 83)

143 ) چرا اقیانوسها ی سرد از نظر منابع غذایی غنی هستند ؟ توضیح دهید. (خرداد83 ، دی 81).

144 ) اولین حلقه زنجیره غذایی اقیانوسها ی سرد جانوری به نام ........................ است. ( شهریور 83)

145 ) کناره های غربی شبه جزیره اسکاندیناوی از تاثیر کدام جریان دریایی برخوردار است؟(شهریور 82 ).

146 ) وجود جریانات گرم دریایی چه اثراتی در آب و هوای نواحی قطبی دارد؟(دی80).

147) اثرات جریان آب گرم گلف استریم بر کناره های غربی شبه جزیره ی اسکاندیناوی چیست؟(شهریور 85)

148) چرا قطب جنوب از نظر علمی اهمیت دارد ؟ توضیح دهید. (خرداد82).

149 ) چه عواملی بهره برداری از ذخایر با ارزش قطب جنوب را تا حدودی غیر ممکن ساخته است؟(دی82)

150 ) چهار مورد از جاذبه های گردشگری در قطب جنوب را نام ببرید. (دی 81).

151 ) هدف بیشتر جهانگردانی که به قطب جنوب می آیند ، چیست؟(شهریور 81)

152 ) چرا قطب شمال نسبت به قطب جنوب پذیرای جهانگردان بیشتری است؟(خرداد83).

 

فصل ششم : سکونتگاه های شهری و روستایی( بارم 5/3 نمره )

 

154 ) منظور از « مقر » یا « مکان » یک روستا یا شهر چیست؟(خرداد82 ، شهریور 84).

155 ) « مقر یا مکان » یک شهر چه فرقی با « موقعیت » آن دارد؟ توضیح دهید. (دی82 ، شهریور 81)

156 ) منظور از « موقعیت جغرافیایی » یک شهر چیست ؟ توضیح دهید. (شهریور 82).

157 ) کاربری زمین را در شهر و روستا با هم مقایسه کنید. (خرداد83).

158 ) هریک از ویژگیهای زیر به کدام سکونتگاه « شهر یا روستا » مر بوط است؟(خرداد82 ،  خرداد84 ).

الف) 75% جمعیت فعال به فعالیتهای غیر کشاورزی جذب شده اند. « ............................. ».

ب) تعاون و همکاری بین مردم بیشتر است .« ..............................».

ج) چشم اندازهای طبیعی وسعت زیادی دارند. «...........................».

د) نوگرایی و تغییرات اجتماعی بیشتر است .« ............................... » .

ه) کاربری زمین پر تراکم تر و متنوع تر است .« .................... ».

و ) خدمات و تسهیلات محدود تر است. « ........................... ».

159 ) هر سکونتگاه روستایی از چه اجزایی تشکیل شده است؟(دی80).

160 ) دو شکل عمده سکونتگاه های روستایی را نام ببرید . (دی80).

161) ویژگی روستاهای خطی چیست؟ (خرداد85)

162) شکل و فرم روستاهای« میدانگاهی » چگونه است ؟(خرداد81 ، دی 83).

163 ) نا برابریهای « فرهنگی و اجتماعی » بین شهر و روستا را توضیح دهید. (دی 81، خرداد85).

164 ) ماشینی شدن کشاورزی « اتوماسیون » چه تاثیری در مهاجرت روستاییان دارد ؟(خرداد81).

165 ) انقلاب سبز را تعریف کنید. (شهریور 82 ، 84).

166 ) اصلاحات ارضی یعنی چه ؟ توضیح دهید. ( شهریور 83)

167 ) اصطلاحات زیر را تعریف کنید : ( شهریور 83)

الف ) شهر نشینی :                                                     ب ) شهر گریزی :

168 ) چرا ساخت سنی جمعیت در شهرهای بزرگ کشورهای در حال توسعه ، جوان است ؟ (دی 81).

169 ) منظور از پدیده « شهر گریزی » چیست ؟ و در چه نوع کشورهایی اتفاق می افتد؟ (دی 81، خرداد85).

170 ) مادر شهر « متروپل » به کدام شهر ها گفته می شود؟(خرداد83 ، شهریور 85).

171 ) زنجیره مادر شهرها « مگالاپلیس » چگونه پدید می آیند؟(خرداد82).

172 ) چهار نمونه از انواع حومه ها در پیرامون شهرهای بزرگ « مادر شهر » را ذکر کنید. (دی80، خرداد85).

173 ) در عبارتهای زیر در مقابل عبارت صحیح حرف « ص » و عبارت غلط حرف « غ » بگذارید. ( شهریور 83)

الف) شهر گریزی بیشتر در کشور های در حال توسعه دیده می شود. « ............. » .

ب ) حومه نشینان از نظر اشتغال به شهر اصلی وابسته اند . « ................ ».

ج ) نقش بازرگانی تقریبا در همه شهر ها وجود دارد. « ............... ».

د ) « بخش رسمی » اشتغال به مهارت یا سرمایه نیاز ندارد. « ................».

175 ) واژه های « متروپل ، روستا ، مگالاپلیس و شهرک اقماری » را به ترتیب جمعیت از زیاد به کم مرتب کنید. (خرداد81).

176 ) نقش عمده هر یک از شهرهای زیر را بنویسید.(خرداد84 ، شهریور 81 ، 84)

کمبریج « ...................... »            ،       فلورانس « ......................... »          ،              قم « ....................... »

ژوهانسبورگ « ................... »      ،        قشم « .......................... »             ،             هنگ کنگ « ................. ».

177 ) نقش شهرهایی که دارای مشخصات زیر باشند ، چیست ؟(دی 83)

الف ) این شهرها در نقاطی که چند راه به یکدیگر وصل می شوند ، قرار گرفته اند. « ........................ ».

ب ) این شهرها بدلیل مناسب بودن برای ورزشهای زمستانی رونق یافته اند. « ......................... ».

ج ) این شهر ها به محل تجمع بازنشستگان مرفه تبدیل شده اند. « ............................. » .                                      

            د ) وزارتخانه هاو سفارتخانه هادر این شهرها مستقرشده اند. « ......................... ».

178) در چه شرایطی در شهرهای معدنی پدیده ی مهاجر فرستی شکل می گیرد؟(شهریور 85)

179) جاهای خالی را با کلمات مناسب پر کنید.(شهریور 85)

الف) یکی از مشکلات عظیم نواحی بیابانی ........................... است.

ب) مهمترین نابرابری بین شهر و روستا ، نابرابری .................. است.

ج) روستاهایی که به صورت ردیفی در طول یک محور شکل گرفته اند به ......................... معروفند.

د) مکان واقعی و هسته ی اولیه یک شهر یا روستا را ....................... می گویند.

ه) به مجموعه ای از روشهای کاربرد ماشین الات کشاورزی ، انتخاب گونه های پربازده

 استفاده از کودهای و بهبود روشهای آبیاری ......................... گفته می شود.

و) مصالح ساختمانی در ................ از مواد ارزان قیمت چون چوب ، فلز و ضایعات ساختمانی می باشند.

180) وقتی شهر ها به سرعت رشد می کنند ،  مشکلاتی پدید می آید ، این مشکلات را نام ببرید ؟« 6مورد».(شهریور 81)

181 ) منظور از پیدایش تضادبین محله های شهری در کشورهای در حال توسعه چیست؟( شهریور 83)

182 ) بخش رسمی و غیر رسمی  اقتصاددر شهرهای کشورهای در حال توسعه را مقایسه کنید. (خرداد83).

183 ) چه عواملی منجر به فقر شهری می گردد ؟ « 3مورد » ( شهریور84 ، شهریور 85 ).

184 ) سه ویژگی از فعالیت های « بخش غیر رسمی » در شهر ها را بنویسید.( خرداد84 ).

185 ) چرا هوای مرکز شهر ها گرمتر از حومه و نواحی پیرامون آن است ؟ توضیح دهید. (خرداد81).

186 ) علت بوجود آمدن جزیره حرارتی بر فراز شهرها چیست؟( خرداد 84 ).

187 ) با دقت در این شکل بنویسید بیشترین درجه حرارت مربوط به کدام بخش شهر است ؟ چرا ؟( خرداد82 ).

 

188 ) چرا مردم مایل به سکونت در بخش مرکزی شهر ها نیستند؟دو دلیل ذکر کنید. (شهریور 82).

189 ) روی نمودار مقابل ، جای خالی را با کلمات مناسب پر کنید.( خرداد 84)

 

 

190 ) منظور از اینکه شهر را به منزله یک « سیستم » در نظر بگیریم ، چیست؟(دی 83)

191 ) در برنامه ریزی شهری ، جهت توسعه فیزیکی شهر چه مسائلی مورد بررسی قرار می گیرد؟(دی80).

192 ) چرا کشورها مجبورند به برنامه ریزی شهری بپردازند ؟ توضیح دهید. (دی82)

193 ) هدف نهایی از برنامه ریزی برای شهرها چیست؟(شهریور 82 ، شهریور 85).

194 ) شهرهای جدید در ایران به چه منظورهایی ایجاد شده اند؟ کدام شهر  در نزدیکی اصفهان بنا شده است؟ (دی 81).

195 ) هریک از شهرهای جدید زیر در کدام شهرستان واقع اند؟( شهریور 84 )

الف ) مجلسی :                                                              ب ) گلبهار :

 

فصل هفتم : نواحی سیاسی         ( بارم 75/2 نمره)

 

196 ) یکی از ویژگیهای حکومت ، « حاکمیت » است. این اصطلاح به چه معنایی است؟(شهریور 84).

197) در نمودار زیر ویژگیهای دیگر حکومت را در جاهای خالی بنویسید(خرداد85 ، شهریور 85)

198) در گذشته مرزها با چه اهدافی شکل می گرفتند؟(دی8

199 ) واحدهای سیاسی « سازمانهای بین المللی ، شهر ، استان ، کشور ، شهرستان ، ده » را از کوچک به بزرگ مرتب کنید.. (خرداد81 ، دی 81).

200) جملات سمت راست را به طور مناسب با عناوین سمت چپ مربوط کنید.(شهریور 85)

1) مرزی که عمیق ترین نقاط بستر رود را به هم متصل می کند.                          الف) خط الراس

2) مرزی که بوسیله ی خطوط نصف النهار یا مدارات مشخص می شوند.                ب) مرزهای هندسی

3) مرز میان آلاسکا و کانادا                                                                          ج) تالوگ

4) مرزی که از متصل کردن بلندترین نقاط کوهستانی شکل می گیرد.                   د) مرز پیشتاز

201) « خط تالوگ » را تعریف کنید.چرا این خط بهترین خط مرزی است؟(شهریور 82 ، 84).

202 ) کدام یک از اشکال زیر بهترین مرز آبی را تشکیل می دهد؟ چرا؟( خرداد84 ).

203 ) مرزهای پسین « تطبیقی » به چه نوع مرزهایی گفته می شود ؟ مثال بزنید. (شهریور 81)

204 ) نام دیگر مرزهای غیر طبیعی چیست ؟ علت این نامگذاری را توضیح دهید. (دی 83)

205 ) منظور از مرزهای « هندسی » چیست ؟ مثال بزنید. (دی80 ، خرداد81).

206) مرزهای تطبیقی را با ذکر یک مثال تعریف کنید.( خرداد85)

207) شکل زیر جزء مرزهای طبیعی است و یا غیر طبیعی ؟ این مرز چگونه تعیین شده است؟ توضیح دهید ( خرداد 83 )..

208 ) مرزهای تحمیلی چگونه مرزهایی هستند ؟ توضیح دهید.( خرداد84 ).

209 ) عبارات زیر را با کلمات مناسب تکمیل کنید. (خرداد82).

الف) مرزهایی که دارای شکل تقریبا منظمی هستند به مرزهای ........................ معروفند.

ب) مرزهایی که بدون سیمای فرهنگی و قومی نواحی شکل می گیرند ، به مرزهای ........................  معروفند.

210 ) بازتاب قدرت حکومتها را در چه مواردی می توان جستجو کرد ؟ آنها را نام برده توضیح دهید. (خرداد81 ،  شهریور 83)

211 ) عوامل موثر در قدرت حکومتها که ناشی از « ساختار جغرافیایی » است ، را نام ببرید.

212 ) کشورهایی که از کلیه جهات باهم یکسانند ، کشوری که وسیع تر است قدرتمندتر است. چرا؟(خرداد82).

213 ) شکلهای گوناگون « سرزمین » کشورها را نام ببرید. (دی80 ،  شهریور 83)

214 ) کدام عوامل باعث شده که « وسعت سرزمین » عامل مهمی در قدرت ملی به حساب آید ؟ توضیح دهید. (دی82)

215 ) نمودار مقابل را کامل کنید؟  (شهریور 84 ).

216 ) از نظر شکل به چه کشورهایی « دنباله دار » می گویند؟(دی82)

217 ) بهترین شکل سرزمینی برای یک کشور چه شکلی است ؟ چرا؟(شهریور 81، شهریور 82. دی 83)

218 ) چرا شکل« فشرده » مناسب ترین شکل برای کشورها محسوب می شود؟ سه دلیل ذکر کنید. (دی 81 ، شهریور 85).

219 ) نوع شکل هریک از کشورهای زیر را مشخص کنید.(خرداد84، خرداد85).

الف) شیلی « ..................... »            ب) اندونزی « ................. »           ج ) لهستان « ..................... »

د) تایلند « ....................... »             ه) نروژ  « ...................... »              و ) الجزایر « ...................... »

220 ) از نظر موقع نسبی چه کشورهایی نمی توانند در زمینه تجارت دریایی بین المللی پیشرفت کنند؟(دی 83)

221 ) چه عواملی در تقویت حس جدایی طلبی دو قوم « چک » و « اسلواک » موثر بوده است؟(خرداد81).

222 ) دو مورد از تحولات سیاسی جدید که سبب افزایش واحدهای سیاسی در جهان شده است ، را نام ببرید. (دی82)

223 ) سه نمونه از تحولات سیاسی در دو دهه اخیر را که منجر به تغییر نقشه سیاسی جهان شده است، را نام ببرید. (شهریور 82).

224 ) در مقابل عبارت صحیح حرف « ص » و عبارت غلط حرف « غ » بگذارید. (خرداد83).

الف ) تشکیل اتحادیه اروپا موجب کاهش اهمیت مرزهای کشورهای اروپایی شده است. « ....................... ».

ب ) در کشورهای « طویل » احداث خطوط ارتباطی با صرف کمترین هزینه امکان پذیر است . « ..................... »

ج ) به خطی که از وسط رودخانه می گذرد و فاصله مرز از هر دو ساحل به یک اندازه است ، خط منصف می گویند.«..................».

225 ) در سیاست آپارتاید آفریقای جنوبی « هوم لند » به چه مناطقی گفته می شود؟(خرداد83)

226) چرا برخی از صاحب نظران معتقدند که فرآیند جهانی شدن به ضعف دولتهای ملی منجر می شود؟(شهریور 85)

227) منظور از « جهانی شدن » چیست ؟(شهریور 81)

228 ) انقلاب و تحول در کدام عامل اصلی موجب شکل گرفتن پدیده « جهانی شدن » شده است؟ (دی 81).

229 ) کدام تحولات فناورانه ( تکنولوژیکی ) به پدیده جهانی شدن کمک کرده است؟(خرداد82).

 

فصل هشتم : نواحی اقتصادی.                      ( بارم 2 نمره )

 

۲۳0 ) فعالیتهای اقتصادی به چند گروه عمده تقسیم می شوند ؟ آنها را نام ببرید. (دی 83).

231 ) فعالیتهای اقتصادی نوع اول به چه فعالیتهایی گفته می شود؟ مثال بزنید. (خرداد81 ، خرداد83)..

232 ) فعالیتهای اقتصادی نوع دوم به چه فعالیتهایی گفته می شود؟ مثال بزنید. (خرداد81).

234 ) دو سیستم کلی کشاورزی عمده  در جهان امروز را  نام ببرید. (دی80، خرداد85).

235) انواع سیستم های کشاورزی عمده در جهان امروز را نام ببرید.(شهریور 85)

236) چرا در سیستم کشاورزی معیشتی « سنتی »میزان تولید و سود پایین است ؟(شهریور 81)

237 ) سیستم تجاری « ماشینی » در کشاورزی را توضیح دهید. (دی 81).

238 ) اصطلاح « کشت و صنعت » را تعریف کنید. (دی 83)

239 ) منظور از سیستم کشاورزی « کشت و صنعت » چیست ؟(شهریور 82).


241 ) کدامیک از عبارتهای زیر درباره « کشت تخصصی تک محصولی (پلانتیشن )» صحیح و کدام غلط است؟(شهریور 81)

الف ) این نوع کشت به جنگلهای استوایی آسیب می رساند. « ........................... ».

ب ) این محصول برای مصرف محلی تولید می شود . « ........................... ».

ج ) کائوچو و قهوه از محصولات عمده آن است. « ............................. ».

242 ) جای خالی را با کلمات مناسب تکمیل کنید. ( خرداد 84 )

الف) به سیستمی که در کنار مزارع ، کارخانه های تبدیل و بسته بندی محصولات پدید آمده است ، ................ می گویند.

ب ) نیروی کار ، سرمایه ، بازار مصرف و .................. از عوامل انسانی موثر در مکانیابی صنعتی هستند.

چه کشوری در تجارت خارجی خود دارای موازنه ی منفی است؟(خرداد85)

243 ) عوامل موثر در مکانیابی صنعتی را نام ببرید. (دی 81).

244) عوامل طبیعی موثر در مکانیابی صنعتی کدام است.( شهریور 85)

245) نام دو صنعت را که باید در نزدیکی مواد اولیه احداث شوند ، بنویسید و دلایل نزدیکی آن را بیان نمایید. (خرداد83).

246 ) چرا صنایع ذوب فلزات و صنایع غذایی در نزدیکی معادن و مزارع شکل می گیرند؟(دی82)

247 ) عوامل انسانی موثر در مکانیابی صنعتی را نام ببرید. (دی80 ، خرداد82 ، شهریور 84، خرداد 85).

248 ) نیروی کار از چند بعد اهمیت دارد ؟ امروزه کدام بعد اهمیت بیشتری دارد ؟ چرا ؟(دی82 ،  شهریور 83)

249 ) چرا صنایع به راههای ارتباطی و وسایل حمل و نقل نیازمندند ؟(شهریور 82).

250 ) بنیان گذاران سازمان اوپک کدام کشورها بودند ؟«4 مورد » (شهریور 84 ).

251 ) چرا کاهش قیمت نفت ، برای کشورهای عضو نگران کننده است؟(خرداد82).

252 ) سازمان« اوپک» با چه هدفی بوجود آمده است ؟(خرداد81).

253 ) کشور ایران در کدامیک از اتحادیه ها یا سازمانهای اقتصادی جهان عضویت دارد؟ نام ببرید.(خرداد84 ، شهریور 81)

254) هدف از تشکیل اتحادیه ی آ. سه.آن چه بود ؟(شهریور 85).

 


تاریخ : پنجشنبه نوزدهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

نمونه سوالات درس جغرافیا (2) سال سوم رشته ادبیات و علوم انسانی

جای خالی ها :

فصل اول :

1 . الف ) اکو سیستم به مجموعه ای از .......................... (نهایی دی ماه 82 )

ب ) عامل اصلی در یک ناحیه ................................... (نهایی دی ماه 82 )

ج ) طبقه بندی کوپن بر اساس سه معیار ......................... (نهایی دی ماه 82 )

د ) مهمترین علت بوجود آمدن گونه های گیاهی و جانوری خاص در یک ناحیه .................... است. (نهایی دی ماه 82 )

ه ) مهمترین خاک منطقه معتدل ...................نام دارد. (نهایی دی ماه 82 )

و ) مهمترین خاک نواحی قطبی و نیمه سردسیر .......................نام دارد. (نهایی دی ماه 82 )

2 . جمله ی زیر را با کلمات مناسب کامل کنید، با در نظر گرفتن تعاریف ناحیه به این نتیجه می رسیم که :

(1 ) یک ناحیه با ناحیه مجاور .....................است. ( خرداد 82 )

(2 ) عاملی اصلی در یک ناحیه ..........................است.( خرداد 82 )

3 . در عبارتهای زیر جای خالی را با کلمات مناسب پر کنید.

الف ـ به مجموعه ای از موجودات زنده و محیط فیزیکی غیر زنده ای که با آن در ارتباط اند........... گویند. ( خرداد 84 )

ب ـ قاره ی پانگه آ به تدریج به دو قاره ی لوراسیا در شمال و ......................... در جنوب تقسیم شدند. ( خرداد 84 )

ج ـ به پوسته و جبه ی بالایی زمین، ....................... می گویند. ( خرداد 84 )

4 . در عبارتهای زیر جای خالی را با کلمات مناسب پر کنید. ( شهریور 81 )

الف ـ به مجموعه ای از موجودات زنده و محیط فیزیکی غیر زنده ای که با آن در ارتباط اند، ...........................گویند.

ب ـ مهمترین و اصلی ترین بخش زنجیره ی غذایی، .................... هستند.

5 . در عبارتهای زیر جای خالی را با کلمات مناسب پر کنید.( شهریور 81 )

الف ـ در پدیده ی پخش یا انتشار به محلی که پدیده در آن جا شکل گرفته ، ...................... می گویند.

ب ـ مذهب ............................ درمیان ژاپنی ها پیروان زیادی دارد.

فصل سوم :

1 . جای خالی را با کلمات مناسب پر کنید.( خرداد 85 )

الف ) فرسایش انحلالی باعث بوجود آمدن اشکال خاص نظیر غارها و چشمه ها می شود که در اصطلاح به آن .................... گفته می شود.

ب ) یخچال در حرکت خود سنگ ها را با خود حمل می کند که به آنها .................. می گویند.

ج ) وزش بادهای محلی در کوهستان می توانند عامل تولید ..................... باشند.

2 . جای خالی را باکلمات صحیح پر کنید.( دی 81 )

الف ) اولین و مهمترین نیروگاه بادی کشور ایران در ناحیه ی ...................تأسیس شده است.

ب ) شهر توریستی ..................... در دامنه ی کوه های سبلان به دلیل چشمه های آب گرم ایجاد شده است.

 

فصل پنجم :

1 . بیشترین قدرت فرسایش باد در نواحی بیابانی در ................ است. (نهایی دی ماه 82 )

2 . الف ) بیشترین بهره برداری از جنگل های استوایی به صورت ............. است. (نهایی دی ماه 82 )

ب ) تولید برق در نواحی گرم و خشک از نیروی ............... و ................... است. (نهایی دی ماه 82 )

ج ) به گسترش بیابان ها ........................ می گویند. (نهایی دی ماه 82 )

د ) شهرهای متعدد و جدید در نواحی گرم و خشک بر اساس استخراج ................. بوجود  آمده اند. (نهایی دی ماه 82 )

ه ) جنگلهای فوق العاده متراکم  و انبوه استوایی را ....................... گویند. (نهایی دی ماه 82 )

و ) ...................... در نتیجه ی جنگل زدایی در محیط بوجود می آید. (نهایی دی ماه 82 )

ز ) ...................... به شیوه ی ابتدایی زندگی می کنند و تعداد آن ها کم است. (نهایی دی ماه 82 )

3 . در فرآیند تشکیل یخچال، دراثر فشار و حرکت یخ، ابتدا یخ .......... و سپس یخ ..............بوجود می آید.( خرداد 82 )

4 . جای خالی را با کلمات مناسب پر کنید.( خرداد 84 )

الف ـ در منطقه ای به نام اٌکلاویک در کشور ............... اسکیمو ها به کمک تجهیزات و امکاناتی که دولت در اختیار آنها قرار داده بود، شهری زیبا به نام اینوویک ساختند.

ب ـ کلبه های یخی اسکیمو ها، .....................نام دارد.

فصل ششم :

1 . در عبارات زیر جای خالی را با کلمات مناسب پر کنید.( خرداد 83 )

الف ـ متداول ترین ملاک تمیز و تفاوت شهر از روستا .................. است.

ب ـ  مهمترین عامل توسعه ی حومه نشینی ....................... بوده است.

فصل هفتم :

1 . عبارات زیر را با کلمات مناسب کامل نمائید: ( خرداد 83 )

الف ـ مرزهایی که دارای شکل تقریباً منظمی هستند به مرزهای .............. معروفند.

ب ـ مرزهایی که بدون توجه به سیمای فرهنگی و قومی نواحی شکل می گیرند به مرزهای ........................ معروفند.

2 . پدیده ی جهانی شدن در اثر تحولات فناورانه ( تکنولوژیکی ) نظیر ..................، رایانه های شخصی و تجهیزات ارتباطی ( ماهواره، نمابر، تلفن همراه، وسایل حمل و نقل سریع و غیره ) شکل گرفته است. ( خرداد 83 )

 

 

3 . جای خالی را با کلمات مناسب پرکنید.( خرداد 82 )

الف ـ کشور های عضو اتحادیه ی اروپا EC   برای همکاری بیشتر با یکدیگر واحد پول مشترک ...................... را بوجود آوردند.

ب ـ به رقابتهای سیاسی ـ اقتصادی و تسلیحاتی که پس از جنگ جهانی دوم بین کشورهای اقتصاد آزاد و اقتصاد سوسیالیستی وجود داشت، دوره ی ...................... می گویند.

 

فصل هشتم :

1 . جای خالی را با کلمات مناسب پر کنید.( خرداد 84 )

الف ـ به سیستمی که در کنار مزارع، کارخانه های تبدیل و بسته بندی محصولات پدید آمده است، .............. می گویند.

ب ـ نیروی کار، سرمایه، بازار مصرف و .................... از عوامل انسانی مؤثر در مکان یابی صنعتی هستند. 

( ص / غ ) ها :

فصل اول :

1 . در مقابل جمله های صحیح (ص) و جمله های غلط حرف (غ) بگذارید. ( خرداد 84 )

الف ـ دین بودایی و برهمایی در محدوده ی قاره ی آسیا افریقا باقی مانده است. (     )

ب ـ چرنوزیوم از بهترین خاکهای نواحی معتدل است. (      )

ج ـ معمولا ًسبک معماری و شهر سازی دو ناحیه ی مجاور به هم شبیه است. (     )

فصل چهارم :

 1 . کدام یک از عبارات زیر درست و کدام یک نادرست است؟( خرداد 85 )

الف ) کاهش عمر مفید سد ها از اثرات حذف جنگل ها در طبیعت است.

ب ) حرکت ماسه های روان از نشانه های بیابان زایی است.

ج ) تراکم جمعیت از ویژگی های نواحی گرم و خشک است.

2 . در مقابل عبارت صحیح حرف(ص)و درمقابل عبارت غلط حرف(غ) بگذارید.    ( دی 81 )

الف : عمل باد بردگی در نواحی دارای پوشش گیاهی بسیار مهم است.

ب  : بیشترین عمل سایش توسط باد در پائین موانع سنگی دیده می شود.

پ : شیب سمت رو به باد یاردانگ زیادتر است.

فصل پنجم :

1 . در عبارات زیر در مقابل جمله صحیح (ص) و درمقابل جمله غلط(غ) بگذارید.    ( خرداد 83 )

الف ـ قطب شمال از قطب جنوب سردتر است. (       )

ب ) ناحیه ی قطبی جنوب را می توان یک قاره نامید. (        )

2 . در مقابل جملات زیر حرف ص(صحیح) یا غ(غلط)بنویسید.( خرداد 82 )

الف ـ از مهمترین ویژگی های آب و هوای قطبی سرمای شدید، بارش فراوان و بادهای سرد دائمی است. (      )

ب ـ ناحیه ی قطبی جنوب را می توان یک قاره نامید. (         )

 تشریحی کوتاه :

فصل اول :

1 . هر یک از انواع خاکهای زیر عمدتاًدر کدام ناحیه وجود دارند.( خرداد 83 )

الف ـ چرنوزیوم             ب ـ لاتریت              ج ـ پودزول

2 . هریک از توضیحات زیر مربوط به کدام نوع خاک است؟( شهریور 81 )

الف ـ در نواحی استوایی در اثر بارش فراوان، کانی های آن شسته می شود و قرمز رنگ است.

ب ـ به علت یخبندان شدید کند شدن عمل تجزیه، از نظر هوموس فقیر است.

ج ـ خاک سیاه رنگ و بسیار حاصلخیز جنوب روسیه.

3 . گیاه خاک به چه بخشی از خاک گفته می شود؟ و چگونه تشکیل می شود؟     ( دی 81 )

فصل سوم :

1 . هر یک از مواد زیر به چه شکل توسط آبهای روان حمل می شود؟( دی 81 )

الف ـ پاره سنگ ها               ب ـ رس و ماسه ریز      ج ـ شن و ماسه درشت

2 . هر یک از پدیده های زیر مربوط به کدام نوع از اشکال فرسایشی می باشد؟    ( خرداد 84 )

الف ـ دریابار           ب  ـ  تپه های ماسه ای ساحلی       ج ـ ستون سنگی دریایی

فصل ششم :

1 . هر یک از ویژگی های زیر به کدام نوع سکونتگاه (شهر یا روستا) مربوط است؟      ( خرداد 84 )

الف ـ خدمات و تسهیلات محدود تر است.

ب ـ کاربری زمین پرتراکم و متنوع تر است.

2 . نقش عمده ی هر یک از شهر های زیر را بنویسید. ( خرداد 84 )

الف ـ کمبریج                ب ـ قم                          ج ـ  هنگ کنگ

3. نقش عمده ی هر یک از شهر های زیر را بنویسید.( شهریور 81 )

الف ـ  کمبریج                    ب ـ فلورانس                  ج ـ  هنگ کنگ

فصل هفتم :

1 . نوع شکل هر یک از کشور های زیر را مشخص کنید. ( خرداد 84 )

الف ـ شیلی              ب ـ اندونزی                  ج ـ لهستان                   د ـ تایلند

 

2 . شکل سر زمینی کشورهای زیر را مشخص کنید. ( خرداد 85 )

الف) نروژ                 ب ) تایلند                  ج ) الجزایر 

فصل هشتم :

1 . الف ) هدف از ایجاد سازمان اوپک چه بود؟ ب ) سازمان اوپک برای هر یک از کشور های عضو چه سهمیه ای در نظر می گیرد؟ چرا؟

( شهریور 81 )

2 . هر یک از فعالیتهای زیر جزء کدام نوع از فعالیتهای اقتصادی ( کشاورزی، صنعت، خدمات ) است ؟( خرداد 83 )

الف ـ اتومبیل سازی      ب ـ صید ماهی         ج ـ  پارچه بافی       د ـ هتل داری  

تعاریف:

فصل اول:

1 . اکو سیستم را تعریف کنید.( دی 81 )

2 .پدیده ی پخش را تعریف کنید و برای آن مثالی بزنید.( خرداد 82 )

فصل دوم :

1 . ساحل چیست؟( نهایی دی 82 )

فصل سوم :

1 .نقشه توپوگرافی چیست؟( نهایی دی 82 )

2 . نیم رخ توپوگرافی چیست؟( نهایی دی 82 )

3 . پوسته زمین چیست؟ ضخامت آن در نقاط مختلف چگونه است؟( نهایی دی 82 )

4 . فرسایش چیست و در چند مرحله صورت می گیرد؟( نهایی دی 82 )

5 . مورن یا یخرفت چیست؟ علت پدید آمدن آن کدام است؟( نهایی دی 82 )

فصل چهارم :

1 . شکننده بودن محیط در نواحی گرم وخشک به چه معنا است؟( خرداد 85 )

2 . رِگ یا سنگ فرش بیابان را تعریف کنید. ( خرداد 85 )

فصل پنجم :

1 . عمل باد بردگی چیست و حوضه های باد بردگی به چه طریقی بوجود می آیند. ( نهایی دی 82 )

2 . منشأ خاک لُس چیست؟( نهایی دی 82 )

3 . اصطلاحات « یاردانگ ، سیف » را تعریف کنید. ( نهایی دی 82 )

فصل ششم:

1 . پدیده شهر گریزی را تعریف کنید.( خرداد 85 )

2 . منظور از مکان یا مقر چیست؟( خرداد 83 )

3 . اصطلاحات زیر را تعریف کنید.( خرداد 83 )

الف ـ شهر نشینی                       ب ـ شهر گریزی

4 . انقلاب سبز را تعریف کنید. ( شهریور 81 )

5 . روستاهای خطّی چه نوع روستاهایی هستند؟( خرداد 82 )

فصل هفتم :

1 . به چه مرزی، مرز هندسی می گویند؟ مثال بزنید.( دی 81 )

2 . مرزهای تطبیقی را با ذکر مثال تعریف کنید؟( خرداد 85 )

3 . خط الرأس را تعریف کنید و برای آن مثالی بزنید. ( خرداد 83 )

4 . منظور از اصطلاح « کشت و صنعت » چیست؟( شهریور 81 )

 

 نام ببرید؟ ها :

فصل اول :

1 . کوپن بر اساس کدام معیار ها، نواحی آب و هوایی جهان را تقسیم بندی کرد؟ نام ببرید. ( دی 81 )

2 . در تعاریف مربوط به « ناحیه » بر روی دو نکته تأکید می شود. این دو نکته را بنویسید.( دی 81 )

3 .رایج ترین زبانهای دنیا از نظر تعداد افرادی که با آن تکلّم می کنند را نام ببرید؟( دی 81 )

4 . معیارهایی که جغرافی دانان بر اساس آن ناحیه بندی می کنند را نام ببرید؟    ( خرداد 83 )

5 . سه شاخه از زبان ایرانی را نام ببرید. ( خرداد 83 )

6 . مهمترین خانواده های زبانی جهان را نام ببرید.( نهایی دی 82 )

فصل دوم :

1 . کدام عوامل در تغییر پیوسته سواحل نقش دارند. نام ببرید.( دی 80 )

2 . عوامل پیدایش سواحل کدامند؟( خرداد 85 )

3 .در پیدایش انواع سواحل چه عواملی مؤثرند؟ نام ببرید.( دی 81 )

4 . سه مورد از فعالیتهای گردشگری ( توریستی ) ساکنان سواحل را نام ببرید؟    ( دی 81 )

5 . چرا عوامل تغییر دهنده ی سواحل در تمامی سواحل یکسان عمل نمی کنند؟ ( ذکر 4 مورد کافی است ) ( خرداد 83 )

6 . چه نوع اقداماتی منجر به ورود نفت خام به آبهای ساحلی می شود؟ ( 3 مورد ) ( خرداد 83 )

7 . عوامل انسانی تغییر دهنده ی سواحل را نام ببرید؟( نهایی دی 82 )

8 . منابع آلایندهای ساحلی را نام ببرید.( نهایی دی 82 )

9 . سه نمونه از اشکال فرسایش کاوشی در سواحل را نام ببرید.( خرداد 82 )

فصل سوم :

1 . دو کمربند کوهستانی مهم در روی کره زمین را نام ببرید. ( دی 80 )

2 . دو شکل اصلی هوازدگی کدامند؟( خرداد 85 )

3 . سه مورد از جاذبه های گردشگری در محیط های کوهستانی را نام ببرید؟( دی 81 )

4 . کوههای جوان و کوههای پیر را با هم مقایسه کنید.( ذکر سه مورد            کافی است.)( خرداد 83 )

5 . چهار مورد از فعالیتهای مدرن اقتصادی در نواحی کوهستانی را نام ببرید؟      ( خرداد 83 )

6 . فرآیند فرسایش در سه مرحله سبب کاهش ارتفاع کوهستان ها و تغییر شکل آنها می شود.این مراحل را نام ببرید. ( خرداد 84 )

فصل چهارم :

1 . چهار مورد از محدودیت های نواحی گرم و خشک را فقط نام ببرید. ( دی 80 )

2 . چه عواملی سبب تغییر در کاربری جنگل های استوایی شده است؟ ( 3 مورد )   ( دی 81 )

3 . برای انجام فرسایش بادی در بیابانها چه شرایطی لازم است ؟ نام ببرید.          ( خرداد 83 )

4 . جنگلهای استوایی بارانی (سلوا ) در چه مناطقی از کره زمین مشاهده          می شود؟( 3 ناحیه کافی است ) ( خرداد 83 )

5 . از فناوری های جدید در نواحی گرم و خشک در چه زمینه هایی استفاده     می شود؟ ( ذکر 4 مورد کافی است ) ( خرداد 83 )

6 . محدودیت ها و مشکلات زندگی در نواحی گرم و خشک را نام ببرید؟(4 مورد ) ( خرداد 82 )

 

فصل پنجم :

1 . ویژگی های آب و هوای نواحی قطبی را نام ببرید.( خرداد 83 )

2 . از ویژگی های مثبت نواحی گرم و خشک دو مورد را نام ببرید.( نهایی دی 82 )

فصل ششم:

1 . دو شکل عمده سکونتگاههای روستایی را نام ببرید. ( دی 80 )

2 . هر سکونتگاه روستایی از چه اجزایی تشکیل شده است؟ نام ببرید. ( دی 80 )

3 . چهار نمونه از انواع حومه ها در پیرامون شهر های بزرگ( مادر شهر ) را ذکر کنید. ( دی 80 )

4 . برای برنامه ریزی شهری در جهت توسعه ی فیزیکی شهر چه مسائلی مورد بررسی قرار می گیرد؟( دی 80 )

5 . نتایج رشد سریع شهر نشینی را نام ببرید. ( خرداد 83 )

6 . سه ویژگی از فعالیتهای « بخش غیر رسمی » در شهر ها را بنویسید.   ( خرداد 84 )

 

فصل هفتم :

1 . اشکال گوناگون سرزمین کشورها را فقط نام ببرید.( دی 80 )

2 . با ذکر مثال چند مورد از سیاستهای آپارتاید در افریقای جنوبی را توضیح دهید.(3 مورد )( دی 81 )

3 . عوامل مربوط به قدرت ناشی از ساختار جغرافیائی را نام ببرید.( خرداد 83 )

4 . امروزه پدیده ی جهانی شدن در چه ابعادی مطرح است؟ نام ببرید.      ( خرداد 82 )

فصل هشتم :

1 . دو سیستم کلی کشاورزی عمده در جهان امروز را نام ببرید. ( دی 80 )

2 . عوامل انسانی که در مکانیابی صنعتی مؤثرند را فقط نام ببرید. ( دی 80 )

3 .دو نوع سیستم کشاورزی سنتی و دو نوع سیستم کشاورزی تجاری را نام ببرید. ( دی 81 )

4 .  کشور ایران در کدامیک از اتحادیه ها یا سازمان های اقتصادی عضویت دارد؟ نام ببرید. ( خرداد 84 )

 

شرح دهید :

فصل اول :

1 . عامل تمایز در واحد های جغرافیایی چیست؟( دی 80 )

2 . زبان های سامی و حامی  در چه مناطقی از کره زمین متداول است؟( دی 80 )

3 . دین مسیح دارای چه مذاهبی است؟( دی 80 )

4 . پوشش گیاهی از استوا به سمت قطبین زمین چه تغییری می کند؟                  ( خرداد 85 )

5 . پیروان چه مذاهبی در کشورهای چین و هند سکونت دارند. ( خرداد 85 )

6 . برای اندازه گیری توسعه انسانی چه عواملی مورد توجه قرار می گیرد؟            ( خرداد 83 )

7 . علت ایجاد دما در سطح زمین چیست؟( نهایی دی 82 )

8 . چرا دمای هوا در نقاط مختلف کره ی زمین یکسان نیست؟( نهایی دی 82 )

9 . دین اسلام در چه مناطقی پخش شده و دارای چه مذاهبی است؟( نهایی         دی 82 )

10 . علل تخصصی شدن تولید یک کالا یا استخراج منابع معدنی در یک محل چیست؟( نهایی دی 82 )

11 . چرا قاره افریقا یک ناحیه ی واحد حساب نمی شود؟( نهایی دی 82 )

12 . بیوسفر یا بخش زنده محیط زمین شامل چه اجزایی می شود؟( خرداد 82 )

13 . امروزه برای ناحیه بندی از چه روش هایی استفاده می شود؟( خرداد 84 )

 

فصل دوم :

1 . در مدیریت سواحل چه مسائلی مطرح است؟( دی 80 )

2 . سواحل پست برای سکونت و فعالیت انسان مناسب ترند یا سواحل مرتفع ؟ چرا؟( خرداد 85 )

3 . فاضلابهای کشاورزی به دلیل وجود کدام عنصر شیمیایی سواحل را آلوده    می سازد؟( خرداد 85 )

4 . امواج چگونه بوجود می آیند و چه زمانی از قدرت زیاد برخوردارند؟( نهایی دی 82 )

5 . الف ) راه جلوگیری از آلودگی اتمی چیست؟( نهایی دی 82 )

ب ) بهترین راه مبارزه با آلودگی های نفتی در سواحل چیست؟( نهایی دی 82 )

6 . چرا ورود فاضلابهای کشاورزی به آبهای ساحلی، باعث از بین رفتن آبزیان و کاهش کیفیت محیط ساحلی می شود؟( خرداد 82 )

فصل سوم :

1 . چرا در نواحی کوهستانی فعالیت های کشاورزی محدود است؟ ( دی 80 )

2 . انسان به چه صورتی در منطقه کوهستانی دخالت کرده است، نتیجه این دخالت چه بوده است؟( نهایی دی 82 )

3 . کدام قاره های امروزی از قاره ی لوراسیا جدا شده اند؟( خرداد 82 )

4 . چگونه انسان باعث به هم خوردن تعادل و هماهنگی زیست بومهای کوهستانی می شود ؟( خرداد 82 )

5 . چرا میزان آبهای روان در کوهستان زیاد است؟ دلایل آن را بنویسید.             ( شهریور 81 )

فصل چهارم :

1 . فرسایش بادی در بیابان ها به چه صورتهایی شکل می گیرد؟ ( دی 80 )

2 . تپه های ماسه ای سیف در چه شرایطی بوجود می آیند؟ ( دی 80 )

3 . از نظر شکل ظاهری برخان ها دارای چه مشخصاتی هستند؟ ( دی 81 )

4 . خاک لُس چگونه در نواحی بیابانی بوجود می آید؟ و چه ویژگی هایی دارد؟     ( خرداد 82 )

5 . چگونه می توان ناحیه ی بیابانی را بازسازی کرد؟( خرداد 84 )

فصل پنجم :

1 . اثر بادهای قطبی در منطقه معتدل چیست؟( دی 80 )

2 . وجود جریانات گرم دریایی چه اثراتی در آب و هوای نواحی قطبی دارد؟          ( دی 80 )

3 . اولین کاشف قطب جنوب چه کسی بود؟( خرداد 85 )

4 . علت اصلی سرمای شدید و دائمی در نواحی قطبی چیست؟( دی 81 )

5 . چه عواملی موجب شده است که در شرایط فعلی استفاده از ذخایر با ارزش منطقه قطبی تا حدودی غیر ممکن شود؟( دی 81 )

6 . جهانگردان به چه منظورهایی به قطب جنوب می آیند؟( خرداد 83 )

7 . چه چیزی مانع عمده برای عبور و نفوذ انسان در جنگل استوایی می شود؟     ( نهایی دی 82 )

8 . تأمین آب برای نواحی بیابانی نیازمند چه اقداماتی است؟( نهایی دی 82 )

9 . میزان اراضی جنگلی کره زمین چقدر است؟ و کدام کشورها سهم بیشتری دارند؟( نهایی دی 82 )

10 . پیشرفت صنعت ماهیگیری در دریای شمال ناشی از چه عواملی است؟           ( خرداد 82 )

11 . اگر حجم قابل رؤیت یک کوه یخ ( آیسبرگ ) 40 متر مکعب باشد، حجم کل آن چقدر است ؟( خرداد 84 )

12 . چرا میزان بارندگی در نواحی قطبی کم است؟ دلیل بیاورید؟( خرداد 84 )

فصل ششم :

1 . ویژگی روستاهای خطّی چیست؟( خرداد 85 )

2. چه نابرابری های فرهنگی و اجتماعی بین شهر و روستا وجود دارد؟                 ( خرداد 85 )

3 . علت اصلی رشد سریع شهر نشینی در کشورهای در حال توسعه چیست؟ توضیح دهید. ( دی 81 )

4 . بخش رسمی و غیر رسمی در اقتصاد شهرهای کشورهای در حال توسعه را مقایسه کنید. ( دی 81 )

5 .الف) شهر های جدید در ایران به چه منظور ایجاد شده اند؟ ( خرداد 83 )

ب) نام شهر جدیدی که در نزدیکی اصفهان بنا شده است، چیست؟( خرداد 83 )

6 . چرا در برنامه ریزی شهری، باید وابستگی شهر با روستاهای اطراف در نظرگرفته شود ؟ توضیح دهید. ( خرداد 82 )

7 . مقر یا مکان یک شهر چه فرقی با موقعیت آن دارد؟ پاسخ را توضیح دهید.     ( خرداد 82 )

8 . علت بوجود آمدن جزیره ی حرارتی بر فراز شهرها چیست؟( خرداد 84 )

فصل هفتم :

1 . در گذشته مرزها با چه اهدافی شکل می گرفتند؟( دی 80 )

2 . مشروعیت را به عنوان یکی از ویژگی های حکومت توضیح دهید.( خرداد 82 )

3 . مرزهای تحمیلی چگونه مرزهایی هستند؟ توضیح دهید. ( خرداد 84 )

4 . چرا شکل فشرده مناسب ترین شکل برای کشور ها محسوب می شود؟ سه دلیل ذکر کنید. ( شهریور 81 )

فصل هشتم :

1 . چه کشوری در تجارت خارجی خود دارای موازنه ی منفی است؟( خرداد 85 )

2 . چرا در سیستم کشاورزی معیشتی یا سنتی میزان تولید و سود پائین است؟   ( شهریور 81 )

 

گروه اموزشی جغرافیای شهرستان دلفان

سرگروه:اسدعلی فلاحی

 

 

 

 

 


تاریخ : چهارشنبه هجدهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

 

به نام خدا                                                          

نمونه سئوالات امتحانی درس جغرافیا           گروه جغرافیای شهرستان دلفان  سال تحصیلی    89-88                 

1

از شصت سال پیش تا زمان فعلی شهرهای پرجمعیت میلیونی در کجا افزایش یافته است ؟

الف- عرض بالای 40 درجه شمالی                                       ب- عرض جغرافیایی منطقه معتدل

ج- منطقه حاره ای                                                           د- منطقه معتدل بالای 40 درجه شمالی  

2

مهمترین عامل توسعه حومه نشینی کدام است ؟

الف- بهبود وسایل حمل ونقل             ب- احداث بزرگراه              ج- افزایش تعداد اتومبیل             د- توسعه عوامل ارتباطی

3

مگالاپلیس ها چه شکلی دارند؟ در کجا شکل می گیرند؟

الف- خطی- طول سواحل                                                               ب- کریدوری – حوزه های انواع منابع معدنی

ج- خطی یا کریدوری – شهرهای پایتخت و مراکز استان ها                      د- موارد الف و ب صحیح است

4

پدیده شهر گریزی چه پدیده ای است ومربوط به کدام کشور هاست؟

الف- حرکت از روستا به شهر- کشورهای توسعه یافته                 ب-حرکت از شهر به روستا –کشورهای توسعه یافته               

ج- حرکت ار شهر به روستا –کشورهای در حال توسعه                د- هیچکدام                          

5

برای کاهش پدیده مهاجر فرستی در شهرهای معدنی کدام تدبیر اندیشیده شده است؟

الف- کاهش آلودگی در شهر                                                ب- افزایش جمعیت در شهر               

ج- ایجاد صنایع تبدیلی                                                       د- دادن وام و تسهیلات در شهر

6

چرا بر فراز شهرهای با جمعیت متراکم یک جزیره حرارتی شکل می گیرد؟

الف- به علت فعالیت های صنعتی                                          ب- مصرف سوخت های فسیلی

ج- ساخت وسازهای فشرده                                                 د- همه ی موارد

7

هدف نهایی از برنامه ریزی شهری چیست؟

الف- باید تأسیسات و تجهیزات لازم فراهم شود                         ب-توسعم فیزیکی شهر                         

ج- رفاه شهر نشینان از طریق ایجاد محیطی دلپذیر و سالم            د- مشکلات شهرنشینی کنترل شود

8

کدامیک بیش از یکC.B.C  دارند؟

الف- لندن                      ب- مادرید                         ج- برلین                                    د- کراچی

9

شهرهای توریستی که دارای آب و هوای معدنی هستند به محل تجمع چه گروهی تبدیل شده اند؟

الف- کارگران                 ب- بیماران                        ج- جهانگردان خارجی                    د- بازنشستگان حرفه ای

10

کدام نوع از شهرها ممکن است به محل سکونت بازنشستگان تبدیل شود؟

الف- ارتباطی                ب- مذهبی                          ج- معدنی                                   د- بازرگانی

11

شهر مردگان در کدام قسمت شهر واقع شده است؟

الف- شمال و شمال شرقی                                              ب- شرق و جنوب

ج- جنوب و جنوب غربی                                               د- شرق و شمال شرقی

12

در شهرها میزان انرژی دریافتی خورشید به دلیل............ چند بار .................از نواحی پیرامون است .

الف- آلودگی- بیشتر                                                    ب- خشکی هوا- کمتر

ج- ساخت وساز- بیشتر                                                د- آلودگی- کمتر

13

یکی از اولین کشورهایی که ایجاد شهرهای جدید را مورد مطالعه و بررسی قرار داده است؟

الف- انگلستان                          ب- فرانسه                           ج- ژاپن                             د-استرالیا

14

دولتها می توانند تغییر کنند ولی همه در قالب نوعی.................قرار می گیرند.

الف- حکومت                           ب- اقتصاد                           ج- مشروعیت                      د- فرهنگ                      

15

هر کشور چقدر بر آبهای ساحلی خود حاکمیت دارد؟

الف- ده کیلومتر                  ب- صد کیلومتر                  ج- پنجاه کیلومتر                   د- به اندازه برد یک گلوله توپ 

16

بازتاب قدرت هر حکومت را در کدام دو مورد می توان جستجو کرد؟

الف- جمعیت زیاد- قدرت نظامی                                       ب- حاکمیت ملی – سیاست خارجی

ج- حاکمیت ملی – قدرت اقتصادی                                    د- قدرت ناشی از ساختار جغرافیایی- سیاست خارجی

17

کدامیک ازمرزهای زیر منطبق بر الگوهای فرهنگی و قومی تعیین شده است؟

الف- مرز تطبیقی                    ب- مرز هندسی                      ج- مرز تحمیلی                     د- مرز قبل از سکونت

18

کشورهای شیلی – لسوتو- تایلند هر کدام دارای چه شکلی هستند؟

محاطی- طویل – دنباله دار                                           ب- طویل – دنباله دار- محاطی

ج- طویل- محاطی- فشرده                                            د- طویل- محاطی- دنباله دار

19

تعیین خط  مرزی دریایی برای کشورهای ساحلی با استفاده از کدام خط صورت می گیرد؟

الف- خط مد                         ب- خط ساحلی                       ج- خط جزر                          د- هیچکدام

20

خط تالوگ خطی است که ................................را به هم وصل می کند.

الف- نقاط تقسیم آب                                                    ب- عمیق ترین نقاط بستر رود

ج- نقاط وسط رود                                                      د- موارد ب و ج

21

جنگ سرد شامل کدام نوع رقابت میان دو بلوک شرق و غرب بود؟

الف- تکنولوژیکی                         ب- فرهنگی                         ج- تسلیحاتی                             د- همه ی موارد

22

کدام سیستم کمترین امکانات آموزشی را برای سیاهان فراهم کرد؟

الف- بانتو                                  ب- شارپول                          ج- هوم لند                              د- هیچکدام

23

موقعیت نسبی یک کشور یعنی چه؟

الف-مجاورت با دریا یا دولت مقتدر                                ب- درجات طول و عرض جغرافیایی

ج- وسعت و جمعیت کشور                                          د- محدوده و مرزهای کشور

24

پدیده جهانی شدن از کدام عامل سرجشمه می گیرد؟

الف- انقلاب در ارتباطات                                            ب- انقلاب اقتصادی

ج- افزایش واردات                                                   د- مباذله نا برابر

25

امروزه رقابت های ........................جای خود را به رقابت های اقتصادی و فناورانه داده اند.

الف- فرهنگی                           ب- نظامی                              ج- سیاسی                                د- اجتماعی

26

چه عاملی سبب شد تا اصلاحاتی در جهت محو آپارتاید در آفریقای جنوبیصورت گیرد؟

الف- مبارزات سیاه پوستان                                        ب- فشارها وتحولات جهانی

ج- روی کار آمدن دکلرک                                          د- همه ی موارد     

27

مرزهایی که بدون توجه به سیمای فرهنگی و قومی ناحیه و تنها بر سیاست های بین المللی بوجود آمده اند ................نام دارند.

الف- تطبیقی                           ب- تحمیلی                             ج-هندسی                               د- غیر طبیعی

28

 

در کدام مرز حداقل کشمش و اختلاف سیاسی مشاهده می شود؟

الف- قبل از سکونت                  ب- تحمیلی                            ج- دریایی                               د- تطبیقی 

29

پیدا کردن شخصیت بین المللی مربوط به کدامیک از ویژگی های حکومت است؟

الف- حاکمیت                          ب- شبکه ارتباطی                      ج- جمعیت                             د- مشروعیت

30

جهانی شدن یعنی وحدت جهان در .................

الف- بعد اقتصادی                     ب- بعد اجتماعی                       ج- بعد سیاسی                        د- همه ی موارد

31

نقش عمده ی شهر سن موریتز در سوئیس در چیست؟

الف- موزه ای-هنری                    ب- توریستی                          ج- بازرگانی                         د- صنعتی

32

استفاده از نیروی چه گروهی در بازار کار شهری یکی از مسائل شهرهای بزرگ یا مادر شهر اجرا شده است؟

الف- کارگران روز مزد                          ب- بچه ها                        ج- سالمندان                       د- مهاجرین

33

یکی از طرح هایی که به منظور مقابله با رشد شهرهای بزرگ یا مادر شهر اجرا شده است؟

الف- مشارکت شهروند             ب- شهرهای جدید                 ج- شهر به منزله یک سیستم                   د- اصلاحات ارضی

34

باعث ناهنجاریهای اجتماعی به ویژه در شهرهای بزرگ می شود.

الف- بزهکاری                     ب- جرم وجنایت                    ج- فقرشهری                                د- دوره گردی

35

هر کشور دارای نوعی ................است که معمولا از طریق همه پرسی تعیین می شود.

الف- حاکمیت                      ب- حکومت                          ج- دولت                                    د- آپارتاید

36

مهمترین مرزی که دو قلمرو را از هم جدا می کند مرز بین دو .....................است .

الف- ناحیه                         ب- اتحادیه                           ج- استان                                   د- کشور

37

مرزکشی در شهرهای بزرگ نشان دهنده ی چیست؟

الف- اداره و کنترل بهتر امور                                                  ب- مشخص کردن قلمرو محله ها

ج- محدوده ترافیک                                                              د- محدوده نواحی آموزش وپرورش

38

عرض دریای سرزمینی چقدر است؟

الف- 5 تا 22 مایل دریایی                                                      ب- 5 تا 12 کیلو متر

ج- 5 تا 22 کیلومتر                                                             د- 5 تا 12 مایل دریایی

39

آفریقای جنوبی نسبت به کشور لسوتو چه حالتی دارد؟

الف- برون گان                ب- درون گان                          ج- محیطی                                   د- محاطی

40

علامت اختصاری اتحادیه اروپا چیست؟

الف-CIS                       ب-  EC                             ج- EEC                                     د-                 OPEC 

 


تاریخ : چهارشنبه هجدهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

سیل و سیلاب

آشنایی

در خلال یا پس از یک بارندگی شدید ، مقدار دبی رودخانه به سرعت افزایش یافته و درنتیجه آب از بستر عادی خود سر ریز نموده و دشت سیلابی و مناطق اطراف را دربر می‌گیرد. با بررسی دشت سیلابی قدیمی و آبرفتهای آن ، شاید بتوان با درجه‌ای از تقریب احتمال وقوع و بزرگی سیلهای آتی منطقه را مشخص کرد. اصولا بزرگی سیلها و تکرار آنها در طول زمان تابع شدت بارندگی ، نفوذپذیری زمین و وضع توپوگرافی منطقه است.

البته امروزه به دلیل دخالتهای بی رویه در بسیاری نقاط که قبلا سیل نمی‌آمده ، طغیانهای بزرگی مشاهده می‌شود. فعالیت بشر به چند صورت احتمال وقوع سیل را افزایش می‌دهد. از آن جمله می‌توان به ساختمان سازی در دشت سیلابی رود که مستلزم اشغال بخشهایی از آن است و باعث کاهش ظرفیت طبیعی رود می‌شود، اشاره کرد. به این ترتیب محدوده‌ای از دشت سیلابی که در زمان طغیان زیر آب می‌رود، گسترده تر می‌گردد.

شهر سازیها و حذف گیاهان باعث کاهش مقدار آب نفوذی و افزایش آب سطحی می‌شود. حجم زیاد آب از یک طرف بر برزگی طغیان می‌افزاید و از طرفی با افزایش فرسایش ، رسوباتی به وجود می‌آورد که با برجای گذاشتن آنها ظرفیت بستر اصلی رود کاهش می‌یابد. موارد پیش معمولا تاثیر تدریجی دارند، ولی سیلهای ناگهانی و فاجعه آمیز اغلب بر اثر تخریب سدها و بندها ، ایجاد می‌شوند.

پیش بینی سیل

هدف از پیش بینی سیل برآورد دبی جریان و سطح سیلابی است که در یک دوره بازگشت مشخص (مثلا در یک دوره 25 ، 50 یا 100 ساله) احتمال وقوع آن وجود دارد. نتایج این پیش بینی که سیلاب طراحی نام دارد، به عنوان مبنایی برای انتخاب روشهای مقابله با سیل مورد استفاده قرار می‌گیرد. سیلاب طراحی معمولا بر مبنای هزینه لازم برای کنترل آن و میزان ریسک و خطری که تخریب سیستم کنترل سیلاب پیشنهادی برای جان انسانها دارد، انتخاب می‌شود.

در مواردی که گسیختگی سازه آبی منجر به از دست رفتن جان انسانها و اموال زیادی بشود، طراحی بر مبنای سیلابها با احتمال رخداد کمتر و دوره بازگشت طولانی تر ، مثلا سیلاب 1000 ساله و حتی بیشتر ، انجام می‌شود. سطح گسترش و ارتفاع این سیلابها بیش از سیلابهایی است که از احتمال رخداد بیشتری برخور دارند. پیش بینی سیلاب طراحی به دو صورت تحلیلی و زمین شناسی انجام می‌شود که اغلب مکمل یکدیگرند. عواملی که برای پیش بینی تحلیلی سیلاب مورد توجه قرار می‌گیرند شامل موارد زیر است.

1.   بررسی توپوگرافی بخشی از حوضه آبریز که جریان آب را به منطقه مورد مطالعه تامین می‌کند.

2.   تعیین نوع پوشش سطح زمین (سنگ ، خاک ، گیاهان) ، جهت تخمین نسبت آب جاری شده به آب نفوذی و تبخیرشده.

3.   تعیین بزرگترین رگبار و بارندگی محتمل با توجه به داده‌های موجود.

4.   توجه به فصل ، زیرا شرایطی مثل اشباع بودن زمین از آب یا پوشیده بودن سطح آن از برف تاثیر مستقیمی بر جریان سطحی آب دارند.

5.   تعیین ظرفیت ذخیره بستر اصلی رود و دشت سیلابی اطراف آن ، تغییرات احتمالی در ظرفیت ذخیره بخشهای پائین رود در آینده نیز مورد توجه قرار گیرد.

 

محاسبه حداکثر سیل محتمل

بطور کلی محاسبه حداکثر سیل محتمل محتاج برآورد پتانسیل بارش و مقدار و نحوه توزیع بارش در داخل حوضه آبریز است. مقدار آبدهی یا سطح آب رودخانه بر حسب زمان ، معمولا توسط منحنیهای خاصی به نام هیدروگراف نشان می‌دهند. به این منظور اغلب از هیدروگراف واحد استفاده می‌شود. مقدار آبدهی رود در یک مدت زمان مشخص از روی هیدروگراف قابل محاسبه است.

به منظور پیش بینی سیل معمولا مقادیر محاسبه شده برای جریان به تراز (ارتفاع) آب تبدیل می‌شود. مبنای پیش بینیهای زمین شناسی شامل تعیین مرزهای دشت سیلابی توسط تصاویر فضایی و عکسهای هوایی ، جهت تعیین پراکندگی آبرفتها و خاکهای جدید (کواترنر) در دره و شناسایی اشکالی که به وقوع سیل مربوط می‌شوند، ازجمله پادگانه‌ها ، گودالها و مانند آن است، می‌باشد.

این بررسیها زمان دقیق وقوع یک سیل در گذشته را مشخص نمی‌سازد. بلکه ضمن تاثیر وقوع آن در زمانهای جدید زمین شناسی احتمال رخداد مجدد آن را گوشزد می‌کند. نتایج بررسیهای زمین شناسی مخصوصا در جاهایی که رکود طولانی از وضعیت آب و هوایی وجود ندارد، می‌تواند از روش تحلیلی دقیق تر باشد.

اهمیت پیش بینی وقوع سیل

اطلاع از چگونگی جریان ، حجم ، شدت ، مدت ، مکان و بالاخره زمان وقوع سیلها اهمیت ویژه‌ای در طراحی و نگهداری سازه‌های مهندسی ، مخصوصا تاسیسات آبی و همچنین پیش بینی خطرات و زیانهای احتمالی ناشی از سیل دارد. به دلیل شرایط آب و هوایی کشورمان سیلابها ، چه از نوع بهاره و ناشی از ذوب برف باشند و چه از نوع ناگهانی ناشی از رگبار ، بخش عمده‌ای از جریان سطحی اغلب رودهای حوضه مرکزی را تشکیل می‌دهد.

اندازه گیری دبی رودها در کشور ما از 40 سال پیش و ابتدا از رودخانه‌های اطراف تهران آغاز شد. شبکه ایستگاههای اندازه گیری سطح آب و مقدار جریان رودهای کشور (شبکه هیدرومتری) ، در حال حاضر دارای 870 ایستگاه است که بخشی از آن فعال است. شبکه آب شناسی کشور شامل ایستگاههای اندازه گیری آب ، تبخیر ، باران ، برف و آزمایشگاههای تعیین کیفیت آب و رسوب زیر نظر دفتر بررسیهای منابع آب وزارت نیرو اداره می‌شود.

استان گلستان درجنوب شرقی دریای خزر واقع شده و دارای ۱۱ شهرستان است. از قسمت جنوب شرق و شرق به استان‌های سمنان و خراسان شمالی و از شمال به ترکمنستان و از غرب به دریا محدود است. استان گلستان را از لحاظ توپوگرافی می‌‌توان به دو منطقه تقسیم کرد؛ کوهستانی و دشتی. بخش شرقی آن را کوهستان تشکیل می‌‌دهد، یعنی درواقع سمت راست جاده گرگان، علی آباد، رامیان، آزادشهر، مینودشت، گالی کش، کلاله تا شرق مراوه تپه، کوهستانی و پایکوهی است. بخش شمالی و غربی آن دشتی است. سمت چپ جاده مذکور، شامل آق قلا، گنبدکاووس، ترکمن صحرا و خلاصه سراسر نواحی شرق دریای خزر هم مرز با ترکمنستان (اینچه برون، داشلی برون تا مراوه تپه) دشتی است. مناطق کوهستانی جنوب و شرق استان گلستان دارای بارندگی بیشتر و پوشیده از جنگل است. مناطق دشتی، دارای آب و هوای خشک و نیمه خشک و اراضی مسطح حاصلخیز و همچنین عرصه‌های شور و کویری (نمکزار) است. منطقه سیل خیز، ارتفاعات است بویژه رشته کوه شلمی با ارتفاع ۱۴۶۰ متر از سطح دریا که روستای گلی داغ هم در آن واقع شده و همچنین رشته کوه قره کسمور با ۱۲۷۰ متر ارتفاع. هر دو رشته کوه در شمال شرق کلاله واقع شده‌اند که به هنگام بارندگی، سیلابها از آنها به سمت کلاله جاری می‌‌شوند.

سیلابهایی که در استان گلستان بویژه منطقه کلاله جاری می‌‌شوند، در حوضه رودخانه گرکان (گرکانرود) هستند و از طریق این رود به دریا می‌‌ریزند.

منطقه کلاله در شرق استان گلستان واقع شده و دارای آب و هوایی بسیار مساعد برای کشاورزی است. فصل یخبندان نداشته و آب و هوای معتدل دارد. این منطقه در موقعیتی قرار گرفته است که به هنگام بارندگی، سیلابها از دره‌ها و مسیلهای متعدد از ارتفاعات مذکور و نیز شمالی به سمت آن جاری می‌‌شوند.

بارندگی در این منطقه بیشتر در فصول پاییز و زمستان و بهار صورت می‌‌گیرد، اما از سال ۱۳۸۰، شرایط منطقه (مانند بسیاری از مناطق جهان) به گونه‌ای تغییر کرده است که در مردادماه هم دارای بارندگی شده، آن هم بارانهای شدید و زیاد.

چگونگی به وجود آمدن بارندگیهای شدید در منطقه هوای گرم مرطوب و اشباع از رطوبت، از سطح دریا به وجود می‌‌آید و به صورت ابرهای پراکنده به سمت ارتفاعات شرق استان، مانند رشته کوه‌های شلمی و قره کسمور حرکت کرده و در سطح ارتفاعات به بارانهای شدید تبدیل می‌‌شود. این شرایط، گاه ظرف چند ساعت فراهم می‌‌شود. به عنوان مثال در اولین بارندگی وسیعی که در مردادماه امسال در کلاله اتفاق افتاد، شاهدان عینی تعریف می‌‌کردند که در روستای قولاق کسن، هوا کاملاً آفتابی بود، ولی یکباره بارندگی شروع شد، بنابراین احتمالاً هوای گرم و اشباع از رطوبت دریا به طور اوروگرافیک در ارتفاعات رشته کوه‌های مذکور باعث بارندگی شدید شده اند.

عوامل موثر در جاری شدن سیل و وارد آمدن خسارات جانی و مالی چیست؟

از جمله عوامل موثر در جاری شدن سیل و خسارات ناشی از آن، عبارت‌اند از: تند و رگباری بودن بارندگی (به عنوان مثال ۱۲۰ میلیمتر که به معنی ریختن ۱۲۰ لیتر آب در سطح هر متر مربع زمین آن منطقه است)، فقیر شدن کوه یا آبخیز از پوشش گیاهی (قطع بی رویه درختان و نابودی جنگلها در مساحتهای زیاد در سالهای اخیر)، به زیر کشت بردن عرصه‌هایی از جنگل که درختان آن قطع شده و شخم زدن زمین در جهت غلط (عمود بر شیب) که باعث جاری شدن آب و فرسایش خاک و تشدید سیلاب می‌‌شود، تند بودن شیب کوه و شیب مسیل ها، متعدد بودن حوضه آبخیز یا به هم پیوستن سیلابهای دره‌ها و مسیلهای مختلف به هم قبل از کلاله، مانند شاخه یا شعبه رودخانه قره ناوه که از رشته کوه شلمی سرازیر می‌‌شود و شاخه مادرسو که از ارتفاعات خراسان شمالی و رشته کوه کسمور در شمال شرق کلاله سیلابها را دریافت می‌‌دارد، پایین بودن سطح جاده در مسیر کلاله به مراوه تپه (در اینجا، جاده تقریباً همسطح رودخانه است)، بنابراین با طغیان رودخانه، سطح جاده را سیلاب فرامی گیرد (روی همین اصل، راه کلاله به مراوه تپه نیز بسته شده است). در مسیر کلاله یا گالیکش به پارک گلستان و تنگ راه، یعنی جاده خراسان شمالی، در بعضی قسمت ها، جاده حتی پست تر از سطح رودخانه واقع شده است. به همین دلیل بود که سیل ۱۳۸۰ در این منطقه، خسارات جانی و مالی بیشتری را دربرداشت و در شرایط فعلی هم به محض اینکه سیلابی راه می‌‌افتد، جاده را آب می‌‌برد، در نتیجه فوری پلیس راه اعلام می‌‌کند: راه مینودشت به سمت استان خراسان بسته است. کسانی که قصد رفتن به خراسان را دارند، می‌‌توانند از راه آزادشهر – شاهرود به خراسان بروند. البته قابل ذکر است که کشتار زیاد سیل در سال ۸۰ در محدوده پارک گلستان ناشی از غفلت خود مسافران نیز بوده است، زیرا در کنار جاده در حال استراحت یا تفریح بودند که سیل فرا می‌‌رسد و حدود ۷۰۰ نفر را در این منطقه و مناطق دیگر به قتل می‌‌رساند و بارندگی و سیل ۲۰-۱۹ مرداد ۱۳۸۴ (امسال) هم که باعث تخریب بیش از ۲۵ کیلومتر از جاده گلستان – خراسان و قطع رفت و آمد از این مسیر به مدت حداقل سه ماه شده است، تند بودن شیب و تنگ و باریک بودن بستر رودخانه در منطقه کلاله از دیگر عوامل تشدیدکننده جریان سیل است. اما همین حجم آب از منطقه گنبدکاووس به بعد، خسارت وارد نمی‌آورد، زیرا هم بستر رودخانه وسیع است و هم شیب زمین (رودخانه) کم است که از سرعت و شدت جریان سیلاب می‌‌کاهد و رودخانه آرام می‌‌شود تا به دریا می‌‌ریزد.

تنگ بودن پل ها: پلهای تنگ و باریک سبب تراکم زیاد سیلاب و قوی تر شدن جریان آن می‌‌شود، اما با پل وسیعی که به عنوان مثال در منطقه روستای کوسه ساخته اند، دیگر سیلاب قادر به گسترش به اراضی اطراف نیست. مسکونی و پرجمعیت بودن سراسر منطقه: از علل نابودی زیاد انسان‌ها و تخریب منازل و مزارع، مسکونی و مزروعی بودن سراسر منطقه به دلیل مساعد بودن شرایط اقلیمی و زیستی این قسمت از استان گلستان است. اگر چنین سیلی در غرب یا شمال استان گلستان جاری می‌‌شد، هیچ گاه خسارات به این میزان نمی‌رسید، زیرا این نواحی کمتر مسکونی و اراضی آن کمتر مزروعی است، در نتیجه جمعیت کمتری هم دارد.

تا اینجا عواملی را ذکر کردیم که باعث به وجود آمدن سیل و تخریب شدند، اما عواملی هم در سر راه این سیلاب به وجود آورده شده که باعث کاهش آثار تخریبی آن شده‌اند و آنها سدهای گلستان یک و گلستان ۲ هستند. این سدها نقش مهمی در کاهش حجم آب و در نتیجه آثار تخریبی سیل داشته اند. در واقع اینجا بخوبی یکی از فواید سد که همان ذخیره آب و کم شدن جریان و شدت آن است، ثابت شد.

علل و عوامل نابودی جنگل ها همانطور که در بالا نوشتیم، سراسر شرق استان گلستان، پوشیده از جنگل است، اما سطح جنگلهای این منطقه هم مانند دیگر مناطق کشور، سال به سال رو به کاهش می‌‌رود، بخصوص در منطقه بالادست کلاله مانند جنگلهای رشته کوه‌های شلمی و قره کسمور که سیلابهای شدیدی هم از آنجاها به سمت کلاله جاری می‌‌شود. در اینجا کاملاً محسوس است که در یک مدت زمان کوتاه (یک یا دو ماه یا یک سال) چه سطح وسیعی از درختان جنگلی قطع و جنگل به اصطلاح به بیابان تبدیل می‌‌شود. این روند متاسفانه همچنان ادامه دارد. این قطع بی رویه درختان جنگل، بویژه معلول مصرف زیاد کارخانه‌های چوبی است که در این منطقه احداث شده اند. یک کارخانه (کارخانه نئوپان گنبد) در شرق گنبد کاووس قبل از انقلاب توسط یک سرمایه دار احداث شده بود که با مصادره اموال او بعد از انقلاب، در اختیار بنیاد قرار دارد و یک کارخانه نئوپان دیگر که بعد از انقلاب در غرب فاضل آباد (شرق گرگان) ساخته شده است. برای تأمین چوب موردنیاز این کارخانه‌ها علاوه بر چوبهای جنگلی، مردم را تشویق می‌کنند که در اراضی شیبدار با ایجاد جنگل اکالیپتوس، چوب بیشتری، آن هم در یک مدت زمان کوتاه تر تولید شود. پرداخت به موقوع پول چوب، آن هم با بهای خوب باعث شده است که کشاورزان تشویق شوند حتی زمینهای دشتی که حاصلخیز برای انواع محصولات غذایی و صنعتی باارزش هستند را هم تا حد امکان به زیر کشت درختان اکالیپتوس ببرند، زیرا در این منطقه همان طور که در رسانه‌های گروهی و ارتباطات جمعی نیز آمده، کشاورزان این منطقه هم با محصولات زراعی خود مسئله دارند. به دلیل نخریدن محصول به قیمت تضمینی و پرداخت نکردن به موقع پول محصولات (مانند سویا، کلزا،، پنبه و ...)، کشت اکالیپتوس در شرایط استان گلستان برای کشاورزان از مزایای چندی برخوردار است. هر چند در این استان که به سرزمین طلای سفید (پنبه) معروف بوده، برای کشت پنبه بسیار مساعد است و دو بار در سال می‌‌توان از یک زمین سویا برداشت کرد و به این طریق از وابستگی شدید کشور به این محصول از خارج نجات یافت و خلاصه انواع دانه‌های روغنی مانند کلزا و گل آفتابگردان و... بیشترین تولید را در این منطقه دارند و ... اما با وجود این کارخانه ها، کشت و توسعه درخت اکالیپتوس مزایای بیشتری برای کشاورزان در شرایط فعلی دارد، به عنوان مثال: ۱ – با قیمت خوبی از کشاورزان خریداری می‌‌شود. ۲ - پول آن سریع پرداخت می‌‌شود. ۳ – درخت اکالیپتوس در شرایط آب و هوایی گلستان سریع رشد می‌‌کند و زود قابل برداشت می‌‌شود. ۴ – فقط هزینه کاشت دارد، مثل زراعت نیست که همه ساله کشت شود. ۵ – نیاز به آبیاری ندارد، همان آب بارندگی برایش کافی است.

خلاصه می‌‌شود نتیجه گرفت که مردم منطقه بالادست کلاله اولا با قطع درختان جنگلی و لخت کردن زمین از پوشش درختی و ثانیا با تبدیل زمین آن به زمین زراعی و شخم زدن در جهت غلط، خود باعث بلای طبیعی (سیل ویرانگر) می‌‌شوند، هرچند عوامل دیگری مانند تنگ و باریک بودن بستر رودخانه، پایین بودن سطح جاده و دیگر عوامل طبیعی و انسانی به آن کمک می‌‌کنند.

حوادث چند سال اخیر نشان می‌‌دهد که شرایط اقلیمی منطقه کلاله و اطراف آن تغییر کرده، زیرا همه ساله از سال ۸۰، در مردادماه بارندگیهای شدیدی اتفاق می‌‌افتد و سیلهای خطرناکی جاری می‌‌شود. برای مقابله با این شرایط و جلوگیری از خسارات مالی و جانی تا حد ممکن، باید اقدامات اساسی صورت گیرد و تنها به رساندن آب و غذا و مختصر مایحتاج زندگی برای یک مدت کوتاه کفایت نشود؛ برنامه‌ای که تقریباً تاکنون ظرف این سه، چهار سال گذشته اجرا شده است. باید به طور جدی از تخریب جنگل (قطع درختان و تبدیل زمین آن به زمین زراعی) جلوگیری بشود و با اقدامات آبخیزداری نظیر احداث بانکت در سطح عرصه‌هایی با شیب بیش از ۲۰ درصد که درختان آن قطع شده اند، به منظور نفوذ دادن آب در دل زمین (کوه) از جاری شدن آب به صورت رواناب تا حد ممکن جلوگیری شود. در همان بانکت ها، اقدام به کشت درختان متناسب با آن شرایط خاک و آب و هوا کنند تا ضمن جلوگیری از فرسایش خاک و جاری شدن رواناب و در نتیجه جاری شدن سیل، جنگلها هم سریع احیاء شوند. بانکتها ضمن آنکه مانع از جاری شدن رواناب می‌‌شوند، بستر و شرایط لازم را برای رشد سریع درختان کاشته شده فراهم می‌‌کنند. ایجاد سدهای کوچک (کوتاه) در سرشاخه‌ها و دره ها، وسیع کردن بستر رودخانه‌ها تا حد ممکن و همچنین بلند کردن دیواره رودخانه‌ها و ایجاد بندها در مسیلها از جمله اقداماتی هستند که باعث کاهش حجم سیلاب و کاهش آثار تخریبی آن می‌‌شوند. بالا آوردن سطح جاده‌ها یا تغییر مسیر آنها به نقاط مرتفع تر، سبب می‌‌شود که سیل نتواند به جاده سوار شود.

کشور عزیزمان ایران، در عرض جغرافیایی ۲۵ تا ۴۰ درجه شمالی، در منطقه تأثیر هوای پرفشار مجاور حاره ای، یعنی در نوار خشک و بیابانی واقع شده است، لذا سراسر کشور، می‌‌بایست تحت تأثیر هوای پرفشار، فقط دارای آب و هوای خشک، بیابانی و کم باران می‌‌شد، اما در طول دوره تکامل کره زمین، دو پدیده اتفاق افتاده که ایران دارای انواع مختلف آب و هواها شده است؛ یکی خشک شدن دریاها، ولی باقی ماندن یک دریا در شمال و یک دریا در جنوب کشور و دیگری چین خوردگی و کوهستانی شدن و بویژه به وجود آمدن رشته کوه‌هایی مانند البرز، زاگرس و کوه‌های مرکزی است. این عوامل در این عرض جغرافیایی سبب به وجود آمدن آب و هوای معتدل مرطوب در شمال، گرم مرطوب در سواحل و جزایر جنوب، مناطق پرآب و باران در غرب، آب و هوای سرد قطبی در ارتفاعات وخلاصه آب و هوای خشک و بیابانی کم آب و باران در بخش‌های مرکزی و جنوب شرقی در کشور شده اند.

به وجود آمدن شرایط طبیعی مذکور در این عرض جغرافیایی سبب شده است که در سراسر کشور، چه مناطق مرطوب و چه خشک، به هنگام بارندگی، سیلابهای شدیدی جاری شود و رودهای طغیانی، ضمن وارد آوردن خسارات زیاد جانی و مالی با ریختن به خارج از کشور، به دریاهای شمال و جنوب و کویرها و باتلاقها و دریاچه‌های داخلی از دسترس خارج شوند. به این طریق این نعمت بزرگ خدا (بارندگی) غالبا به صورت یک عامل زیانبخش یا بلای طبیعی عمل کرده و هدر می‌‌رود. علل جاری شدن سیل و طغیان رودها و زیانبخش واقع شدن آن در کشور ما، از جمله عبارت‌اند از: ۱ – تند و شدید بودن بارندگی ۲ - فقر یا فقدان پوشش گیاهی در ارتفاعات ۳ – خشک بودن خاک ۴ – تند بودن شیب کوه‌ها ۵ – سریع آب شدن برفها در بهار به دلیل افزایش گرمای هوا ۶ – کوتاه بودن فاصله آبخیز (کوه‌ها و ارتفاعات) تا آبریز (حوضه انتهایی رودخانه ها)، بر اثر این عوامل است که همه ساله در نقاط مختلف کشور، مسائل ناشی از طغیان رودها مشاهده می‌‌شود

 


تاریخ : چهارشنبه هجدهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

اين فعاليت مكمل مهارت هاي تخصصي دانش آموزان را(جهت يابي و نقشه خواني) تقويت مي نمايد

 

((طراحي آموزشي مبتني بر فعاليت مكمل))

نام و نام خانوادگي: بهنام صبري اسفرجاني    موضوع درس: نقشه هاي ذهني (كروكي)     عنوان درس: جغرافياي پيش دانشگاهي     استان /شهر: دلفان

  دبيرستان: الزهرا         زمان لازم: (1)ساعت         تاريخ: 11/9/86  

اهداف كلي: دانش آموزان با كروكي ، ترسيم و كاربرد آن آشنا مي شوند

اهداف رفتاري

درسي

 

مكمل

دانش آموزان:

1- كروكي را تعريف مي كنند

2- كاربرد كروكي را توضيح مي دهند

3- مواردي را كه بايد در ترسيم كروكي رعايت كنند ، بيان مي كنند

4-براي مشخص كردن شمال منطقه در ترسيم كروكي جهت يابي مي كنند

با توجه به اهداف و محتواي درس:

1- دانش آموزان با استفاده از قطب نما، ساعت عقربه دارو . . جهت يابي مي كنند.

2- دانش آموزان كروكي منزل يا مدرسه و يا . . . خود را ترسيم مي كنند.

3- دانش آموزان با استفاده از كروكي ، مي توانند محل هاي مشخص شده را پيدا

كنند.

4- دانش آموزان به اين ديدگاه مي رسند كه: مي توانند از اين مهارت تخصصي در

زندگي خود استفاده كنند.

وسايل و ابزار

كتاب درسي ، تابلو وگچ يا وايت برد ، ساعت عقربه داريا قطب نما،

كامپيوتر و سي دي يا فلاپي جهت ارائه و توضيح كروكي هاي اسكن

شده.

كروكي هاي ترسيم و تكثير شده، كارت هاي نمره يا امتياز و محل هاي مناسبي

جهت پنهان كردن آن ها مانند فضاي آموزشي مدرسه اعم از حياط و يا سالن مدرسه و . . . . (وجود فضايي مناسب جهت پنهان كردن و جستجوي دانش آموزان)

تعيين تكليف مناسب

به روش تيمي

تعيين تكليف بر اساس محتواي درس و توجه به تفاوت هاي فردي دانش آموزان

و مبتي بر هوش هاي چند گانه گاردنر

اجراي فعاليت مناسب

1- با توجه به اهداف مورد نظر دانش آموزان را گروه بندي مي كنيم

2- اعضاي گروه مفاهيمي را كه فرا گرفته اند براي يكديگر بازگو

مي كنند

3- كروكي كه قبلا توسط معلم تكثير شده است در اختيار گروه ها قرار مي گيرد

4- گروه ها ابتدا چند دقيقه به كروكي و محل هاي مشخص شده روي

آن توجه مي كنند و اعضاي هر گروه به بررسي هاي مقدماتي آن         مي پردازند

5- گروه ها بر اساس كروكي به جستجوي كارت هاي پنهان شده امتياز

يا نمره پرداخته و سعي مي كنند زودتراز ساير گروه ها به كارت ها دسترسي پيدا كنند

6- امتداد و جهت جغرافيايي فضاي سبز آموزشگاه را برروي كروكي

مي نويسند

-       با اين فعاليت 7 مورد از هوش هاي مورد توجه گاردنر به شكل زير به كار

گرفته شده و تقويت مي يابند.

1- هوش بدني و جنبشي: به دنبال محل هاي مورد نظر در كروكي مي گردند

2- هوش كلامي: نحوه پيدا كردن محل مورد نظر در كروكي را براي اعضاي گروه

بيان مي كنند

3- هوش بصري و فضايي: با نگاه به كروكي، محل مورد نظر را به خاطر مي سپارند

و به دنبال آن مي گردند

4- هوش منطقي و رياضي: با محاسبه ذهني مقياس كروكي ، دوري يا نزديكي

محل مورد نظر را تشخيص مي دهند

6و5- هوش ارتباط فردي و غير فردي: مي توانند با ديگر اعضاي گروه ارتباط

 برقراركرده و با همياري هم محل مورد نظر را پيدا كنند

7- هوش ريتميك: در صورت تمايل مي توانند نحوه پيدا كردن كارت ها را به

صورت شعر بيان كنند

  

ارزشيابي

معلم مشاهده مي كند كه كدام گروه ها توانسته اند ضمن همكاري بيشتر

با هم ديگر ، زودتر از بقيه كارت ها را پيدا كرده و ضمنا جهت جغرافيايي فضاي سبز آموزشگاه را مشخص كنند

 

1- توجه به تلاش و همكاري مستمر اعضاي گروه در انجام فعاليت

2- انتخاب كوتاه ترين و صحيح ترين راه براي رسيدن به كارت ها و تعيين صحيح

جهت فضاي سبز

3- نحوه ارائه خلاصه گزارش از انجام فعاليت

و نهايتا تعيين تكليف (مثلا مشخص كردن محل كلاس خود، دفتر دبيرستان و محل شير آب موجود در فضاي سبز) براي جلسه بعد .

 

- در اجراي اين برنامه سعي شده از (5) روش تدريس به شرح زير استفاده شود :

 

زمان استفاده

روش هاي تدريس به كار رفته شده

هنگام ارائه درس

1- روش بارش مغزي ((بيان افكار)): هنگام آماده سازي و ايجاد انگيزه با ارائه سئوالي مانند:

به نظر شما كروكي چه نقشه اي است و چه كاربردي دارد؟

2- روش نمايش عكس و اسلايد: كروكي هايي كه قبلا ترسيم و اسكن شده اند توسط كامپيوتر به نمايش در آمده و نكاتي كه در ترسيم آن بايد رعايت شود براي دانش آموزان بيان مي گردد.

3- روش سخنراني: مثلا روش پيدا كردن جهت شمال را با استفاده از قطب نما يا ساعت عقربه دار توضيح مي دهيم.

 

هنگام انجام فعاليت

1- روش آموزش گروهي: با توجه به اهداف درس گروه بندي مي شوند و مفاهيم فرا گرفته شده را براي يكديگر بازگو مي كنند البته به آن ها گفته مي شود كه تنها مجازند با گروه خود كار كنندو نبايد مزاحم كار گروه هاي ديگر شوند..

2- روش طرح نقشه: كروكي مورد نظر تكثير و به گروه ها ارائه مي گردد(البته با مقياسي بزرگ تر)تا با كار روي آن و تشخيص موقعيت خود برروي آن به كارت هاي پنهان شده دسترسي پيدا كرده و تعيين جهات فضاي سبز آموزشگاه را نيز مشخص نمايند.

 

موفق و پيروز باشيد : اسد علی فلاحی دبیر جغرافیای شهرستان دلفان


تاریخ : چهارشنبه هجدهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

آب زیز زمینی

 

آ ب زیرزمینی آبی است که در زیر سطح زمین ، درزه‌ها و فضاهای حفره‌ای را در صخره‌ها و رسوبات پر می‌کند. اکثر آبهای زیرزمینی بطور طبیعی خالص هستند. اکثر اوقات ، آبهای زیرزمینی سالها حتی قرنها قبل از مصرف دست نخورده باقی می‌مانند. بیش از 90% آب آشامیدنی کل جهان از آب زیرزمینی است.

وضعیت آب در کره زمین

مردم ما هر روز 1700 میلیارد لیتر آب مصرف می کنند. 97% آبهای کره زمین درون اقیانوسها است و 2% آن یخ زده است. ما آب مورد نیاز خود را از 1% باقیمانده تهیه می‌کنیم که از یکی از دو منبع زیر بدست می آید: سطح زمین (رودخانه‌ها ، دریاچه‌ها و نهرها) و یا از آبهای زیرزمینی. امروز حدود 117 میلیون نفر ، یعنی بیش از نیمی از جمعیت آمریکا متکی به آبهای زیرزمینی به عنوان منبع آب آشامیدنی هستند. جای تعجب نیست که کشف آلودگی آبهای زیرزمینی در تمام دنیا موجب بروز نگرانیهای شدیدی شده است.

                                                                    

سفره آب زیرزمینی

سفره آب به لایه یا منطقه قابل نفوذی در زیر سطح زمین گفته می‌شود که آب در آن می‌تواند جریان یابد. سفره آب همچنین باید قابلیت آبدهی خوبی داشته‌باشد. سطح فوقانی سفره آب ، یا سطح ایستایی همواره افقی نیست و به‌طور طبیعی از منطقه تغذیه آن ، یعنی محل و منطقه‌ای که آب زیرزمینی را تامین می‌کند، به طرف محل تخلیه دارای شیب است. بطور کلی شکل سطح استیابی غالبا از شکل سطح زمین پیروی می‌کند. ولی برآمدگیهای آن هموارتر است. بنابراین ایستایی در نواحی پست در نزدیک سطح زمین و در تپه‌ها و کوه‌ها در عمق زیادتر قرار دارد.

بطور معمول در مناطق پرباران و در دشتها سطح ایستایی بالا و در مناطق خشک و کوهستانی پایین است. در مناطق مرطوب سطح ایستایی ممکن است تا نزدیک سطح زمین بالا بیاید. در گودیهای چنین نقاطی ، ممکن است «آبگیر» و در صورت وجود پوشش گیاهی ، «باتلاق» بوجود آید. تغییرات ارتفاع سطح ایستایی را بر حسب زمان به صورت نمودارهایی به نام
هیدروگراف نشان می‌دهند.

سفره‌های دارای بازدهی قابل توجه اغلب در رسوبات ناپیوسته شنی و ماسه‌ای تشکیل می‌شوند. آبرفتها ، یعنی رسوباتی که توسط رودها در دره‌ها و دشتها برجای گذارده می‌شوند، معمولا سفره‌های آب زیرزمینی خوبی تشکیل می‌دهند. رسوبات رسی گرچه از تخلخل زیادی برخوردارند، ولی چون قابلیت نفوذ کمی دارند، با وجود حجم آب زیادی که ممکن است در خود ذخیره کرده‌باشند، سفره آب زیرزمینی تشکیل نمی‌دهند و به عنوان مواد غیر قابل نفوذ در نظر گرفته می‌شوند. در سنگهای متراکم نیز آب معمولا در نمونه‌هایی ایجاد می‌شود که از تخلخل ثانوی قابل توجه برخوردار باشند. در این میان بهترین سفره آبها معمولا در سنگهای آهکی درز و شکافدار ایجاد می‌شود.

 

تقسیم بندی سفره‌های آب زیرزمینی

·    سفره‌های آزاد :

در سفره‌های آزاد سطح ایستایی ، همان سطح فوقانی منطقه اشباع است. مقدار فشار در سطح ایستایی سفره‌های آزاد برابر فشار اتمسفر است. سطح ایستایی بسته به‌مقدار تغذیه یا تخلیه آن ، آزادانه نوسان می‌کند، زیرا لایه غیر قابل نفوذی در بالای ان قرار ندارد. حالت خاصی از سفره‌های آزاد «سفره‌های معلق» هستند. این سفره‌ها معمولا در داخل منطقه تهویه یا منطقه اشباع نشده خاک و در روی لایه‌های نفوذ ناپذیری که گسترش محدودی دارند، مثلا عدسیهای رسی ، تشکیل می‌شوند. از این سفره‌های مقدار کمی آب و آن هم بطور موقت می‌توان بدست آورد.

·    سفره‌های تحت فشار :

سفره‌های تحت فشار یا محصور یا آرتزین در محلی تشکیل می‌شود که آب زیرزمینی بوسیله لایه‌ای نسبتا نفوذناپذیر از بالا محدود شود و در نتیجه تحت فشاری بیش از اتمسفر است. علت آنکه در سفره‌های تحت فشار آب از محل خود بالاتر می‌آید آن است که محل تغذیه سفره ، یعنی منطقه‌ای که از طریق آن آب سفره تامین می‌شود، در ارتفاعی بالاتر از سطح فوقانی منطقه اشباع در محل حفر چاه قرار دارد.

در سفره‌های تحت فشار به‌جای سطح ایستایی سطح پیرومتریک را در نظر می‌گیرند و آن عبارت از سطحی فرضی است که در هر منطقه با ارتفاع فشار هیدروستاتیک آب در سفره تحت فشار مطابقت دارد. به زبان ساده‌تر منظور سطحی است که اگر چاهی در هر نقطه از سفره تحت فشار حفر کنیم ارتفاع صعود یا فوران آب چاه را در آن نقطه نشان می‌دهد.

 

مشکلات و آلودگی آبهای زیرزمینی

به دلیل عدم شناخت صحیح و یا عدم درک میزان آسیب پذیری سریع آبهای زیرزمینی ، سهل‌انگاری های زیادی صورت گرفته است. اجازه داده‌ایم که بنزین و سایر مایعات مضر از مخازی زیرزمینی به درون سفره‌های آبهای زیرزمینی نفوذ کند. آلاینده‌ها ، از محل‌های دفن زباله یا سیستم های فاضلاب که بطور غلطی ساخته شده‌اند، به داخل آن تراوش می‌‌کنند. آبهای زیرزمینی از طریق زهاب حاصله از مزارع کشاورزی کود داده شده و مناطق صنعتی ، آلوده می‌شوند. صاحبان خانه‌ها با ریختن مواد شیمیایی به داخل فاضلاب یا روی زمین ، آبهای زیرزمینی را آلوده می‌کنند.

 

 


تاریخ : شنبه چهاردهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

علل وقوع زلزله




شناخت و مطالعه علل وقوع زلزله از اساسی ترین مسائل مهندسی زلزله به شمار می آید. البته در حال حاضر تحولات (مکانیزم) اساسی در داخل زمین که باعث وقوع زلزله می گردد، هنوز به طور کامل روشن نشده است و نظریه های مختلفی پیشنهاد شده که در بعضی حالات متناقض یکدیگر می باشند. طی چند سال گذشته معلوم شده است که علل وقوع زلزله ارتباط نزدیکی به تحولات تکتونیک کلی زمین دارد که مداوما" رشته کوه ها و دره های اقیانوسی را در سطح زمین ایجاد می کنند. توسعه نظریه تکتونیک صفحه ای مقدار قابل ملاحظه ای درک بشر را برای شناخت وقوع زلزله زیاد کرده است.
جهش عظیم تکنولوژی در نیمه دوم قرن حاضر در راه دست یابی به فضا و قعر اقیانوسها و بویژه روشهای اقیانوس نگاری و گمانه زنی در کف اقیانوسها چنان دروازه دانشی بر آگاهی بسیاری از مسائل گشود که امکان ارائه شواهد فیزیکی و تجربی قابل لمس در مورد حرکت قاره ای بصورت شالوده ای جهت بیان بسیاری از پدیده های طبیعی و زمین شناسی فراهم گردید. پس از انجام اولین مسافرت به دور کره زمین و تهیه نقشه های اولیه سطح آن و سواحل قاره ها در قرون پانزدهم و شانزدهم، شباهت عجیب بین سواحل غربی آفریقا و سواحل شرقی آمریکای جنوبی و تطبیق و جفت شدن سواحل آنها مطرح گردید.
در اوایل قرن بیستم منشاء نیروهای کوه زائی برای کوه های جوان زمین و تطبیق کوه های جوان دو طرف اقیانوس اطلس دلایلی برای حرکت قاره ها و نظریه جابجایی آنها عنوان گردید. تحقیق پیرامون تغییرات هواشناسی در دوران های گذشته توسط آلفردونگر سبب گردید که بلاخره وی اولین فردی باشد که توانست موضوع یکی بودن قاره ها در ابتدا و آنها طی سالیان دراز را مطرح و پیگیری نماید.



در فاصله زمانی بین دو جنگ جهانی، نوآوری و ایده های فراوانی از طرف دانشمندان مختلف در خهت قبول و اثبات حرکت قاره ها ابراز گردید و بعضی از آنها مانند روش تعیین نسبی عمر مواد توسط عناصر رادیواکتیو، مطالعه در مغناطیس سنگها و مطالعات فسیلی شواهد غیر قابل انکاری را در جهت قبول این نظریه در اختیار گذارد که عملیات اقیانوس نگاری در اواسط قرن حاضر و چگونگی شکل و گسترش کف اقیانوسها آنرا تکمیل گردانید. گسترش کف اقیانوسها بدان معنی است که کف آنها بطور مداوم در طول یک شکاف باریک به دو طرف کشیده می شود. مواد آتشفشانی (بازالت روان) از لایه گوشته بالا آمده، شکاف مزبور را پر می کند و مداوما" پوسته اقیانوسی جدید ایجاد می کند. ایجاد سطوح جدید طبیعتا" یا با انبساط قابل توجه پوسته زمین همراه است، و یا اینکه سطح زمین به همان نسبتی که در جایی ایجاد می شود، در جای دیگر از بین می رود. شواهد کافی بیانگر این موضوع است که زمین در طول تقریبا" 200 میلیون سال گذشته بیش از دو درصد انبساط پیدا نکرده است از این رو به طور کلی یک حرکت سطحی باید وجود داشته باشد که مناطق ایجاد و انهدام سطح را به یکدیگر مرتبط سازد.
بطور کلی پوسته روی زمین از تعدادی صفحه (شش صفحه بزرگ و تعدادی صفحه کوچک) که در کنار هم قرار گرفته و دریاها و خشکی ها را بر روی خود دارند، تشکیل می شود. حرارت داخل زمین عامل مهم ایجاد حرکات این صفحات می باشد. این حرکات دائما" وجود دارند و مانند قطعات یخ روی اقیانوسی منجمد به یکدیگر برخورد می کنند و فشار وارد می آورند. مطالعه و بررسی حرکات این صفحات در اصطلاح به تکتونیک صفحه ای (زمین ساخت) موسوم است. در جائیکه صفحات از یکدیگر دور می شوند، شکاف ایجاد می شود و عکس العمل زمین به این طریق است که فورا" قسمتی از مواد خمیری (لاواها) داخل خود را به این محل روانه می دارد. قسمتی از این لاواها از ترک بیرون می زند و بسرعت سرد و سخت می گردد و مقداری دیگر در داخل شکاف باقی مانده و بتدریج صفحات را از این شکافها به اطراف می راند.
این خطوط دور شونده به اسم لبه های سازنده صفحات (مرزهای واگرا) مشهور می باشند و بعنوان نمونه شکاف وسط اقیانوس اطلس از این خطوط است. در لبه های دیگر، صفحات ممکن است تصادم کرده و به پوسته زمین فشار آورند و کوه های جدید بوجود آیند (نظیر صفحه ایران و عربستان که سلسله کوه های زاگرس را ایجاد کرده است) و یا اینکه صفحه کف اقیانوسی که دارای وزن مخصوص نسبتا" زیاد است، به زیر صفحه قاره ای که همان قشر مرکب از گرانیت و دارای وزن مخصوص کمتری است، فرو رود و به جلو بخزد. در نتیجه نیروی عظیمی صفحه کف اقیانوسی را در زیر صفحه قاره ای به جلو می راند. صفحه کف اقیانوسی که سرد و دارای وزن مخصوص بیشتری است، بتدریج عمیق تر و به داخل گوشته خزیده و فرو می رود و به اعماق گرمتر می رسد و در داخل گوشته گرم هضم می گردد.




این همان فصل مشترک هایی است (لبه های قاره ای) که در آن محل، فعل و انفعالات آتشفشانی و زلزله ها بطور کلی دارای فعالیت های تکتونیکی شدید می باشد. این لبه ها را لبه های خراب کننده (مرزهای همگرا) می نامند (مانند ساحل غربی آمریکای جنوبی و اقیانوس آرام). به این ترتیب رشد پوسته در وسط اقیانوسها با انهدام آنها در لبه های دیگر تقریبا" موازنه می گردد.
طبق شواهد موجود، بیشتر زلزله های شدید در لبه های فرو رونده پوسته یعنی در جائیکه حرکت انتقال پوسته رو به داخل انجام می گیرد، اتفاق می افتد. در لبه سازنده پوسته یعنی در محل شکاف وسط برآمدگی میان اقیانوس هم زلزله های خفیفی بوقوع می پیوندد. باید متذکر شد که ممکن است صفحاتی از پوسته زمین وجود داشته باشند که نه تنها از یکدیگر دور نمی شوند، بلکه بهم فشار نیز وارد نمی آورند و تنها در یک جهت جانبی دارای حرکت و لغزش می باشند که در این نوع مرزها نه پوسته جدید ایجاد شده و نه پوسته ای منهدم می گردد. به عنوان نمونه ای از این مرزها، حد مشترک صفحات آمریکای شمالی و اقیانوس آرام شمالی را می توان نام برد.



نواحی که زمین لرزه ها در آنجا رخ می دهند، از نظر شرایط زمین شناسی بطور قابل ملاحظه ای با یکدیگر اختلاف دارند و شامل نواحی قاره ای قدیم و سرزمین های جدید آتشفشانی می باشد. بنابراین وقوع زمین لرزه الزاما" علت واحد و مشابهی ندارد. در آزاد شدن انرژی، گسل های اصلی شامل مرز صفحات پوسته ها، لغزش جدیدی پیدا می کنند و یا گسل های جدیدی در خود صفحات بوجود می آید. معمولا" زمانیکه جابجایی در یک گسل اصلی در مرز بین صفحات پوسته ای انجام می گیرد، انرژی آزاد شده بزرگ خواهد بود. در مقابل، در جابجایی گسل هایی که مرز بین پوسته ای را تشکیل می دهند، تا اعماق زیادی به سمت پایین گسترش دارند و بنابراین منشاء زمین لرزه ها می تواند در پایین ترین قسمت های پوسته یا بالاترین بخش های گوشته باشد. در مقابل زلزله هایی که به علت لغزش در گسل های موضعی فرعی رخ می دهند، عموما" دارای کانون هایی در عمق کم پوسته هستند.
وقتی شدت حرکات تکتونیکی و سرعت ذخیره انرژی زیاد باشد، فعالیت های زمین لرزه ای قابل توجهی بوقوع می پیوندد. زمان بین وقوع زلزله ها در رابطه با ظرفیت صفحات پوسته ای برای ذخیره انرژی تغییر شکل، متفاوت است. در صورتیکه قابلیت صفحات پوسته ای برای ذخیره انرژی تغییرشکل زیاد باشد، میزان لغزش احتمالی بعدی گسل بزرگ خواهد بود و باعث افزایش شدت زلزله حاصل خواهد گردید. برعکس وقتی قابلیت صفحات پوسته ای برای ذخیره انرژی تغییرشکل کم باشد، ممکن است لغزش های جزئی پوسته ای در گسل رخ دهد که در نتیجه مقدار لغزش در زمان وقوع زلزله و به دنبال آن شدت زمین لرزه کوچک خواهد بود. زلزله های شدید معمولا" با اختلاف زمانی طولانی در یک منطقه فعال رخ می دهند و اغلب در این فاصله زمانی زلزله ای رخ نمی دهد در حالیکه در حالت دوم زلزله هایی با شدت کم یا متوسط مکررا" رخ می دهند. اصولا" در ناحیه ای که حرکات تکتونیکی فعال وجود داشته باشد، تکرار وقوع زلزله ها در هر حال زیاد است و احتمال وقوع زلزله های شدید بیشتر می باشد.
معمولا" بیش از 95 درصد علل وقوع زلزله ها مربوط به حرکات تکتونیکی صفحه ای است ولی عوامل دیگر نظیر آتشفشان ها، فرو ریختن غارهای عظیم زیرزمینی و لغزش زمین که همگی آنها نیز در هر حال تابع حرکات صفحات پوسته زمین است، می توانند در ایجاد زمین لرزه ها نقش داشته باشند. زلزله های کوچک اغلب از فوران کوه های آتشفشانی، ریزش معادن و غارهای عظیم زیرزمینی، انفجار، حبس آب در پشت سدها، استخراج نفت از مخازن و غیره رخ می دهند. این زمین لرزه ها ممکن است باعث تخریب قابل توجه در سطح محدودی گردند ولی نواحی وسیع و گسترده فقط در اثر تکتونیکی زلزله ها مرتعش می شوند.



حرکات تعادلی زمین می تواند عامل زلزله هایی باشد که در برخی نقاط پایدار زمین روی می دهد. در این مناطق بخشی از پوسته با حرکات خیلی آهسته بطور قائم بالا یا پایین می رود. این حرکات برای ایجاد تعادل وزنی پوسته در زیر قاره ها انجام می گیرد. زلزله های کانادا و کرانه های دریای بالتیک را می توان با اینگونه جنبشها توجیه نمود.
همانطوریکه ذکر شد، فرو ریختن سقف حفره ها و غارهای زیرزمینی و شکستگی آنها، عامل ایجاد برخی از زلزله ها است که در توده های آهکی بوجود می آیند. تعداد اینگونه زلزله ها خیلی کم بوده و عمق کانونی آنها سطحی می باشد. جزر و مد دریاها و اقیانوسها در اثر ماه و خورشید هم در تسریع فعالیت های لرزشی مؤثر است، بخصوص در مواقع هلال و بدر این اثرات تشدید می گردد.
تغییرات جوی و ریزش باران های شدید نیز بویژه از این جهت که سطوح گسلی را لغزنده تر می کند، با شروع زمین لرزه ها ارتباط پیدا می کند. وقوع زمین لرزه ها گاهی با صداهایی شبیه رعد یا وزش باد توأم است و گاهی نیز با جرقه یا لکه های نور همراه می باشد. البته علل این پدیده ها هنوز بدرستی شناخته نشده ولی ممکن است به علت متصاعد شدن گازهای قابل اشتعال و التهاب آنها در هنگام وقوع باشد. البته نباید ساخته های خود بشر نظیر سدها را در ایجاد زمین لرزه فراموش نمود که مثال روشن آن وقوع زلزله های شدید در هند در اثر ساختن سد کوئینا می باشد که نیروهای عظیم هیدرواستاتیکی ناشی از آب پشت سد، باعث بهم خوردن تعادل کوه ها و زمین های اطراف شده بود.


برگرفته از کتاب اصول مهندسی زلزله (چاپ سوم) _ تألیف دکتر خسرو برگی.


تاریخ : شنبه چهاردهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

 كارآيي عكسهاي هوايي چه زماني بهتر معلوم مي شود ؟

-  دو مورد از ويژگيهاي زاگرس را بنويسيد.

- دربرنامه هاي توسعه شهري از ............... و نقشه هاي ............ استفاده مي شود.

-  آب به شكل يخ در يخچالهاي ............. و ................. يافت مي شود.

 -  انسان از چه راههاي موجب فرسايش خاك مي شود ؟  ۲ مورد نام ذكر كنيد.

 – زيست بوم را تعريف كنيد.

- جدول مقابل را كامل كنيد : 

  

 

نوع بيابان

مثال

جنب حاره

..................

...................

ناميب

 

- باران اسيدي چگونه بوجود مي آيد؟ توضيح دهيد.

 – از منابع آلوده كننده درياي مازندران دو مورد نام ببريد.

 -  دو مورد از اثرات ناشي ازآلودگي خليج فارس را ذكر كنيد .

 -  زلزله چه زماني اتفاق مي افتد ؟ توضيح دهيد

 – دوعلت سيل در بنگلادش را نام ببريد.

– يكي از اثرا ت مفيد حوادث طبيعي درمحيط را بنويسيد.

– نمودارهاي زير را كامل كنيد:

                  راههاي مقابله با بهمن                          علت هاي خشكسالي 
 ..................                   ...................       ................                 ...............

 

 – هريك از عوامل زير درتراكم جمعيت چگونه موثراند؟ دريك خط بنوسيد.

عامل اقتصادي                                             آب وهوا   

چرا جمعيت ايران در ۷۰ سال (۱۳۳۵به بعد) چندبرابر شد؟

- در عربستان نرخ مواليد ۳۶ درهزار ونرخ مرگ ومير ۵ درهزار است نرخ رشد طبيعي جمعيت اين كشور را به درصد حساب كنيد.

- دراثر مهاجرت ازروستاها به شهرها چه مشكلاتي بوجود مي آيددرزير بيان كنيد:

 -  دومورد از مشكلات درروستاها ...................................................................

- دو مورد از مشكلات شهرها ......................................................................   

- منظور از بازارهاي عمده جهانگردي ايران چيست؟

- جهانگردي ازدوراه به توسعه اقتصادي كشورها يكم درآمدكمك مي كند :

 ۱ - ......................                          ۲ - .......................

- چه عواملي موجب گسترش جهانگردي درقرن بيستم شد؟ دو مورد ذكركنيد.

 

- مسافران از چه راههايي ممكن است به جنگل سي سنگان وپارك ملي گلستان آسيب برسانند؟دو مورد ذكر كنيد.

دومورد از جاذبه هاي توريستي هريك از نواحي زيرراذكر كنيد:

                   سواحل جنوبي ايرا ن                           نواحي كوهستاني

- چرا جمعيت ايران در ۷۰ سال (۱۳۳۵به بعد) چندبرابر شد؟
تاریخ : شنبه چهاردهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی
سوالات پيش دانشگاهي
 ) دربررسیهای جغرافیایی تمامی گزینه ها مورد توجه جغرافیدانان می باشد. به جز ......  

  الف)تفاوتها وتشابهات محیط جغرافیایی      

ب) رابطه ی انسان و محیط جغرافیایی                                 

ج ) شناخت تنوع محدود مکانهای جغرافیایی          

 د) انسان ،محیط و رابطه متقابل بین آنها.

2)کدام عامل در تغییر و تحول علم جغرافیا در دهه های اخیر نقشی نداشته است ؟     

الف) بکارگیری سیستم اطلاعات جغرافیایی                        

ب) افزایش ماهواره های اطلاعاتی                 

ج) نیازبه برنامه ریزی فضایی(آمایش زمین )                       

د) جنگ های جهانی اول و دوم.

3) برچه اساسی سیستم ها رابه سیستمهای باز وبسته تقسیم می کنند؟     

 الف) چگونگی مبادله ی ماده انرژی                          ب) ساختار سیستم      

 ج) وضعیت ورودی و خروجی                                    د)وضعیت پسخوراند.

4)درسیستم خاک کدام موارد جزء و رودی می باشند؟    

الف)تبخیر و تعرق محصول کشاورزی                

 ب) محصول کشاورزی اقلیم                                

 ج) انرژی خورشیدی محصول کشاورزی                     

د) انرژی خورشیدی آب و هوا.

5) « سیستم خاک » جزء کدام نوع سیستم ها می باشد؟     

 الف ) باز ساده    ب)بسته پیچیده            ج)باز پیچیده      د)بسته ساده

6)از ویژگیهای سیستم بسته می باشد؟          

 الف)دارای پسخوراند مثبت و منفی است.             

ب)مواد جدید دوباره به سیستم بر می گردد.                  

ج)تاثیر متقابل سیستم و محیط دیده نمی شود.                

د)ورودی بیشتر از خروجی است.

7)کدام وضعیت باعث عدم تعادل،مرگ و فروپاشی سیستم می شود؟    

 الف)پسخوراند منفی                         ب)ورودی= خروجی        

ج)تعادل سیستم                             د)پسخوراند مثبت.

8)اگر از منابع آبهای زیر زمینی دشت فریمان به صورت بی رویه برداشت گردد،

پسخوراند منفی کدام است؟                             

 الف) افت سطح آبهای زیرزمینی                   

 ب) خشکیدن قناتها و چشمه ها      

ج ) تغذیه سفره های زیرزمینی                         

د) شور شدن تدریجی آبخوانها.

9) وقتی جغرافیدان « ارتباط یک پدیده باسایر پدیده ها » رابررسی می کند،

ازچه نوع تحلیلی(شناخت)استفاده کرده است؟          

   الف)تکوینی               ب)ساختاری                ج)کارکردی             د)آینده نگر.

10)همه ی موارد از اهداف آموزش علم جغرافیا می باشد. به جز.......          

 الف)کسب مهارت بهره برداری بیشتر از محیط            

ب)آموزش تفاهم و برابری بین المللی                    

ج) بهره برداری مطلوب و بهینه از سرزمین                  

 د)شناخت جغرافیایی ایران وجهان.

11)کدام مورد در قلمرو علوم سیاسی قرار می گیرد؟                                                                        

 الف)تاثیر فروپاشی شوروی بر شکل گیری دولتهای جدید            

ب) بررسی زمینه های پیدایش جنگ سرد و روایط دیپلماتیک ابر قدرتها                                               ج)تاثیر جنگ سرد بر مسائل نژادی و اقلیت ها                            

د) نقش جنگ جهانی اول بر تغییرات مرزی اروپای شرقی.

12)  مجموعه ی داده ها و اطلاعات یا موادی که بعداز تغییر و تبدیل از سیستم خارج می شود، را چه می نامند؟   

 الف)Input                  ب)system              ج)                outputد)      feed back   

13) کدام رشته ها جزء گرایش های« جغرافیای انسانی » هستند؟      

 الف ) جغرافیای اقتصادی، هیدرولوژی               ب) جغرافیای تاریخی ، کارتوگرافی                   

ج) سنجش از دور ، ژئومورفولوژی               د) جغرافیای جمعیت ، جغرافیای روستایی.

14)در ترکیب و تشخیص محیط جغرافیایی ادغام کدام عناصر و اجزاءصحیح تر است؟    

الف) فناوری ، جهان بینی                           ب) ناهمواریها ، اقلیم                    

ج) فرهنگ ، پوشش گیاهی                         د) خدمات ، اقتصاد.

15) تفاوت بین چشم اندازهای اراضی زراعی کشورهای اسلامی و سوسیالیسم در چیست؟            

الف) عناصر محیط طبیعی                               ب) تفاوتهای فرهنگی                

 ج) عناصر محیط جغرافیایی                          د) تفاوتهای محیطی

16 ) در روابط و نتایج زیر کدام نتیجه گیری درست است؟     

  الف)محیط طبیعی محیط اجتماعی = محیط جغرافیایی          

 ب)محیط طبیعی + محیط جغرافیایی= چشم انداز جغرافیایی   

ج) محیط اجتماعی+ محیط طبیعی= محیط جغرافیایی              

د)محیط اجتماعی + محیط جغرافیایی= چشم انداز جغرافیایی.

17) از ویژگیهای فواید نگرش سیستمی در جغرافیا نمی باشد.     

 الف)پذیرش تغییر و تحولات محیطی                      

ب) بهره برداری از روشهای کمی و آماری            

  ج)ترویج تفکر تک بعدی و قشری نگری                

د)سهولت آینده نگری و ژرفانگری.

18)کدامیک چهارمین مرحله ی تکوین سیاره زمین است؟    

 الف)سیستم طبیعی بی جان                          ب)سیستم طبیعی جاندار       

 ج) سیستم زمین انسان                                  د)سیستم محیط جغرافیایی.

۱۹) از وظایف علم جغرافیاست؟   

 الف)بررسی عمق خاک                     ب ) خصوصیات فیزیکی خاک         

 ج) طبقه بندی خاکها                       د ) بررسی مواد معدنی خاکها.

20) کدام علم « اثر اصول و قوانین حاکم برجو را روی مکان و زندگی انسانها » بررسی می کند؟                            

  الف) هواشناسی       ب)کلیماتولوژی           ج) هیدرولوژی       د) ژئومورفولوژی.

21)منظور از فقدان تعادل در سيستم هاي باز و بسته چيست؟

الف) ورودي بيش از خروجي آن         

 ب) انرژي موجود درآن به صورت پايان ناپذير تكرار مي شود.

ج) نامناسب بودن پسخوراند در سيستم                         

 د) بعضي از اجزاء و عناصر سيستم روابط بسيار پيچيده اي با هم دارند.

22)ژئومورفولوژي از شاخه هاي كدام مورد زير است؟

الف) جغرافياي طبيعي                           ب) جغرافياي زيستي                    

ج) جغرافياي آبها                               د) جغرافياي خاكها.

23) پسخوراند كدام مورد سيستم را اعلام مي كند؟

الف) تعادل              ب) ورودي          ج) خروجي       د) باز يا بسته بودن.

24) دومين مرحله از مراحل طي شده در كره ی زمين از آغاز پيدايش تاكنون كدام است؟

الف) پيدايش ليتوسفرو هيدروسفر                ب) حيات گياهي و جانوري            

ج) ظهور انسان                                       د) پيدايش محيط جغرافيايي.

25) براي شناخت نقش سيستم فضايي شهر مشهداز كدام روش استفاده مي شود؟

الف) كاركردي          ب) ساختاري           ج) تكويني        د)آينده نگر.

26) كدام مورد  سيستم بسته محسوب می گردد؟   

الف) محله                ب) شهر              ج) روستا                د) آب.

27) منظور از ديد تركيبي و كلي جغرافيا چيست؟             

الف) جغرافيا علم عمومي شناسايي زمين است.          

ب) كليه پديده هاي سطح زمين را به صورت منفرد و مجزا از هم مي بيند.

ج) مطالعه مجموعه ي پديده هاي طبيعي يا انسانی       

د) پديده هاي جغرافياي در ارتباط باهم به صورت يك مجموعه ديده مي شوند.

28) هدف اصلي از مطالعات جغرافيايي چيست؟

الف) كاربرد ساير علوم در زندگي گروه هاي اجتماعي                       

ب) شناخت محيط هاي مختلف در سطح زمين

ج) رفع مشكلات سياسي گروه هاي مختلف انساني                              

 د) بهبود شرايط زندگي بر سطح زمين.

29) سنجش از دور كدام بخش از جغرافيا مي باشد و با كدام شاخه ی علوم ارتباط دارد؟

 الف) جغرافياي طبيعي هندسه                ب) جغرافياي طبيعي آمار و كامپيوتر

ج) فنون جغرافيايي مهندسي                   د) فنون جغرافيايي زمين شناسي.

30)چرا مسئوليت پذيري و مشاركت و تفاهم ساكنان كره ي زمين ضروري است؟ به دليل....

الف) بهره برداري صلح آميز از زمين                            

ب) محدود بودن منابع سياره زمين                                           

ج) تعامل انسانها با سياره ي زمين باآگاهي و شناخت       

د) اهداف والاي آموزش جغرافيا.

31) در مطالعات مربوط به « جنگ سرد» كدام مورد زير در حوزه ی « مطالعه ی جغرافياي سياسي » قرار مي گيرد؟

الف) روابط ديپلماتيك آمريكا و شوروي                      

ب) مفاهيم مربوط به جنگ سرد                                                      

ج) تغييرات مرزي در اروپاي شرقي                             

د) علل بروز جنگ سرد.

32)كدام يك از بررسي هاي جغرافيايي زير « شناخت کارکردی » است؟

الف) بررسي رابطه ی شبكه ی راه هاي ارتباطي با وضعيت ناهمواريها              

 ب) شناخت اقليم پيرامون شهر فريمان

ج) بررسي مراحل رشد و توسعه ی شهر مشهد                                         

 د) مطالعه ی تك تك پديده هاي جغرافيايي يك مكان.

33) محيط هاي جغرافيايي چگونه پديد مي آيند؟

الف) تكامل محيط هاي طبيعي     

 ب) تقابل محيط طبيعي و محيط اجتماعي                                              

ج) تركيب عناصري چون دانش ؛ فرهنگ و فناوري     

د) دگرگوني و تكامل محيط اجتماعي.

34) كداميك از موارد زيرجزء خروجي سيستم خاك است؟

الف) انرژي خورشيدي       ب) آب         ج) محصول كشاورزي       د) هوا.

35) سه رشته اصلي جغرافيا كدامند؟

الف) جغرافياي طبيعي ؛ كارتوگرافي ؛ جغرافياي انساني                        

ب) جغرافياي انساني ؛ كارتوگرافي ؛ سنجش از دور

  ج) جغرافياي طبيعي ؛ فنون جغرافيايي ؛ جغرافياي انساني                   

  د) جغرافياي انساني ؛ جغرافياي طبيعي ؛ ژئو مورفولوژي.

36 ) کدامیک از شیوه های شناخت جغرافیایی ، سایر شیوه های شناخت جغرافیایی را نیز در بر می گیرد؟

الف) آینده نگر               ب) تکوینی                ج) کارکردی                د) ساختاری

37 ) دلیل دلبستگی و علاقه ی انسان نسبت به محل زندگی و محیط اطراف چیست؟

الف) حس کنجکاوی       ب) شناخت بهتر محیط     ج) علاقه به گذشته     د) شناسایی هویت و ملیت

38) به اختلافات سیاسی ، اقتصادی و ایدئولوژیک دو بلوک شرق و غرب که از نیمه ی دوم قرن بیستم  رخ داد چه می گفتند؟

الف) جنگ ستارگان         ب) صلح مسلح                ج) جنگ سرد               د) نظم نوین جهانی

39) جغرافیدانان روابط متقابل انسان و محیط را چگونه مورد بررسی قرار می دهند؟

الف) نظام مند و سیستمی                                      ب) مجزا و منفک از هم       

ج) بطور مستقل و جدا از یکدیگر                       د) با توجه به سطح تکنولوژی

40) چرا انسان در مرحله ی سوم تکوین سیاره ی زمین ، تابع محیط طبیعی بود؟

الف) نداشتن ابزار لازم برای تغییر چهره ی زمین

 ب) عدم شناخت انسان  نسبت به محیط پیرامون خود

ج) سرسختی و خشن بودن طبیعت در برابر انسان    

د)پراکندگی وکم بودن انسانها بر روی کره ی خاکی

41) عامل پیدایش چشم اندازهای متفاوت بر سطح زمین ، کدام گزینه است؟

الف) وجود عناصر گوناگون   ب) گستردگی زمین       ج) یکنواختی محیط    د) مساعد بودن محیط

42) تعریف علم جغرافیا با توجه به عواملی در تحول دائمی است. کدام گزینه در این ارتباط نادرست است؟

الف) با توجه به شناخت پدیده ها و موضوعات جغرافیایی                            

ب) متناسب با مقتضیات علمی زمان

ج) با توجه به شرایط سیاسی حاکم بر جوامع                                              

د) با توجه به دگرگونیهای اجتماعی   


تاریخ : شنبه چهاردهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

نقش جغــــرافيـــا در كارآفـــرينـــــــــــي
مقدمه :
«در گزارشي كه درسال 2000 توسط سازمان جهاني كار World Labor Organization منتشر شد تاكيد شده است كه كشورهاي جهان تا سال 2010 ميلادي بايد قادر به ايجاد 500 ميليون موقعيت شغلي جديد باشند » 1 حال دولت ها تا چه اندازه به اين مهم نائل شده اند و اين كه دولت ها تا چه اندازه از متخصصين علوم جغرافيايي در اين خصوص بهره برده اند خود جاي بحث دارد ماهر روز از گوشه و كنار جهان در مورد آمار بيكاري در كشورهاي مختلف حتي در كشورهاي توسعه يافته اي چون انگلستان و آمريكا خبرهايي را دريافت ميكنيم و اينك در اين مقاله مختصر قصد دار يم تا اين مسئله را از ديدگاهي جغرافيايي مورد كنكاش قرار داده و تا حدي به ارائه راه حل به پردازيم .

« در عصر حاضر مشكل اشتغال زايي يكي از دغدغه هاي مهم مديران و برنامه ريزان جوامع بشري محسوب مي گردد و از سوي ديگر دولت ها در برنامه ريزي اشتغال با واقعيت هايي مانند ارزش هاي حاكم بر يك جامعه ، عوامل جغرافيايي ، منابع طبيعي ، زبان ، شاخص هاي جمعيتي ، همچون سن ، تحصيلات و ... بسترهاي صنعتي ، سطح فناوري ، مزيت هاي رقابتي و بسياري عوامل تعيين كننده ي ديگر مواجه مي گردند كه مجموع عوامل فوق و تمايلات يا نيازهاي پيش گفته جامعه ، محدويت هاي تعيين كننده دولت ها در برنامه ريزي كلان اشتغال به شمار مي روند » 2.
از سوي ديگر روند تحولات جهاني مانند تغييرات چشم گير در وضعيت جمعيتي، استقبال از مهاجرت ،ظهرو فناوري هاي نو ، تولد سازمان هاي جديد اجتماعي و طرح ديدگاهاي نوين در مديريت و سازمان افقهاي تازه اي را فرا روي برنامه ريزان و مديران امور اشتغال قرار مي دهد .
اينك علم جغرافيا نيز كه هدف اساسي خود را راهنمايي انسان و كمك به او براي زندگي و بهره برداري از مواهب طبيعي قرار داده به ارائه راهبرد مي پردازد . در واقع ديدگاه برنامه ريزان و مديران اجرايي ، مشاغل تازه با اقداماتي چون احداث كارخانجات جديد و جذب نيروهاي متخصص و غير متخصص ، ايجاد رشته هاي جديد دانشگاهي و مشاغل جديد ناشي از آن و ... است كه متاسفانه به دليل جذب منابع مالي و سرمايه هاي هنگفت عملا روي كاغذ مانده و يا آنچنان كه بايد گره گشا نخواهند شد مي دانيم كه مشاغل جامعه پيرامون سه مقوله صنعت – كشاورزي – خدمات دور مي زند كه بسته به شرايط جامعه و توسعه يافتگي يا در حال توسعه بودن درصدهاي اختصاص يافته به هريك از آنهامتفاوت است . حتي دولت ها سعي بر آن دارند كه با دادن وام هاي مختلف افراد را به كار آفريني براي خود سوق دهند و از فشار رواني ناشي از بيكاري بر پيكره ي دولت بكاهند كه باز هم به دليل ديدگاه غلط مردم نسبت به انواع مشاغل و نظر به هزينه هاي سنگين اشتغال عملا به هدر رفتن سرمايه هاي جامعه منجر خواهد شد .
اما ديدگاه جغرافيا در اين خصوص يك ديدگاه كاملا محيط گرايانه است ما بايد محيط اطراف خود را به دقت مطالعه كنيم ما بايد ببينيم كه محيط طبيعي و محيط انساني هر كدام چه ويژگي ها و چه امكاناتي را در اختيار ما قرار مي دهند مثلا تصور كنيد كه در يك محيط كوهستاني كه دامنه هايي سرسبز و پر از گل و گياه دارد چه مواهبي وجود داردكه ميتوانند براي ما اشتغال زايي ايجاد كنند از پرورش زنبور عسل تا ماهي گيري تا شكار تا استفاده از كاني ها و منابع ، باغداري ، دامداري و ... جغرافيا توجه ما را به اين نكته جلب ميكند كه نبايد تنها به فكر اشتغال در مشاغل سيستماتيك دولتي و خدماتي جامعه بود بلكه با توجه به محيط و كمي تعقل انساني و استفاده از سرمايه و تلاش محدود ميتوان شغل را بوجود آورد .
مثلا در سالهاي اخير به دليل كمبود پروتئين و گراني روز افزون آن عده اي با ايجاد مزارع شتر مرغ و پرورش اين جاندار علاوه بر كمك به تامين پروتئين و ايجاد تنوع در منابع آن به ايجاد شغل و درآمد براي خود و ديگران بطور خاسته يا ناخاسته نيز مبادرت كرده اند و اين درست همان چيزي است كه جغرافيا انگشت اشاره ي خود را بسوي آن نشانه رفته ، باز مثل مزارع ماهي هاي سرد آبي و گرمابي ، پرورش زنبور عسل و ... آنچه كه جغرافيا ما را به سوي آن رهنمون ميكند همانا دقت در مواهب طبيعي اطراف مان به اضافه كمي چاشني تفكر و خلاقيت انساني است . در اين ناحيه چه گياهاني ، چه خاكي ، چه كاني ، چه چوبي و ... وجود دارد و ما مي توانيم چگونه با عقل و دانش خود در حدي كه به محيط اطراف صدمه وارد نشود بهره ببريم و اشتغال ايجاد كنيم . اين اشتغال صرفا نمي تواند در يك جاي خاص ودريك زمان خاص باشد مثلا مي توان در منزل با كمك الياف گياهي ، سبد هاي مختلف تزئيني و كاري ايجاد كرد ميتوان با تهيه وسايلي ساده به توليدات خانگي پرداخت از لباس و غذا و وسايل و صنايع دستي و خيلي چيزهاي ديگر كه در اكثر موارد مواد اوليه آنها به صورتي رايگان در محيط اطراف ما وجود دارد تصور كنيد كه در اطراف ما از اوايل بهار تا اواخر تابستان چقدر گلهاي وحشي بو مادران و ساير گلهاي ديگر ، خار و خاشاك و ... كه در تهيه گياهان دارويي ، عصاره ها ، كارهاي تزئيني و ... بكار مي روند و ما آنها را بدون توجه زير پايمان مي گذاريم يك نقاشي يا نوشته را با كمك كمي گلهاي خشك بياباني تزئين كنيد كاري كه در بعضي مغازه ها بعنوان صنايع دستي طرفداران زيادي را به خود جلب كرده يا حشرات بياباني را خشك كرده در جعبه اي شيشه اي جهت آموزش تهيه كنيد باور كنيد در آمد زا است اما به آن بي توجه ايم و تنها مشاغل را در چار چوب ادارات و كارهاي متدوال خدماتي و دولتي مرسوم جامعه مي دانيم باور كنيد با كمي تامل در محيط اطراف و كمي تدبر و تفكر و خلاقيت ، شغل ايجاد مي شود و در آمد سرازير مي گردد شغــل اطراف ما است دور و برما ، خودشان ما را صدا مي زنند و ما تنها كاري كه بايد بكنيم اين است كه آنها را بيا فرينيم ، بهره ببريم و به ديگران معرفي كنيم .
البته اگر بخواهيم به صورت برنامه ريزي شده و سيستمي و توسط مديران اجرايي و يا طراحان جامعه به ايجاد شغل و حل مشكلات ناشي از آن بپردازيم باز هم جغرافياعلمي است كه خط و خطوط آن را به ما نشان مي دهد و ما را در راه رسيد به هدف كاملا راهنمايي ميكند داده ها و مساعدت ها و مشكلات و كاستي را با هم مي سنجد و در يك ديدگاه فراگير همه جانبه بهترين نتيجه را براي ما رقم مي زند البته اگر مورد استفاده واقع بينانه قرار گيرد .
آري جغرافيا در كارآفريني حرف اول و اخر را مي زند افسوس كه ما به اين علم زيبا كم توجه ايم و آن را در حد جغرافياي توصيفي قديم محدود كرده ايم و نمي خواهيم افق هاي جديد مان را بر روي اين علم زيبا با نشاط و كار آفرين بگشائيم و مشكلات مختلف مان را با كمك آن حل نمائيم .

پايان

منـابع مورد استفاده :
1و2 – زاهدي ، كورش ؛ فناوري اطلاعات رويكردي نوين


تاریخ : شنبه چهاردهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی
چراجغرافیدان بادیدترکیبی به مطالعه وبررسی موضوعات می پردازد؟با مثال بیان کنید.

کارآیی عکسهای هوایی چه موقع بهتر معلوم می شود؟

چرامخروط افکنه ها بهترین مکان برای کشاورزی وسکونتگاههای انسانی است؟

دوویژگی از ویژگیهای کوههای زاگرس رابنوسید

اختلاف درزوایه تابش آفتاب(عرض جغرافیایی)چه اثری درتنوع آب وهوایی کشور دارد؟بیان کنید.

جاهای خالی را با کلمات مناسب پرکنید:

الف :رود ..............  در توسعه جلگه گیلان نقش داشته است.

ب :فعالیتهای کوهزایی دراواخردوره ..............  شکل نهایی البززوزاگرس رابوجودآورده است.

جدول را کامل کنید :                      

منشا

زمان نفوذ

نام توده هوا

.......... و ................

..............

مرطوب غربی

عربستان

تابستان

.....................

 روستاهای پلکانی به چه روستاهایی گفته می شود؟ بیان کنید.

هریک از شهرهای زیردراثرکدام عامل شکل گیری شهرها بوجودآمده اند؟

کرمانشاه.................                                          اصفهان ......................

دربرنامه توسعه شهری از نقشه های ....................... و ......................... استفاده می شود.

آب به شکل یخ در کجاهای کره زمین یافت می شود؟ ......................... و ................................. 

تبخیربالقوه را تعریف کنید.

دو راهی که شما درخانه برای کاهش مصرف آب آشامیدنی انجام می دهید ذکر کنید

انسانهااز چه راههایی موجب آلودگی آبها می شوند؟ 3 مورد را بیان کنید

غرقابی کردن زمین :

بیابان زایی

سه مورد ازویژگیهای آب وهوایی مناطق خشک را بنویسید.

برای هریک ازانواع بیابانهای زیر یک مثال بزنید.   جنب حاره.................  بیابان ساحلی ................

 بیابان زدایی از چه راههایی صورت می گیرد دو مورد را ذکر کنید.

ازبین رفتن جنگلهای آمازون چه اثراتی به جا می گذارد؟  2مورد راذکر کنید.

 


تاریخ : شنبه چهاردهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

طرح درس جلسه شماره : یازده 11

IT مبتی بر

بسمه تعالی

 

پایه

صفحه کتاب

عنوان درس

موضوع

تاریخ اجرا تعداد دانش آموزان

منبع مطالعاتی

تهیه کننده

جغرافیایی 2

سال سوم متوسطه رشته

ادبیات وعلوم انسانی

107 – 97

زندگی در نواحی قطبی ( انسان در قطب ) درس دهم

انسان در قطب ( زندگی

در نواحی قطبی )

 

___________

 

1.       واژگان و سایتهای اینترنتی مریوط به درس که ضمیمه گردیده است .

2.       کتاب راهنمایی معلم جغرافیا 2

 

 

    هدف کلی : آشنایی با نحوه زندگی انسان در نواحی قطبی از دیر باز تا کنون  و چگونگی تطبیق و بهره برداری با محیط

 

منظور معلم آموزشی عبارت است از

فعالیتهای قبل از تدریس

تدوین هدفهای جزئی

  1. آشنایی با کاشفان نواحی قطبی
  2. آشنایی با زندگی اسکیموها در شمالگان
  3. آشنایی با شمالگان امروزی وزندگی مدرن با وررد تکنولوژی
  4. آشنایی با نحوه استقرار جمعیت در نواحی قطبی
  5. آشنایی با توانهای محیطی نواحی قطبی
  6. آشنایی با گردشگران و چاذبه های گردشگری نواحی قطبی و چشم اندازها
  7. مشکلات زندگی در نواحی قطبی و چشم انداز آینده آن
  8. توسعه وتعمیق اطلاعات دانش آموزی از زندگی انسانی در قطب با  IT  و دسترسی به اطلاعات جدید با آن

فعالیت های قبل از تدریس

تدوین هدف های رفتاری

 

فراگیر بعد از پایان درس قادر خواهند بود

حیطه های شناختی

دانش

درک و فهم

کاربرد

تجزیه و تحلیل

ترکیب

ارزشیابی

  1. کاشفان مهم قطب را نام ببرید
  2. نحوه زندگی سنتی اسکیموها در در قطب شمال را توضیح دهید
  3. زندگی انسان مدرن در قطب شمال با زندگی اسکیموها را مقایسه کنید
  4. توانهای محیطی نواحی قطبی را نام ببرند
  5. استفاده از انرژی درون گرمایی زمین بر نواحی سرد را توضیح دهید . ( بارسم یا ارائه شکل و مدل )
  6. حداقل 2 مورد از تاثیر جریانهای گرم دریایی را در تعدیل آب و هوای قطب شمال توضیح دهید
  7. منابع طبیعی نواحی قطبی را مشخص کنیید .
  8. معادن و منابع قطب ها را نام ببرید
  9. حداقل چهلر مورد از اهمیت های قطب جنوب را نام ببرید
  10. با نام چاذبه های توریستی قطب ها آنها را با هم مقایسه کنید
  11. تصویر آینده قطب را ارزیابی کنید
  12. اگر شما در قطب زندگی میکنید برای بهبود زندگی خود با نگرش توسعه پایدار نسبت به منابع آن چه میکردید
  13. با استفاده از IT  جنبه های دیگری از اطلاعات مربوط قطب را بدس بیاورید

 

 

 

 

 

 

فعالیتهای حین تدریس

آشنایی با ارزش ها و آداب اجتماعیی

مراحل تدریس

وسایل مورد نیاز

شیوه تدریس

معلم

دانش آموز

زمان لازم

بر قراری روابط عاطفی با دانش آموز ذکر نام خدا و نوشتن آن بر روی تخته همراه با یک آیه و شعر سلام و احوال پرسی و توجه به حضور و غیاب

کاربرگ گچ و تخته

 

 

 

5

ارزشیابی تشخیصی

جمع آوری آزمون درسی گذشته با استفاده از سولات دادهشده به آنها و کار با اینترنت به صورت فردی ذخیره سازی و ایجاد پوشه در کامپیوتر

دسترسی دانشآموزانبه کامپیوتر . کره جغرافیا 

گروهی – فردی نظارت معلم

 

 

20

پیش آزمون

پیش آزمون پرسش مربوط به ورود به درس جدید و پذیرش جواب از دانش آموزان به صورت فردی .

1 . آیا تا کنون به سفر به قطب را تصور کرده اید ؟

2. چگونه می توانید خود راب اشرایطزندگی در هوای قطبی تطبیق داد

3. از مواهب مختلف قطب آگهی دارید ؟

4 . آیا به نقش تکلوژی و میزان بکارگیری آن در مناطق قطبی آشنایی دارید ؟

5. برای حفظ و نگهداری نعمتهای موجود در قطب چه اقداماتی می توان انجام داد

سولات بر روی کاغذاز قبیل آماده شده یا تخته سیاه و جمع آوری نمودن پاسخ آنها

کار فردی دانش آموز. بارش مغزی

 

 

5

آمادگی ایجاد انگیزه

ارائه کلیپ و مستند تهیه شده از طریق برنامه همراه با تصویر و موزیک ارائه الگوی ساخته شده مساکناسکیموها به صورت ماکت

نصب و نمایش عکس های ارائه شده در کلاس به صورت پوستر

اشاره به نقشه و کره جنوبی 

کامپیوتر ویدیو پروژکتور ماکت ساخته شده از خانه اسکیموها

نمایش وارائه مستند توسط دبیر

 

 

10

 

فعالیتهای حین تدریس

معرفی تدریس

مراحل تدریس

وسایل مورد

شیوه تدریس

معلم

دانش آموز

زمان لازم

رئوس مطالب مطابق با چهار چوب و محتوای درس کتاب و جلد بر روی تخته نوشته می شود با کامپیوتر هم میتواند آنرا نمایش داد

تخته وگچ یا کامپیوتر

 

 

 

2

روش ارائه

با توجه به نمایش و عکسهای ارائه شده از دانش آموزان می خواهیم که کتاب را به صورت فردی مطالعه نماییم و با همراهی دبیر واژگان کلیدی رابا معادل لاتین آن نوشته و نمایش دهیم و زمان را نیز اعلام نماییم (  15 دقیقه )

کامپوتر ونرم افزار وماکت ساخته شده

ترکیبی از نمایش فیلم پرسش پاسخ و درک مفاهیم

 

 

15

جمع بندی

از دانش آموزان می خواهیم به صورت گروهی با توجه به عناوین کتاب مطلب جمع آوری نماییم و آنها را در پوشه جداگانه تصویر و متن قرار دهیم و توان ارائه در قالب اسلاید یا متن و یا تصویر را داشته باشند .

کامپیوتر سی دی  و فالپی

مشارکت گروهی و. کار آیی تیم .طرح تیم طرح سوال از پیش آماده شده

 

 

10

ارزشیابی تکوینی

  1. باارائه سولات آماده شده از قبیل و در اختیار قرار دادن آن به دانش آموزان می خواهیم که آنها را پاسخ دهد .
  2. پوشه های تهیه شده خود همراه با اسلاید یا مقاله های تحقیقی با اینترنت
  3. به جهت جمع آوری نهایی و دسته بندی کلی و یکسان سازی مطالب نرم افزاری از قبیل آماده شده در رابطه با دسترسی و مطالب دسته بندی شده توسط دبیر همراه با جمع بندی و نظر خواهی از دانش آموزان بصورت شفاهی برروی مانتیتور 5 دقیقه نمایش داده می شود .

کامپیوتر و کاربرگ

به منظور دسترسی به تعمیق یادگیری و دسترسی یه سطوح با لای حیطه های شناختی

 

 

20

تعیین تکلیف و آموزش تکمیلی

از دانش آموزان خواسته می شود با توجه به آدرس های معرفی شده در زمینه های سایتها کتب سودمند و با استفاده به عنواوین مطالب کتاب درسی و برای پیش از در کامپوتر آنرا نگهداری کنند . خلاقیت و نو آوری در پاسخ در ارزشیابی موثر است .

  1. طرح یک نیروگاه زمین گرمایی و نحوه عملکرد آن را داشته باشد .
  2. تصاویری در رابطه با محل سکونت نوع شکار نوع مسکن در زندگی ساکنان قدیمی قطب شمال جمع آئری کنند .
  3. جاذبه های گردشگری قطب شمال و جنوب در جدولی دسته بندی مقایسه و علل روند انهدام آنها را بررسی نمایید .

کلربرگ – نمایش با کامپیوتر . کار با اینترنت و لزوم انتصال به سایت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری

 

به منظور دسترسی به تعمیق یادگیری و دسترسی یه سطوح با لای حیطه های شناختی

 

 

3

 


تاریخ : شنبه چهاردهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

آبشارهای لرستان؛ جلوه ای از بهشت ناب ایران

خرم آباد - خبرگزاری مهر: آبشارهای هفت گانه لرستان در جای جای این خطه بهشتی از سرزمین ایران زمین با خروش خود جلوه ای بی بدیل از طبیعت بکر این دیار را نمایش داده و طالبان اوج زیباییهای طبیعت لرستان را به خود فرا می خوانند. به گزارش خبرنگار مهر در خرم آباد، آبشارهای هفتگانه لرستان هر کدام در نوع خود آبشارهای منحصر به فردی هستند که شاید نتوان مانند آنها را در دیگر نقاط کشور مشاهده کرد.
آبشار "شوی یا تله زنگ"، "آبشار بیشه"، "آبشار آب سفید"، "آبشار نوژیان"، "آبشار چکان"، "آبشار سرکانه"، "آبشار وارک" و "آبشار افرینه" از جمله آبشارهای لرستان هستند که هر کدام زیباییهای منحصر به فرد خود را دارند.
آبشار شوی، زیباترین آبشار ایرانآبشار شوی یا "تله زنگ" در جنوب شهرستان دورود و در بین کوه های سر تنگ شوی در حوالی روستای شوی و در 10 کیلومتری ایستگاه راه آهن واقع شده است.
این آبشار که به قولی زیباترین آبشار ایران محسوب می شود؛ آبشاری زیبا ودلنشین است که از غاری بیرون می آید و از گردنه ای بلند به پایین سرازیر می شود.
ارتفاع آبشار 100متر و عرض آن 40 متر است که زیبایی وچشم اندازی کم نظیر را به طبیعت اطراف خود بخشیده است؛ از سوی دیگر اطراف این آبشار زیبا مملو از درختان بلوط، بادام و پوشش گیاهی بسیار مناسب و دیدنی است.
در فصل بهار از سراسر کشور مردم علاقمند برای تفریح به این آبشار منحصر به فرد لرستان روی می آورند و بخشی از اوقات خود را پیرامون زیبای آن سپری می کنند.
گفتنی است این آبشار در گویش محلی به "طاف شوی" معروف است و راه دسترسی به آن از طریق ایستگاه راه آهن تله زنگ می باشد.
آبشار بیشه، در انتظار مشتاقان طبیعت بکر لرستان آبشار بیشه نیز یکی از زیباترین آبشارهای کشور است که در ایستگاه راه آهن بیشه در شهرستان دورود واقع شده است.
آب و هوای مناسب و سرسبزی اطراف آبشار و چشم انداز کوه های اطراف سالیانه پذیرای مهمانان ومسافران زیادی از مناطق مختلف کشور شده و این منطقه دیدنی را به عنوان یکی از مناطق توریستی و گردشگری استان تبدیل کرده است.

فاصله این آبشار تا شهرستان دورود که یکی از مسیرهای ارتباطی آن است 35 کیلومتر است.
ارتفاع این آبشار منحصر به فرد ۴۸ متر تا نقطه برخورد با زمین و ۱۰متر نیز از آنجا تا وصل شدن به رودخانه سزار است. همچنین عرض تاج آبشار بیشه بیش از 20 متر می باشد.
از شهرستان دورود به طرف آبشار مناطق دیدنی در کنار رودخانه سزار وجود دارد که می توان به آبشارهای فصلی و دائمی، آبشارهای یخی در زمستان و درختان متنوع اشاره کرد.
فاصله این آبشار دیدنی تا خرم آباد از طریق جاده 64 کیلومتر می باشد.
آبشار آب سفید، آبشاری از دل صخره های الیگودرز
آبشار "آب سفید" نیز آبشاری زیبا و دیدنی در منطقه ذلقی الیگودرز و به فاصله حدود 50 کیلومتری از این شهر است.
ارتفاع این آبشار حدود 65 متر و عرض تاج آبشار آن در فصل پر آبی حدود هشت متر می باشد. این آبشار از دل کوه صخره ای به بیرون سرازیر می شود و سپس در مسافت کوتاهی به یک حوضچه تبدیل می شود.
این آبشار در فصل بهار پذیرای گردشگران زیادی است و پوشش جنگلی و گیاهی در اطراف آبشار زیبایی و طراوت خاصی به این منطقه توریستی داده است.
مسیر شهر الیگودرز تا آبشار آب سفید اتومبیل رو می باشد.
آبشار نوژیان، محل جمع آوری گیاهان منحصر بفرد دارویی
آبشار نوژیان نیز در 51 کیلو متری جنوب شرقی خرم آباد (بخش پاپی ) واقع شده است و دارای ارتفاع 95 متر و عرض تاج پنج متر می باشد.
این آبشار یکی از زیباییهای طبیعت لرستان است که هر ساله، بسیاری از گردشگران و مسافران را به سوی خود جلب می کند.
گردشگاه جنگلی نوژیان بالای کوه تاف قرار دارد؛ در کوه تاف انواع گیاهان دارویی می رویند که طبیعت بکر این منطقه و همچنین وجود آبشار زیبای نوژیان آن را به محلی زیبا و دیدنی بدل کرده است.
در طول سال و به ویژه فصل پرآبی آبشار نوژیان بسیاری از مردم برای تماشای این آبشار زیبا و همچنین برای جمع آوری گیاهان دارویی به این ناحیه می روند و اوقات فراغت خود را در آنجا سپری می کنند.

راه ارتباطی آبشار زیبای نوژیان از طریق خرم آباد به گردنه نوژیان است؛ جاده دسترسی به این آبشار جاده آسفالته بوده و همچنین می توان از طریق راه آهن و با کمی پیاده روی به دیدار این آبشار زیبا رفت.
آبشار چکان از عجایب و شکفتی های طبیعت لرستان
آبشار چکان در جنوب غربی شهرستان الیگودرز و در دامنه ارتفاعات مشرف بر دره چکان در فاصله 141 کیلومتری شهرستان خرم آباد واقع شده است.
این آبشار شگفت انگیز دارای ارتفاع 30 متر وعرض تاج چهار متر در دل طبیعت بکر و بهشتی لرستان قرار دارد.
این آبشار از درون غاری مشرف بر زمینهای زراعی چکان بیرون می جهد و "طول فوران آن به ده ها متر" می رسد. اطراف آبشار منطقه ای وسیع با فضایی مطلوب و دل انگیز است که در دو الی سه کیلو متری آن امام زاده ای به نام ابوعلی (ع) واقع شده است.
آب این آبشار در اواخر پاییز به مرور خشک می شود و در روز های اولیه شروع فصل بهار مجددا با همان فوران به بیرون می جهد،این آبشار یکی از عجایب و زیباییهای طبیعت استان لرستان محسوب می شود.
در کنار این آبشار دل انگیز پوشش گیاهی ودرختانی همانند گردو، زالزالک، گلابی، چنار، کیکم، بید، بلوط و... وجود دارد.
به سه طریق می توان به دیدن این آبشار زیبای لرستان رفت که از جمله آنها راه ارتباطی دورود به ایستگاه راه آهن سفید دشت به طرف شول آباد با جاده شنی، راه دورود به شاپله،تنگ ناله شنه چکان که این جاده مالرو و مخصوص کوهنوردی است و مسیر الیگودرز با اتومبیل به طرف شول آباد چکان که با اتومبیل تا چند کیلومتری آن جاده وجود دارد.
آبشار وارک، آبشاری با سرچشمه سنگی
آبشار وارک نیز در غرب گردنه نوژیان، بخش پاپی در جنوب شرقی خرم آباد قرار دارد و یکی از زیباترین آبشارهای کشور است؛ فاصله این آبشار تا شهر خرم آباد حدود ۶۰ کیلومتر می باشد.

سرچشمه آبشار وارک یک صخره سنگی است که پس از طی حدود ۱۵ متر از صخره دوم فرو ریخته و آبشار دوم را به وجود می آورد.
آبشار وارک در نزدیکی آبشار نوژیان قرار دارد.
در فصل کم آبی ارتفاع قسمت اول این آبشار بی نظیر هفت متر با عرض حدود ۱۲ متر و قسمت دوم ۱۵/۵ متر با عرض ۵/۵۶ متر است به طوریکه یکی از زیباترین منظره ها را در این منطقه می توان دید.
حداکثر ارتفاع آبشار وارک به ۵۷ متر می رسد و عرضی معادل ۵۰ متر را در بر می گیرد. اطراف این آبشار پوشیده از درختان بلوط، گلابی، زالزالک و.... است.
آبشار سرکانه و افرینه، تکمیل کننده زیبایی های طبیعت لرستان
آبشار سرکانه در روستای گریت بخش پاپی در فاصله 50 کیلومتری شهرستان خرم آباد قرار دارد.
این آبشار زیبا دارای ارتفاع 15 متر وعرض تاج 17 متر بوده و از جمله جاذبه های طبیعی وگردشگری دیدنی استان لرستان محسوب شود.
فاصله این آبشار تا بخش پاپی حدود یک ساعت پیاده روی است. این آبشار در گویش محلی به "تاف هفت چشمه" نیز معروف است. همچنین پوشش جنگلی اطراف آبشار را در ختان بلوط ، زالزالک و مو در بر گرفته است.
آبشار افرینه نیز در کنار روستایی به همین نام در مسیر جاده بین المللی خرم آباد به اندیمشک قرار دارد و آین آبشار زیبا در فصل بهار و تابستان علاقه مندان و گردشگران زیادی را به خود جلب می کند.
به هر حال لرستان این سرزمین زیباییهای خیال انگیز چون تکه ای از بهشت ناب ایران زمین خوان پربرکت خود را گسترانده و قدوم مهمانان نوروزی را انتظار می کشد.

__________________

 


تاریخ : شنبه چهاردهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

طرح درس جغرافيا 1 جلسه دهم دبيرستان دخترانه عفت        سال تحصيلي89-88

عنوان درس

موضوع درس

منبع مطالعه

مدت جلسه

صفحات كتاب

كتاب:

تهيه كننده

آبها

وضعيت كنوني آبهاي جهان

كتاب جغرافياي 1 جغرافياي آبها-دكترجمشيد حداري عيوضي

90 دقيقه

50-44

جغرافيا1

اسدعلی فلاحی

هدف كلي

آشنايي با وضعيت آبها و محدوديت ها و مشكلات آن

 

 

منظور  معلم از آموزش عبارتند از :

فعاليتهاي قبل از تدريس

تدوين فعاليتهاي جزئي

1.   آشنايي با مفهوم آبهای شيرين

2.   چگونگي بهره برداري از آبهاي اقيانوس ها و درياها

3.   محدوديت هاي موجود در استفاده از آبهاي شيرين

4.   مشكلات بهره برداري از آبهاي زير زميني

5.   علت ثابت بودن مقدار آب در جهان و گردش آب

6.   تفاوت بارش در مناطق مختلف جهان

7.   علت كمي بارش در ايران

8.   آشنايي با مفهوم تبخير و اقعي و تبخير بالقوه

9.   علت محدوديت منابع آب ايران

10.     روش هاي بهره برداري از آبهاي زيرزميني و آبهاي سطحي در ايران قديم

11.     آشنايي با مناطقي كه بيشترين استفاده از آبهاي زيرزميني را دارند.

12.                       ميزان مصرف آب بخش هاي مختلف

تدوين هدفهاي رفتاري

فراگير پس از پايان قادر خواهد بود

حيطه هاي شناختي

مفهوم آب شيرين را بيان كند .

 

راه حلي براي بهره برداري از آبهاي اقيانوس ها و دريا ارائه دهيد

دانش

درك و فهم

كاربرد

تجزيه و تحليل

تركيب و خلاقيت

ارزشيابي

+

 

 

 

 

 

به نظر شما استفاده از آب اقيانوس ها يا بخچال ها با صرفه تر است مقايسه كنيد

 

 

 

 

+

+

چگونگي ثابت بودن آب در جهان را بوسيله نمودار نشان دهيد .

 

 

 

+

 

 

وضعيت منابع آب محل زندگي خود را مشخص كنيد

 

 

+

 

 

 

تاثير محدوديت منابع آب را در بخش كشاورزي توضيح دهيد

 

+

 

 

 

 

علل محدوديت منابع آب در ايران را بيان كنيد

+

 

 

 

 

 

تبخير بالقوه و واقعي را تعريف كنيد پ

+

 

 

 

 

 

 

پيش نياز هاي درسي : آشنايي با منابع آب موجود در جهان و ايران – اشكال مختلف آب – ارتباط منابع آب با پوشش گياهي

ارزشيابي تشخيصي : بيان پرسش هايي در مورد آب و پر اكندگي آن با استفاده از نقشه

فعاليت هاي حين تدريس

مراحل تدريس

روش و فعاليتهاي پيشنهادي

وسايل مورد نياز

معلم

دانش آموز

زمان دقيقه

حضور و غياب

سلام و احوالپرسي – حضور و غيابل بررسي وضعيت فراگيران

كاربرگ كلاس

+

+

5 دقيقه

آمادگي و ايجاد انگيزه

با پرسش و پاسخ و استفاده از كره و نقشه و نمايش فيلم و cd‌و عكس ذهن فراگيران را آماده براي يادگيري درس مي كنيم

ويدئو-نرم افزار-كره- نقشه جهان و ايران-عكس

+

+

10 دقيقه

معرفي درس

موضوع درس با پرسش و پاسخ ها معرفي و روي تابلو نوشته مي شود فصل سوم – درس چهارم – آبها

تابلو- گچ

+

+

5 دقيقه

ارائه تدريس

با استفاده از كره – نقشه – فيلم يا نرم افزار از فراگيران خواسته مي شود وسعت خشكي ها و آبها را مقايسه كنند ضمن طرح پرسش هايي تفاوت آبهاي اقيانوس و درياها و تفاوت بهره برداري از آنها همراه با فراگيران بيان مي شود.

 با ترسيم نمودار چگونگي گردش آب توضيح داده               مي شود .

به كمك راهنماي نقشه و تعيين ميزان بارندگي چند نقطه در ايران و جهان پراكندگي بارش و علل آن و مفاهيم تبخير واقعي و بالقوه و علل محدوديت منابع آب ايران و ابداع روشهاي نو توسط ايرانيان كهن براي مقابله با آن توضيح داده مي شود .

نقشه جهان – كره – فيلم – نرم افزار – گچ- تابلو

 

 

گچ – تابلو

 

نقشه جهان – ايران – نرم افزار – فيلم

+

 

 

 

+

 

+

+

 

 

 

 

+

55دقيقه

جمع بندي درس

با طرح پرسش و استفاده از وسايل كمك آموزشي مطالب اساسي درس تكرار مي شود

گچ –تابلو – نقشه – عكس

+

+

5دقيقه

ارزشيابي درس

طرح چند پرسش با استفاده از نقشه و ترسيم نمودار

تابلو – گچ – نقشه

+

+

5 دقيقه

تعيين تكليف

1- تحقيق در مورد منابع آب مورد بهره برداري در محل زندگي فراگير

2- عوامل موثر در وضعيت منابع آب محل زندگي

3- ترسيم نقشه پراكندگي بارش

4- تهيه عكس از منابع آب و روشهاي بهره برداري از آن در محل زندگي

 

 

+

+

+

+

5 دقيقه

 

 

 


تاریخ : شنبه چهاردهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

فرم طرح درس روزانه

مشخصات کلی

نام درس: جغرافیای پیش دانشگاهی  موضوع درس:سنجش از دور   صفحات کتاب: 86-87     مدت تدریس:42 دقیقه

نام ونام خانوادگی دبیراسد علی فلاحی                   رشته:جغرافیا

از واحد آموزشی :پیش دانشگاهیالزهرا              منطقه:ادلفان

هدف  ها

 

هدفهای کلی درس:آشنایی دانش آموزان با علم سنجش از دور

 

هدفهای جزئی:

 

1.       آشنایی با تعریف علم سنجش از دور

2.       آشنایی با عاملی که باعث تحول سنجش از دور شده

3.       آشنایی با سنجنده و انواع آن که شامل :سنجنده فعال و غیر فعال است.

4.       آشنایی با تفاوت ماهواره های سنجش از دور با مخابراتی

5.       آشنایی با ماهواره های سنجش از دور که شامل:لندست،اسپات ،نوا(هواشناسی)

 

 

هدفهای رفتاری: از دانش آموز انتظار می رود پس از تدریس و یادگیری:

1.       علم سنجش از دور را تعریف کند

2.       عاملی که باعث تحول علم سنجش از دور شده را نام برده و توضیح دهند.

3.       سنجنده را تعریف کند.

4.       انواع سنجنده را نام برده و توضیح دهند.

5.       تفاوت ماهواره های سنجش از دور با مخابراتی را شرح دهند.

6.       ویژگیهای ماهواره لندست،اسپات و نوا  را شرح دهند.

 

روشها و وسایل آموزشی

مواد و وسایل آموزشی:

گچ،تخته،کتاب درسی و CD آموزشی مرتبط با درس                                                                                                                زمان بندی

 

روش تدریس:

سخنرانی،پرسش وپاسخ،نمایشCD ،گروه بندی دانش آموزان  و نتیجه گیری.

 

الگوی نوین در فرایند یادگیری:                                                                                                                                        دقیقه

تقسیم بندی دانش آموزان به سه گروه (گروه نرگس،گروه مریم،گروه یاسمن)_ارائه CD

 

فعالیتهای قبل از شروع ...

نحوه شروع(سلام و احوالپرسی،حضور وغیاب،...)

سلام و احوال پرسی و حضور و غیاب

                                                                                                                                                                                                         2

رسیدگی به تکالیف گذشته:

پرسش از درس قبل و سنجش رفتار ورودی دانش آموزان از مطالب تدریس شده

                                                                                                                                                                                                         3

سنجش رفتار وردی (سنجش آمادگی ) و ارزش یابی تشخیصی:     3

طرح سئوال جهت تمرکز حواس دانش آموزان و کلاس را برای درس جدید آماده میکنیم

 مانند:

آیا دانش آموزان می توانند بگویند علم سنجش از دور چیست؟

فعالیتهای قبل از شروع

رئوس مطالب و مفاهیم:

پس از اطمینان از یادگیری درس جلسه قبل ،مطالب اصلی یا اهداف جزئی را برروی  تخته نوشته و CD مربوط به درس را آماده میکنیم.

3

 

 

 

 

 

معرفی درس جدید و ایجاد آمادگی و انگیزه برای پذیرش آن:

تعریف سنجش از دور،فن عکاسی،سنجنده،سنجنده فعال ،سنجنده غیرفعال ،ماهواره لندست،اسپات و نوا  مطالب درس جدید می باشند وبرای ایجاد انگیزه در دانش آموزان از آنها سئوال می شود که آیا می توانند علم سنجش از دور را تعریف کنند.

 

3

 

فعالیت های ضمن تدریس (ارائه مطالب)

 

اجرای تدریس و فرایند یاددهی –یادگیری مبتنی بر دانش آموز فعال (شروع،ارائه درس ،اختتام):

1.       در ابتدا علم سنجش از دور تعریف می شود .

2.       فن عکاسی و انواع عکسها که باعث تحول سنجش از دور شده توضیح داده میشود

3.       سنجنده و انواع فعال و غیر فعال آن شرح داده می شود.

4.       تفاوت ماهواره های سنجش از دور با مخابراتی توضیح داده می شود.

5.       ماهواره های لندست ،اسپات و نوا (هواشناسی) به همراه ویژگیهای آنها توضیح داده میشود

 

10

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ارزشیابی تکوینی(مرحله ای):

سئوالات از دانش آموزان در رابطه با مطالب تدریس شده در حد دانش ،فرا دانش و استدلالی پرسیده می شود.

5

 

فعالیت های تکمیلی

جمع بندی و نتیجه گیری:

در پایان تدریس با پرسش از دانش آموزان یک جمع بندی کلی از درس انجام می شود.

3

 

 

 


تاریخ : شنبه چهاردهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

GPSچیست؟

 

جی‌پی‌اس یا سیستم موقعیت‌یاب جهانی (Global Positioning Systems)، یک سیستم راهبری و مسیریابی ماهواره‌ای است که از شبکه‌ای با حداقل ۲۴ ماهواره تشکیل شده است. این ماهواره‌ها به سفارش وزارت دفاع ایالات متحده ساخته و در مدار زمین قرار داده شده‌اند. جی‌پی‌اس در ابتدا برای مصارف نظامی تهیه شد ولی از سال ۱۹۸۰ استفاده عمومی آن آزاد و آغاز شد.

خدمات این مجموعه در هر شرایط آب و هوایی و در هر نقطه از کره زمین در تمام شبانه‌روز در دسترس است و استفاده از آن رایگان است.

علاوه بر جی‌پی‌اس، دو سیستم کمابیش مشابه دیگر نیز وجود دارد: سیستم گلوناس که دولت شوروی ساخته و اکنون به‌دست کشور روسیه اداره می‌شود و سیستم گالیله که کشورهای اروپائی آن را برای وابسته نبودن به سیستم آمریکائی جی‌پی‌اس ساخته اند.

قطب نماهایی که با نیروی مغناطیسی زمین جهت یابی می‌‌کنند، به تدریج جای خود را به گیرنده‌های جی‌پی‌اس خواهند داد؛ جی‌پی‌اس، سامانه‌ای است که به کمک گروهی از ماهواره‌ها جهت یابی می‌‌کند. ماهواره‌هایی که هرکدام در مدارهای خود به دور زمین در گردشند؛ این ماهواره‌ها با ایستگاه‌های ویژه‌ای بر روی زمین در تماس اند و همواره موقعیت آن‌ها در فضا مشخص است. دستگاه گیرندهٔ جی‌پی‌اس شما، با ارتباط با تعدادی از این ماهواره ها، فاصلهٔ شمارا تا آن‌ها تعین می‌‌کند و سپس موقعیت دقیق شما روی زمین بدست می‌‌آید.

در واقع اساس کار این سامانه، فرستادن سیگنال‌های رادیویی با فرکانس بالا و به طور پیوسته است که زمان و مکان ماهواره را نسبت به زمین مشخص می‌‌کند و یک گیرندهٔ جی‌پی‌اس روی زمین، با گرفتن این اطلاعات از سه ماهواره یا بیشتر، آن‌ها را پردازش می‌‌کند و موقعیت کاربر را در هر نقطهٔ زمین، در هر ساعتی از شبانه روز و در هر وضعیت آب و هوایی به او نشان می‌‌دهد.

با چندین اندازه گیری متعدد، گیرنده به محاسبهٔ سرعت، مدت زمان سفر، فاصلهٔ شما تا مقصد، مختصات جغرافیایی (طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا)، زمان طلوع و غروب خورشید و ماه (در تقویم نجومی)، تعداد ماهواره ها، زمان محلی و ... می‌‌پردازد و آن را در اختیار کاربر قرار می‌‌دهد. به طور میانگین، هشت ماهواره از 24 ماهواره، در اطراف هر نقطه از کرهٔ خاکی که باشید در آسمان گشت می‌‌زنند.

هرچه گیرندهٔ شما به ماهواره‌های بیشتری وصل شود، اطلاعات دقیق تری را برای شما محاسبه می‌‌کند. جی‌پی‌اس، در ابتدا تنها استفادهٔ نظامی داشته است، ولی از سال 1980 به بعد تصمیم گرفته شد تا از آن در فعالیت‌های غیر نظامی هم استفاده شود ؛ تا جایی که امروزه حتی در ماهی گیری و شکار هم مورد استفاده قرار می‌‌گیرد. این ماهواره‌ها به سفارش وزارت دفاع ایالات متحده ساخته و در مدار زمین قرار داده شده‌اند.

سيستم تعيين موقعيت جهاني GPS متشكل از 24 ماهواره است كه درارتفاع 20000 كيلومتري ازسطح زمين قراردارند ودر 6 مدار كه هرمدار 4 ماهواره قرارداد وبا زاويه ميل 55 درجه وپر يود ساعتي 12 ساعته درگردشند .

هرماهوارهGPS دوموج با دو فركانس درباند امواج الكترومغناطيسي (L1, L2 ) ارسال مي كند موج L1 با فركانس1575 MHZ  و موج L2 با فركانس1227 MHZ  مي باشد.




ماهواره‌های جی پی اس

۲۴ عدد ماهواره جی‌پی‌اس در مدارهایی بفاصله ۲۴۰۰۰ هزار مایل از سطح دریا گردش می‌کنند. هر ماهواره دقیقاً طی ۱۲ ساعت یک دور کامل بدور زمین می‌‌گردد. سرعت هریک ۷۰۰۰ مایل بر ساعت است. این ماهواره‌ها نیروی خود را از خورشید تأمین می‌کنند. همچنین باتری‌هایی نیز برای زمانهای خورشید گرفتگی و یا مواقعی که در سایه زمین حرکت می‌کنند به‌همراه دارند. راکتهای کوچکی نیز ماهواره‌ها را در مسیر صحیح نگاه می‌دارد. به این ماهواره‌ها NAVSTAR نیز گفته می‌شود.

در اینجا به برخی مشخصه‌های جالب این سیستم اشاره می‌‌کنیم:

    * اولین ماهواره جی‌پی‌اس در سال ۱۹۷۸ یعنی حدود ۳۵ سال پیش در مدار زمین قرار گرفت.
    * در سال ۱۹۹۴ شبکه ۲۴ عددی NAVSTAR تکمیل گردید.
    * عمر هر ماهواره حدود ۱۰ سال است که پس از آن جایگزین می‌گردد.
    * هر ماهواره حدود ۱۰۰۰ کیلوگرم وزن دارد و طول باتری‌های خورشیدی آن ۵.۵ متر است.
    * انرژی مصرفی هر ماهواره، کمتر از ۵۰ وات است.


جی‌پی‌اس چگونه کار می‌کند

ماهواره‌های این سیستم، در مدارهای دقیق هر روز ۲ بار به‌دور زمین می‌‌گردند و اطلاعاتی را به زمین مخابره می‌کنند. گیرنده‌های جی‌پی‌اس این اطلاعات را دریافت کرده و با انجام محاسبات هندسی، محل دقیق گیرنده را نسبت به زمین محاسبه می‌کنند. در واقع گیرنده زمان ارسال سیگنال از ماهواره را با زمان دریافت آن مقایسه می‌‌کند. از اختلاف این دو زمان، فاصله گیرنده از ماهواره تعیین می‌‌گردد. این عمل را با داده‌های دریافتی از چند ماهواره دیگر تکرار می‌کند و بدین ترتیب محل دقیق گیرنده را با تقریب ناچیز معین می‌‌کند.

گیرنده به دریافت اطلاعات هم‌زمان از حداقل ۳ ماهواره برای محاسبه ۲ بعدی و یافتن طول و عرض جغرافیایی، و همچنین دریافت اطلاعات حداقل ۴ ماهواره برای یافتن مختصات سه بعدی نیازمند است. با ادامه دریافت اطلاعات از ماهواره‌ها گیرنده اقدام به محاسبه سرعت، جهت، مسیرپیموده شده، فواصل طی شده، فاصله باقی مانده تا مقصد، زمان طلوع و غروب خورشید و بسیاری اطلاعات مفید دیگر، می‌نماید.

امواج ماهواره ها متشكل ازامواج حامل باند L مدوله شده با يك كداستاندار كد (C/A2ويك كد دقيق (كد P(3) ويك كددريانوردي ومختصات ماهواره به صورت توابع زماني مي باشد كه دربر آن گيرنده هاي شخصي تفاوتهاي زماني بين وردوي كدهاي C/A را اندازه گيري ميكنند اگردراثر دخالت كنترل زميني درانطباق زماني خطايي بوجود نيايد گيرنده هاي شخصي ازدقتي حدود 15 متر برخوردار خواهند شد.

مفهوم كلي ناوبري راديويي بستگي به انتقال همزمان سيگنالهاي راديويي دارد اگر سيگنالهاي راديويي دقيقاً بطورهمزمان بطور فرستاده نشوند گيرنده نمي تواند بطوردقيق موقعيت را محاسبه نمايد كنترل زميني دراثر تاثيرگذاري بعضي ازماهواره ها درارسال سيگنال هاي C/A كمي قبل يا بعداز ساير ماهواره ها دخالت مي كند دخالت عمدي اصلي , هما ن دسترسي موردي (4) به شمار مي رود .

گيرنده هاي شخصي ميزان خطا را تشخيص نمي دهند. بلكه بطورتصادفي بين 15تا 100 متر دقت تغيير مي يابد .البته دخالت عمدي برروي گيرنده هاي نظامي اثر نمي گذارد .

منبع خطاي ديگر وجود كه برروي فركانس سيگنال گيرنده هاي شخصي اثرمي گذارد كه دخالت يونسفر ناميده مي شود .

زماني كه يك سيگنال راديويي ازبين الكترونها ي آزاد يونسفر عبورمي كند تاخير اندكي بوجود مي آيد برحسب مدت زماني تاخير كه بوسيله الكترون هاي آزاد بوجود مي آيد ماهواره‌هاي GPS كدP را روي دوموج راديويي با فركانس هاي مختلف ارسال مي كند كه L1,L2 ناميده مي شود .يك سيگنال به هنگام عبور ازيونسفر بيشتر ازديگري به تاخير مي افتد.

 گيرنده هاي گران قيمت هردوفركانس را رديابي مي كنند و اختلاف وردي بين L1,L2  اندازه مي گيرند مدت زمان تاخيري را محاسبه مي كنند كه الكترونها ي آزاد ي بوجود مي آورند وتصحيحات لازم را براي تاخير يونسفر انجام مي دهند. گيرنده هاي شخصي نمي توانند تاثير دخالت يونسفر را تصحيح كنند زيرا كدهاي C/A فقط برروي فركانس L1 فرستاده مي شوند نوعي گيرنده هاي تخصصي وجوددارد كه به عنوان گيرنده هاي بدون كدشناخته شده اند ودقت فوق العاده اي دارند كه درآن بطورغيرمستقيم ازكد P استفاده مي شود گيرنده ها ارزش كدP را مشابه آنچه كه گيرنده هاي نظامي تشخيص مي دهند نمي شناسند بنابراين دقت آنها با استفاده ازروش هاي خاص پردازش سيگنال بدست مي آيد آنها كد P رابراي چندروز دريافت كرده وپردازش مي نمايند وپس از انجام محاسباتي چندمي توانند موقعيت نقاطي را تهيه كند كه با دقت mm 10 با استفاده از3يا4 ماهواره عملي مي باشد .

البته اين گيرنده بيشتر براي تعيين  موقعيت دركارهاي نقشه برداري بكار مي رود زيرا بايدچند روزبطور مداوم درآن نقطه اطلاعات دريافت و پردازش شود.



روش تعيين موقعيت توسط GPS

اگرفاصله ما ازماهواره 1 درحدود 10 كيلومتر باشد بنابراين مكان ما درفضا برمحيط كرده به مركزيت ماهواره اوشعاع 10 كيلومتر منطبق مي باشد حال فرض مي كنيم فاصله ما ازماهواره 20 درحدود 11 كيلومتر باشد دراين حالت نيز مكان ما درفضا برروي محيط كره اي به مركز ماهواره 2 وشعاع 11 كيلومتر واقع  است فصل مشترك اين دوكره مي تواند يك دايره باشد كه مكان ما بطورقطع برروي محيط اين دايره قراردارد .

حال اگر ماهواره سوم را نيز درنظربگيريم كه فاصله اش با ما 12 كيلومترباشد دراين صورت فصل مشترك كره مربوط به ماهواره 3 با فصل مشترك كره هاي ماهواره اي 1و2 حداكثر دونقطه مي باشد كه قطعاً يكي ازاين دو مبين مكان واقعي ما خواهد بود.اما بطورقطعي يكي از اين دو نقطه نامعقول مي باشد .

بطورمثال داراي ارتفاع بيشتري از سطح زمين است . لذا كامپيوترهاي داخل گيرنده هايGPS با استفاده ازتكنيك هاي گوناگون قادر به تشخيص نقطه غلط مي باشند.

ازنظر تئوري با استفاده از3 ماهواره مي توانيم مكان خودرا به دست آوريم ولي به دليل فني اگرچنانچه ماهواره چهارم را همانند ماهواره هاي 1و2 انتخاب كنيم بطورقطع فصل مشترك اين چهار كره يك نقطه خواهد بود واين نقطه مختصات مكاني مارا نشان مي دهد استفاده كنندگاني كه درارتفاعي مششخص قراردارند (مانندكشتي هايي كه درسطح دريا واقع باشند)به سهولت ميتوانند با استفاده ازدوماهواره مكان خودرا تعيين نمايند .

دراين حالت كره زمين را مي توان جايگزين ماهواره سوم كردوازيك مرحله محاسبه مسافت صرفنظر نمود بدين ترتيب اين فرصت جهت انجام سايرمحاسبات قابل بهره برداري بوده وعملاً مكان يابي افزايش مي يابد .

بطورخلاصه مي توان بيان كرد كه مبناي كار GPS استفاده ازماهواره به عنوان مرجعي جهت يافتن موقعيت درهرنقطه زمين مي باشد ساير مسايل اين سيستم صرفاً جزئيات تكنيكي هستند كه به سرعت و دقت وسهولت عمل موقعيت يابي كمك مي كند.




روش محاسبه مسافت ازماهواره

درسيستم موقعيت ياب جهاني GPS قدم اساسي دانستن ميزان مسافت ازماهواره است بنابراين استفاده ازتكنيك هاي پيشرفته به منظور محاسبه مسافت امري اجتناب ناپذير است ايده اصلي اين موضوع براساس همان معادله سرعت نوردرمدت زمان تاخيراستواراست سيستم GPS بدين صورت كارمي كند كه گيرنده كاربر مدت زماني را كه طول ميكشد تا امواج راديويي ازماهواره به اوبرسد را اندازه گيري مي كند.

همانطوركه مي دانيد امواج راديويي با سرعت نورحركت مي كند وبدين ترتيب با حاصلضرب اندزه گيري شده درسرعت نور مسافت خود را تاماهواره بدست مي‌آورد و اين كارحداقل بايستي براي 3 ماهواره مشخص، صورت گيرد بنابراين بايد براي اندزه گيري زمان رسيدن به سيگنال ازساعتهاي خيلي كوتاه باشند زيرا امواج با داشتن سرعت نورخيلي سريع حركت مي كنند.

 مثلاً اگرماهواره اي دقيقا دربالاي سرما باشد حدود 60 ميلي ثانيه طول مي كشد تا امواج راديويي آن به ما برسد دقت ساعت گيرنده هاي GPS حدود نانو ثانيه مي باشد. يك اختلاف زماني بين كپي كدGPS ايجاد شده دربرگيرنده بااصل كد رسيده ازماهواره وجود دارد كه با ضرب كردن آن درسرعت نور, شبه فاصله به دست مي آيد اين روش با هردو كد A/C,P امكان پذيرهستند .

كدهاي توليدشده دربرگيرنده ازساعت خودگيرنده منتج مي شوند وكدهاي ارسالي ماهواره نيز توسط ماهواره ايجاد ميشود .

خطاي زماني درهردوساعت گيرنده وماهواره باعث مي شود كه فاصله اندازه گيري شده با فاصله هندسي بين ماهواره و گيرنده فرق داشته باشد  اين ساعتها بسيار دقيق وگران قيمت مي‌باشند وماهواره ها جهت قابليت اطمينان بيشتر داراي 4 ساعت اتمي هستند ولي در گيرنده ها به دليل گران قيمت بودن اين ساعتها نمي توان ازآنها استفاده نمود لذا ازساعتهاي ارزانتري استفاده مي شود كه درعمل ايجاد اختلاف جزئي دراندازه گيري زمان مي نمايند .البته با استفاده از راه حلهايي تصحيح صورت مي گيرد:

 

 

 

 

 

گردآورنده: اسد علی فلاحی سرگروه جغرافیای شهرستان دلفان


تاریخ : شنبه چهاردهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

بيابان و راههاي مقابله با آن

بيابانها بخشي از مناطق خشك محسوب مي‌شوند و ويژگي‌هاي عمده آنها كمبود بارش و تبخير شديد است.

 

ويژگي‌هاي آب و هواي مناطق خشك

1- بارندگي كم و نامنظم است.

2- مقدار باران در سالهاي مختلف متفاوت است و ممكن است چندين سال بارندگي نشود.

3- بارندگي‌ اغلب شديد و به صورت رگبار سالانه است.

4- مقدار تبخير بيشتر از بارندگي سالانه است.

5- وزش باد شديد و علاوه بر حمل ذرات گردو غبار بر خشكي هوا مي‌افزايد.

 

بيابان واقعي:

جايي است كه ميزان بارندگي سالانه آن كمتر از50 ميليمتر باشد و آن منطقه يا فاقد گياه يا پوشش گياهي خيلي فقير است.

 

كوير:

بخشي از بيابان است كه داراي خاكهاي ريز و تحت تاثير نمك زياد است.

سطح آب زير زميني در آنجا بالا است.

 

پلايا:

كويري كه زمستانها تبديل به درياچه شده و در فصول خشك تبديل به پهنه‌هاي وسيع نمك مي‌شود بيابان واقعي درايران لوت است كه يكي‌ از خشك ترين و گرم‌ترين نقاط جهان مي‌باشد. حداكثر مطلق درجه حرارت در سايه بيش از 59 درجه است. وسعت آن حدود 80000 كيلومتر مربع است. بيشتر بيابانها در عرض 27 دقيقه و 23 درجه شمالي و جنوبي جهان است كه در نيكره‌ي شمالي از مجاورت اقيانوس اطلس تا حدود چين است كه شامل صحراي بزرگ آفريقا، بيابان عربستان، بيابان ايران، تركمنستان، گبي مغولستان و تهر عربستان مي‌باشد.

 

علل ايجاد بيابانها:

1- گرم شدن زياد منطقه بر اثر تابش خورشيد

2- فشار زياد جنب حاره

3- جريان‌هاي سرد

 اقيانوسها در خاك بدون گياه 18 تن در هكتار، در چراگاه 1 تن در هكتار در زمين كشاورزي 7/0 تن در هكتار و در جنگل 1/0 تن در هكتار فرسايش خاك وجود دارد. از فرسايش غير طبيعي خاك چراي بي‌رويه دامها، شخم زدن نا مناسب خاك، تخريب جنگل ها، بهره‌برداري بيش از حد از خاك، شور شدن خاك را مي‌توان نام برد.

 

بيابان زايي عوارض گوناگوني دارد:             
1- تهديد حاصلخيزي خاك ( شور شدن اراضي)

2- مدفون شدن آبادي‌ها در زير توده‌هاي شن و ماسه مانند روستاهاي سفيد آب و رحمت آباد در استان اصفهان

3- بالا آمدن بستر رودها بر اثر ورود ماسه‌ها

4- پر شدن كانالهاي آبرساني و قنوات

5- وارد شدن صدماتي به تاسيسات نظامي و صنعتي

6- مسدود نمودن جاده‌‌هاي ارتباطي و خطوط راه آهن

7- آلوده شدن محيط زيست و در خطر افتادن سلامتي اهالي

مقابله با بيابان‌زايي

از سال 1346(ه.ش) در ايران مالچ پاشي و از سال 1349 در استان اصفهان اقداماتي جهت جلوگيري از بيابان زايي و احياء مناطق خشك و تثبيت ماسه‌هاي روان صورت گرفت اقداماتي از قبيل نهال كاري، بذر پاشي، جمع آوري بذر، مالچ پاشي، قرق، ايجاد مانع، اقدامات پيش گيرانه.

وسعت بيابانها و شن زارهاي استان اصفهان

استان اصفهان

وسعت بيابانها

وسعت شن زارها

شهرستان اصفهان

61700هكتار

50000هكتار

نائين

871750هكتار

6268250هكتار

اردستان

407250هكتار

117750هكتار

كاشان و آران وبيدگل

278000هكتار

150000هكتار

نطنز

26000هكتار

54000هكتار

 

نهال‌كاري:

كاشت گياهاني از گونه‌هاي طبيعي و مقاوم در برابر خشكي مانند تاغ، گز، اسكنبيل، كهور، دم گاوي، آكا سيا،‌ قره داغ، پاينكوم، اكاليپتوس،آتري پلكس، كاكتوس، قيچ، اسپند.

 

ايجاد مانع:

احداث باد شكن در تپه‌ها كه از قدرت تخريبي باد جلوگيري مي‌كند.

 

اقدامات پيش گيرانه:

جلوگيري از شخم در جهت شيب، جلوگيري از چراي مفرط دامها، جلوگيري از كندن بوته‌ها در بيابان.

 

انواع بادشكن:

باد شكن ممكن است از مواد مصنوعي و يا از درخت و درختچه نباتات بلند باشد (ذرت و آفتابگردان) بنابراين دو نوع باد شكن وجود دارد 1- بادشكن غير زنده يا مصنوعي يا مكانيكي 2- بادشكن زنده.

باشكن غير زنده مثل ديواره‌هاي سنگي، ديواره‌هاي فلزي، چوبي، پلاستيكي حصيري و يا ديواره‌هاي تهيه شده از شاخه‌هاي بريده شده درختان موجود در منطقه، ديواره‌هايي از نوع كرباس مهمترين عامل مؤثر در طراحي بادشكن‌هاي غير زنده انتخاب مواد اوليه سهل الوصول مي‌باشد وقتي بادشكن‌‌هاي غيره زنده استفاده مي‌شود كه 1- شرايط محيط اجازه پوشش گياهي براي ايجاد بادشكن درختي را ندهد 2- شرايط محيط براي رشد پوشش گياهي مناسب باشد ولي ايجاد بادشكن درختي يك رديفه كه به منظور كاهش سطح زمين اشغال شده توسط بادشكن احداث مي‌شود نقش مؤثري در كاهش سرعت باد نداشته باشد 3- در مناطق كشت زود رس كه خاك ارزش بيشتري دارد 4- سطح حفاظتي محدود باشد مانند حفاظت محل نگهداري دتمها و مناطق مشابه يك شبكه بادشكن ساخته شده عرضي كه جهت حفظ محصول گوجه فرنگي در ساحل درياي مديترانه، 65 كيلومتري غرب الجزاير مورد استفاده قرار گرفته است.

براي ساختن يك بادشكن ابتدا يك اسكلت فلزي مي‌سازند سپس به فواصل 3متر به 3 متر زده هايي مثل شكل مثلث مي‌سازند و وسط اينها مستور مي‌كنند.

 

 


                                                                     

 

بادشكن هاي درختي معمولاً از يك يا چند رديف درخت يا درختچه تشكيل گرديده‌اند كه معمولاً عمود بر جهت باد اصلي قرار مي‌گيرند. بسياري از كارشناسان حفاظت خاك اعتقاد دارند كه براي كنترل فرسايش بادي در مزارع لازم است علاوه بر ايجاد بادشكن عملياتي نظير كشت نواري، پوشانيدن خاك بوسيله بقاياي گياهي، تناوب زراعي، شخم حداقل و حذف عمل نرم كردن كلوخه‌ها صورت پذيرد. به عنوان مثال در ايالات متحده از سال 1850 تا 1970 بيش از 320 هزار كيلومتر بادشكن زنده احداث شده است.

مهم‌ترين عامل موثر در طراحي بادشكن‌هاي درختي انتخاب گونه‌هاي سازگار و مناسب به طور كلي در انتخاب نوع درخت برا ي بادشكن لازم است به نكات زير توجه شود.

1- براي انتخاب نوع درخت بايد از اطلاعات محلي استفاده نمود.

2- درختان بهتر است از گونه‌ها ي بومي سريع‌الرشد باشد.

3- درختان به خصوص در نواحي خشك داراي سيستم ريشه‌اي عمود مي‌باشند تا ريشه‌ها از آب عمقي استفاده نمايد.

4- بهتر است از درختاني استفاده نمود كه داراي شاخه‌هاي گسترده در تمامي سطح و نيمه تراوا باشد و تا ارتفاع لازم برسند.

5- در انتخاب نوع درخت بايد به فصل وقوع باد غالب توجه نمود بدين معني كه اگر باد غالب در تابستان باشد، ميتوان از درختان برگ ريز استفاده نمود ولي اگرچنانچه باد غالب در مواقعي از سال است كه معمولاً برگ درختان خزان مي‌شوند بهتر است از درختان كه برگ ريزان ندارد استفاده كرد- مقاوم به باد، سرما و گرما باشد از طرف پايين و بي شاخ و برگ نشوند.

 

در  طرح بادشكن درختي توجه به نكات زير اهميت دارد:

1- درختان را بهتر است قبلاً در نهالستان پرورش داد.

2- تجديد كشت قسمتهاي خراب شده بايستي به فوريت انجام گيرد.

3- آماده كردن زمين براي استقرار موفقيت آميز بادشكن يعني رشد سريع و گسترش مناسب فرم درخت ضروري است.

4- آبياري درختان به خصوص در مناطق خشك ضروري است.

5- علفهاي هرز گياهان بايد كنترل شود.

6- با آفات درختان مبارزه شود.

7- اطراف بادشكن با سيم خاردار محصور شود تا از چرا و آسيب دامها مصون باشد.

8- ساكنان منطقه را بايد به اهميت موضوع طرح واقف و آنها را معتقد نمود كه حفظ اشجار به صلاح خودشان است.

 

نقش بادشكن در كاهش سرعت باد:

1- سرعت باد قبل از برخورد با بادشكن و در فاصله‌اي از آن شروع به كم شدن ميكند و پس از عبور از آن به تدريج افزايش مي‌يابد و در فاصله‌اي از آن به سرعت اوليه خود مي‌رسد. ناهال اظهار مي‌دارد در يك بادشكن درختي با تراكم متوسط وقتي كه باد بطور عمودي به آن برخورد ميكند سرعت باد بين 60 تا 80 درصد در پشت بادشكن و در نزديكي آن و حدود 20 درصد در فاصله 20 برابر ارتفاع بادشكن كاهش يافته و در فاصله 30 تا 40 برابري ارتفاع بادشكن كاهشي وجود ندارد.

 

مالچ

كلمه مالچ در انگيسي به معني پوشش است كه از لغت محلي آلماني مولش به معني نرم گرفته شده است. اين لغت سابقا به پوشش خاك به وسيله مواد آلي از قبيل كاه، برگ گياهان و گاهي كودهاي حيواني و مواد مشابه اطلاق ميشد ولي اخيراً به مواد طبيعي يا مصنوعي ديگري نيز كه بتوانند پوشش محاظي به صورت يك لايه مجزا و گسترده روي زمين ايجاد نمود و سطح رويي خاك را از گزند عوامل مختلف باد و باران مصون دارند اطلاق مي‌گردد. مالچ هايي كه در سال‌هاي اخير مورد استفاده قرار مي‌گيرند عبارتند از: محلول كلرور سديم، كربنات سديم يا پتاسيم، فراورده‌هاي سنگين نفتي، كاه، قيرامولسيونه، فيبر، سنگريزه، كاغذ كوراسل (پوليمر آن را با آب مخلوط كرده و به سطح خاك مي‌باشند آب محلول پس از پاشيدن در سطح خاك تبخير شده و يا در عمق خاك نفوذ ميكند و كوراسل ذرات خاك را به هم متصل و به اين صورت يك لايه به هم چسبيده ولي قابل نفوذ ايجاد مي‌نمايد.)

پشم شيشه، لايه‌هاي نازك لاستيك، پلي اتيلن و سلوفان به طور كلي مالچ با ايجاد سايه و يا مانعي در مقابل حركت هوا در سطح زمين قادر به كاهش تبخير آب از خاك شده و در نتيجه سبب حفظ رطوبت خاك و همچنين جلوگيري از تغييرات ناگهاني حرارتي و احتمالاً افزايش حاصلخيزي و محصول دهي خاك مي‌باشد.

 

انواع مالچ ها

1- مالچ‌هاي غيرنفتي              2- مالچ‌هاي نفتي

مالچ‌هاي غير نفتي: كليه مواد يا پوشش‌هايي هستند كه به منظور جلوگيري از تخريب آب، رشد علفهاي هرز و به طور كلي جهت افزايش محصول دهي خاك ا زآنها استفاده مي‌شود. از قبيل مالچ‌هاي آلي (مالچهاي كاه، برگهاي گياهان، خاك اره، كودهاي حيواني و مالچ‌هاي مصنوعي مثل پشم شيشه، كاغذ، صفحات فلزي، لايه‌هاي نازك پلاستيك پلي‌اتيلن، سلوفان )

مالچ‌هاي نفتي: منظور از مواد يا فرآورده‌هاي سنگين نفتي حاصل از پالايشگاهها مي‌باشد كه بيشتر به منظور جلوگيري از فرسايش خاك تثبيت شنهاي روان و افزايش كيفيت و كميت محصولات كشاورزي مصرف مي‌شوند. بعد از جنگ جهاني دوم تثبيت خاك و شنهاي روان به وسيله مالچ‌هاي نفتي مورد آزمايش قرار گرفت و مي‌تواند زمينهاي لخت و شنهاي روان را تثبيت نمايد كه اين در سطوح وسيعي در كشورهاي تونس، الجزاير، مراكش، ليبي، استراليا، انگلستان و آلمان اجرا شد.

در ايران نيز از سال 1346 استفاده از مالچ‌هاي نفتي براي تثبيت شنها آغاز شد كه توسط وزارت منابع طبيعي با همكاري قسمت پخش شركت ملي نفت ايران و ساير دواير دولتي به اجرا درآمد به عنوان نمونه مي‌توان به طرح‌هاي تثبيت شن در 400 هكتار از اراضي فتح‌آباد بوئين زهرا، 350 هكتار از ارضي مراد تپه قزوين، 350 هكتار از اراضي حميديه اهواز در حدود 2000 هكتار از اراضي البراويه الباجي خوزستان و انجام آزمايش محدود در گردنه قوچك اشاره نمود.

استفاده از فراورده‌هاي نفتي براي تثبيت شنهاي روان مي‌تواند به دو علت باشد:

 1- اين مواد مي‌تواند ذرات لايه سطحي شن را به طور محكمي به هم چسبانده و يك قشر سخت و مقاوم نسبت به باد به وجود آوردند تا سرعت 110 كيلومتر باد را تحمل مي‌نمايد.

2- استفاده از مالچ‌ نفتي از يك سو از تبخير شديد رطوبت خاك جلوگيري نموده و آن را تا زمان گسترش كامل ريشه‌‌هاي گياهان در خاك ذخيره مي‌نمايد و باعث افزايش حررات خاك از طريق جذب بيشتر انرژي نوراني مي‌شود كه اين امر باعث تسريع جوانه زدن بذرها كاشته شده مي‌شود.

 

انواع مالچ‌هاي نفتي:

1- مالچ‌هاي نفتي تثبيت شن

2- مالچ‌ها نفتي امولسيونه

مالچهاي نفتي داراي ويژگيهاي زير هستند:

 الف: اين مالچ‌ها ارزانتر از مالچ‌هاي نفتي امولسيونه بوده و به وفور در تمام پالايشگاههاي كشور توليد مي‌شود.

ب: اين مالچ‌ها مثل اسفنجي آب و نزولات آسماني را به زمين هدايت ولي از تبخير جلوگيري مي‌كنند.

ج: انواع مختلف تيره و روشن اين مالچ‌ها وجود داشته كه نوع تيره آن درجه حرارت خاك را افزايش داد. و نوع روشن يا منعكس كننده آن حرارت خاك را كاهش مي‌دهد و در نتيجه مي‌توان حرارت متناسب محيط را تأمين نمود.

د: به دليل غلظت زيادي كه دارند از خاصيت چسبندگي خوبي برخوردار بوده و لذا پس از پاشيدن آنها روي تپه‌هاي شني روان يا ريگزارها يك سطح چسبنده يا فيلم نازكي روي خاك بر جاي گذاشته كه اين فيلم باعث متوقف شدن اين تپه‌ها و همچنين نگه داري رطوبت و حتي بذر‌هاي گياهان محلي و بومي منطقه مي‌گردد.

مالچ‌هاي نفتي امولسيونه به منظور افزايش توليدات كشاورزي به كار مي‌روند كه با يك عامل امولسيون كننده ارزان قيمت مانند آب مخلوط و با استفاده از مخلوط كننده‌هاي قوي با دور زياد يا مواد شيميايي مي‌توان قير را به صورت ذرات خيلي كوچك به حالت تعليق در آورد. به منظور حفظ ثبات اين تعليق مواد ممزوج كننده به آن اضافه مي‌كنند مثل صابون اسيدهاي چرب يا صابون رزين مثل صابوني از نمك سديم يا پتاسيم و اسيدهاي چرب.

خواص مالچ‌ها :

1- مالچ‌ها بايد بتواند در روي خاك قشر يكنواخت به هم چسبيده‌اي را به وجود آورد كه مقاوم به باد و باران باشد و خاصيت الاستيسيته (انعطاف پذير بودن) داشته باشد.

2- مالچ‌ بايد دوام بيشتري داشته باشد.

3- نبايد براي افرادي كه سر وكار دارند ضرر داشته باشد.

4- نبايد روي محصول اثر سوء داشته باشد.

5- نبايد مواد غذايي خاك را كاهش دهد.

 

دستگاه مالچ‌ پاشي

1- مخزن

2- پمپ

3- دستگاه تنظيم فشار اخلال در فشار خروجي سبب غير يكنواخت پاشيده شدن مالچ‌ها و در نتيجه غيريكنواخت بودن لايه سطحي مي‌شود.

4- پخش‌كننده كه نوك آن چند سانتيمتري بالاتر از سطح خاك قرار مي‌گيرد.5- تانكر آب معمولاً در موقع كشت گياهان لااقل بايد يك مرتبه به آنها آْب داده شود در مواردي كه ميزان بارندگي كمتر از 150 ميليمتر در سال باشد معمولاً ‌بيش از يك بار آب داده مي‌شود.

براي استقرار پوشش نباتي به وسيله مالچ‌ پاشي پس از كشت نهال ها و بذركاري بلافاصله مالچ‌پاشي مي‌كنند و مالچ‌پاشي مي‌كنيد دمالچ‌پاشي بايد زودتر از جوانه زدن بذر ها باشد تا جوانه‌ها نسوزند و سم آنها به گياه نرسد.

                                                                                                                   واسلام

منابع مورد استفاده

1- كتاب جغرافياي عمومي دوره متوسط سال دوم كليه رشته‌ها

2- جغرافياي مناطق خشك جلد اول و دوم (از دكتر پرويز كردواني)

3- فرسايش بادي و كنترل آن (دكتر حسينعلي رفاهي)

4- مراتع مسائل و راه حل‌هاي آن در ايران (دكتر پرويز كردواين)

5- كوير‌هاي ايران اثر دانيل كلينسلي (ترجمه عباس پادشاهي)

6- منابع و مسائل آب در ايران جلد اول (دكتر پرويز كردواني)

 

 

 

 

تهيه كننده:اسد علی فلاحی سرگروه جغرافیای شهرستان دلفان


تاریخ : سه شنبه دهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

اجازه مي خواهم از تشريح عوامل بيابان زايي نظير بوته كني، چرای مفرط و خارج از فصل دام در مراتع ، تبديل مراتع به ديمزار، برداشت بي رويه آب از سفره هاي آب زيرزميني، معدن كاوي و بهره برداري از معادن، جاده سازي و توسعة شهرها و روستاها و امثال آن كه ساليان سال گفتيم و نوشتيم خودداري كنم و به يكي دو مورد از موارد حاد آن بپردازم و سپس راههاي مهار و كنترل آن را از نگاهي ديگر (اگر نگويم جديدتر) بيان كنم.

اگر بيابان زايي را بر اساس تعريف كنوانسيون بيابان زايي تعريف كنيم؛ مي گويد تخريب سرزمين در مناطق خشك و نيمه خشك و خشك نيمه مرطوب در اثر عواملي مانند عوامل انساني و عوامل طبيعي. در زمان حاضر عوامل طبيعي، آنچنان نقشي در بيابان زايي ندارند البته خشك سالي‌هايي كه به وقوع مي‌پيوندد بيابان زايي را تشديد مي‌كند ولي در ايران ما اين عوامل انساني هست كه بيشتر باعث بيابان زايي ميشود و شايد مهمترينش افزايش جمعيت باشد. ما در سي چهل سال پيش اين جمعيت را نداشتيم. ببينيد جمعيت ما در چهل سال پيش چقدر بوده و الان چقدر است؟ فشار اين جمعيت هم مخصوصا جمعيت روستايي روي زمين هست . اجازه بدهيد مثال ملموس تري در ارتباط با اين موضوع و ارتباطش با بيابان زايي ارايه كنم. هرچند امكانات روستا ها در حال حاضر نسبت به چند دهه پيش تغييرات قابل توجهي داشته است و حقيقتا از لحاظ تامين آب و برق و امكانات مشابه با قبل قابل مقايسه نيست ولي آيا در همين مناطق، بيابان زايي نسبت به قبل كمتر شده است ؟ 20-30 سال قبل روستايي كه 20 يا 30 خانوار جمعيت داشت اكنون دو برابر شده است مسلما اين تعداد افراد در روستا به كار كشاورزي يا دامداري مشغولند. از طرفي براي كشاورزي در مناطق بياباني زمين و آب محدود است پس با اين وجود روستايي يا بايد به شهر بيايد و جذب كارهاي كاذب شود و يا در روستا زمين بيشتري اضافه كند و كار كشاورزي كند. زمين بيشتر هم آب بيشتر مي خواهد در بيابان كه نمي شود ديم كاري كرد! آنگاه بدون توجه به امكانات سفره آب زيرزميني و آبخوان ها اقدام به حفر چاه عميق مي كنيم! آب پمپاژ مي شود ، با پمپاژ بي رويه آب، علاوه بر آنكه سطح آب زيرزميني پائين ميرود ، تعادل هيدرو استاتيك بين آب شور و آب شيرين بهم مي‌خورد. آب شيرين كه پمپاژ شد آب شور زير زمين به طرف سفره‌ي آب شيرين هجوم مي آورد و در پمپاژ‌هاي بعدي يواش يواش آب شور ميشود، آب شور كه بالا آمد در سطح زمين خاك را شور مي‌كند خاك كه شور شد محصول كم ميشود كيفيت محصول كه پايين آمد زمين همجوار و جديد بزير كشت مي رود و اين روند ادامه مي يابد تا وقتي كه به خود مي آييم و مي بينيم كه در روي زمين شوره زار و كوير درست كرده ايم و در زير زمين سطح سفره آب آنچنان افت كرده كه بايد چاه را كف شكني كنيم. ايكاش كه كار به همين جا ختم مي شد. (همه حرف من اين است كه دولتي كه مي گويد مردم در روستا بمانيد و به شهر نياييد و روستا را آباد كنيد اگر برنامه ريزي درستي براي روستايي نداشته باشد عاقبتش اين است. پس بايد اشتغال ديگري براي روستائيان ايجاد كند تا فشار آنها از مرتع و منابع طبيعي برداشته شود). در حال حاضر اين پديده بيابانزايي و كوير زايي در بسياري از مناطق ايران بصورت يك چالش‌اساسي و جدي بروز كرده است كه نمونه بارز آن را مي توان در استان كرمان سراغ گرفت. بطور مثال در دشت رفسنجان كه در اوايل انقلاب پمپاژ چاه‌ها در عمق 50 تا 80 متري از سطح زمين قرار داشت اكنون به 300 متر و بيشتر افزايش يافته و كيفيت آن نيز در بسياري از مناطق در نتيجه نفوذ آب‌هاي شور مورد تهديد جدي قرار گرفته و از بد به بدتر تبديل شده است. كارشناسان پيش بيني مي كنند در صورتي كه چاره‌اي براي انتقال آب به اين دشت صورت نگيرد (انتقال بين حوضه‌اي آب) تخريب باغات و سفره‌هاي آب زير زميني ادامه مي يابد و سالانه حدود پنج هزار هكتار از باغهاي پسته با شيرابه كوير كه از اعماق بيش از 300 متر پمپاژ مي شود, شور و قليايي مي شود. به اين ترتيب در يك مقطع زماني بيست ساله كليه اين باغات به شهر سوخته‌اي تبديل خواهد شد كه شايد اصلاح آنها حتي با انتقال آب كافي و با كيفيت مطلوب هم ديگر امكانپذير نباشد و در يك كلام تبديل به بيابان خواهند شد.

پس در اين بخش ما دو معضل داريم يعني با افزايش سطح كشاورزي ، سطح بيابانها و شوره زارها را گسترده تر كرده ايم ؛ دوم اينكه علاوه بر افت سطح آبخوانها، كيفيت آب را هم بدتر كرده ايم و خواسته يا ناخواسته در جهت بيابان زايي گام برداشته ايم. در اين مورد وزارت نيرو آماري ارايه كرده است كه بر اساس آن از 400 دشتي كه در كشور داريم حدود 176 دشت با تراز منفي آب روبرو هست و در جاي ديگري گفته است 67 درصد آبخانه‌هاي كشور با تراز منفي آب روبروست. تاسف بار تر از آن اين است كه 70 درصد اين آب كمياب و پر هزينه تا رسدن به سر مزرعه تلف مي شود بعبارت ديگر راندمان آب كشاورزي در كشور ما حدود 30 درصد برآورد مي شود . از طرفي در طول اين سي چهل سال كه حدود 9 متر افت آب داشته ايم متاسفانه تعداد سيلاب‌ها از 202 مورد در دهه‌ي سي به حدود2000 در دهه ۸۰ رسيده است يعني بر خلاف اين كه ما افت آب در زير زمين داريم در روي زمين سيلاب داريم و اين حكايت از مسائلي ميكند كه به هر حال اين آبي كه بايد در عرصه نفوذ بكند و آبخانه‌ها را تغذيه كند منجر به سيلاب شده است پس يك شاخص ديگر هم از آثار و عوارض بيابان زايي پيدا شد. سيلخيزي !! دليلش چه چيزي مي تواند باشد؟ کاربری نادرست اراضی و تخريب پوشش گياهي!! متاسفانه آمار دامي هم كه الان در كشورمان ارايه مي شود تقريبا سه برابر ظرفيت چرايي مراتع است چيزي حدود 107 ميليون راس واحد دامي و در طول مدت هفت يا هشت ماه از مراتع استفاده مي‌كنند. به اين ترتيب مهمترين عوامل بيابان زايي و يا موثرترين آنها شناخته شد. البته تمام تقصير را نبايد به گردن جامعه روستايي گذاشت بلكه در اطراف همين پايتخت (پاياب حوضه) آثار بيابان زايي كاملا مشهود است.

كنترل بيابان زايي

در اين زمينه روش هايي براي كنترل بيابان اعم از نهالكاري، بذرپاشي، قرق و امثال آن تا كنون بسيار گفته شده و نوشته شده است، ولي آيا با استفاده از اين روش ها توانسته ايم بر مشكلات بيابانزايي غلبه كنيم؟ مي بينيم بازخورد آنها آنچنانكه شايسته است نتيجه زضايت بخشي نداشته است. البته اين مسئله را نبايد كتمان كرد كه كار در مناطق بياباني بسيار سخت و طاقت فرساست چرا كه سالها در اينگونه مناطق بياباني كار كرده ام و سختي و مرارت كار را از نزديك با گوشت و پوست و استخوان لمس كرده ام اما از برآيند كار راضي نيستم هر چند كه موفقيت هاي خوبي هم داشته ايم. شايد يكي از دلايل موفقيت كمتر كارهاي بيابان زدايي توجه بيشتر به امور فني و توجه نكردن يا به عبارتي توجه كمتر به مسايل اجتماعي و اقتصادي و بافت جامعه حاكم در مناطق كاري بوده است و حتي فراتر از آن شايد بتوان گفت ما تك بعدي كار كرده ايم چه بسا منابع طبيعي كار خودش را و كشاورزي نيز كار خودش را بدون توجه به اشتراكات بسيار نزديك اين دو بخش از بدنه يك وزارتخانه براي رفع مشكلات بيابان زايي انجام داده اند. در اين مورد اگر به توضيحات قبلي رجوع كنيم آثار مديريت درست امور كشاورزي و آبياري در كاهش اثرات بيابان زايي كاملا قابل درك است يعني مي توان گفت در امور كشاورزي هر طرح و برنامه اي كه در جهت ارتقا و بهبود كيفيت و كميت آبياري براي جلوگيري از اسراف و اتلاف آب انجام شود بطور غير مستقيم راهكاري در جهت مهار بيابان زايي محسوب مي شود. بنا بر اين با اجراي برنامه هايي براي افزايش راندمان آبياري در بخش كشاورزي با استفاده از روشهاي علمي و مدرن آبياري (كوزه اي ، قطره اي، تحت فشار و امثال آن) به منظور صرفه جويي در مصرف آب، كنترل و استفاده بهينه از منابع آبهاي سطحي موجود، مطالعه و اجراي طرح هاي آبخوانداري و پخش سيلاب و تغذيه مصنوعي و همچنين برخي اقداماتي كه مستقيما در اختيار وزارت نيرو مي باشد از جمله جلوگيري از بهره برداري و انسداد چاههاي غير مجاز، كنترل بهره برداري چاههاي داراي پروانه و امثال آن راهكارهايي براي تقويت و تعادل آبخوانها و مآلا جلوگيري از پديده بيابان زايي محسوب مي شوند.

در ارتباط با مسايل اجتماعي و اقتصادي بيابان زايي نيز اين واقعيت را بايد قبول كرد كه مسايل و مشكلات فعلي بيابان و بيابان زايي در ايران صرفا مشكلات فني و تكنيكي نيست بلكه مسايل ساختاري و اجتماعي و چه بسا سياسي است. در حوزه وسيع و گسترده بيابان سر و كار ما بيشتر با جامعه روستائي است بنابراين شناخت ساختار اجتماعی و اقتصادی جامعه روستایی از جمله توفيقات كاري محسوب مي شود. وضع جوامع روستائي در زمينه هاي اجتماعي و اقتصادي ويژگيهاي خاص خود را دارد ارتباط اين جامعه با محيط اطراف خود در طول زمان باعث بوجود آمدن روابط و عرف خاصي در سطح روستا گرديده كه بسته به شرايط محيط در مناطق مختلف متفاوت است. بنابراين در هر برنامه اي كه در ارتباط با جامعة روستايي باشد، شناخت ساختار اجتماعي و اقتصادي و فرهنگي روستا و عملكرد آن ضرورت دارد و بدون توجه به آن هر گونه طرحي نه تنها با موفقيت همراه نخواهد بود بلكه باعث بروز ناهماهنگي و بر هم زدن ساختار سنتی اجتماعی و اقتصادی روستا نیز خواهد شد، فعاليتهاي چند دهه اخير بيابان زدايي تا حدودي گوياي اين واقعيت است زيرا در اغلب طرحهايي كه تاكنون به مرحله اجرا در آمده به وضعيت اجتماعي و اقتصادي مردم كمتر توجه شده است به طوري كه مردم در مقام معارضه با منابع طبيعي بوده اند. در این زمینه بايستي خلاء ناشي از ضعف فرهنگی بویژه فرهنگ منابع طبیعی به طریقی پر شود ضمن آنكه اقدامات قانوني در برابر متجاوزين به منابع طبيعي براي هر قشري از جامعه با قاطعيت اجرا شود.

- اصلاح روش تامین انرژی در مناطق مستعد بیابان زایی: در ايران با زمينه مناسب اقليمي و تابش آفتاب در بيشتر مناطق و در اكثر فصول سال همچنين وجود مناطق واجد پتانسيل بالاي باد و قابليت هاي توليد انرژي زمين گرمايي زمينه لازم و مناسبي براي استفاده و گسترش انرژيهاي نو و پاك فراهم است. انرژی خورشیدی و باد ، از جمله منابعی هستند که در كشور ما بویژه در مناطق بیابانی به فراواني یافت می شوند، با شناخت مكانهاي مناسب اين منابع و بكارگيري ابزار مناسب براي تبديل آنها به انرژی هاي ديگر مي توان از اين منابع غني به عنوان يك نيروي تكميل كننده و ياري رسان برای تامین انرژی گرمایی و سرمایی استفاده کرد. در صورت توسعه بیشتر و بهتر این انرژی ها می توان قسمت اعظم نیازمندیهای شهری و روستايي را در مناطق مناسب از این طریق تامین کرد. می توان گفت حل مشکل انرژی در نواحی روستایی مواجه با پدیده بیابان زایی از طریق کنترل مصرف منابع انرژی موجود و توسعه منابع جدید انرژی ، در خاتمه بخشیدن به قطع درختان و تخریب پوشش گیاهی موثر بوده و انجام این دو ، تضمینی برای اصلاح تعادل اکولوژیک و کنترل گسترش بیابان زایی می باشد

- بهبود وضعیت معیشت اقتصادی ساکنان بیابان: اكنون در مجامع ذيربط بين المللي فقر بعنوان يك عامل بيابان زايي شناخته شده است بنا براين براي مبارزه با بيابانزايي، اهميت عوامل اقتصادي را نيز بايد مد نظر داشت. كشاورزي و دامداراي در اراضي خشك يا وجود ندارد و يا اينكه مانند كشاورزي و دامداري در اراضي حاصلخيز، پر منفعت نيست. در اين مناطق دولت بايد به مردمي كه در كوير و بيابان زندگي مي كنند كمك كند و از لحاظ اقتصادي زندگي اين مردم را در سطح معقولي تامين كند. اين كمك هاي اقتصادي شامل وام بلاعوض، ‌معاضدت در تهيه علوفه ارزان براي دامهاي آنان و رساندن تجهيزات و لوازمات لازمه مي باشد. امروزه از پتانسيل هاي موجود در بيابان و ايجاد درآمد براي ساكنين اين مناطق در بسياري از كشورها برنامه ريزي هاي خوبي انجام گرفته است كه يك نمونه آن بحث اكوتوريسم يا طبيعت گردي است

مناطق بياباني ايران سرشار از جاذبه هاي توريستي و گردشگري هستند. شايد بتوان گفت اكثر شهرها و يا حتي برخي از مناطق روستايي واقع در نواحي بياباني داراي آثار فرهنگي و يا جاذبه هاي تاريخي و طبيعي منحصر به فرد هستند. از يزد و كاشان و اصفهان گرفته تا كرمان و خراسان و سمنان و... كه همگي در محدوده مناطق بياباني ايران قرار گرفته اند و هريك از شهرهاي اين استانها ويژگيهاي خاص تاريخي-فرهنگي و طبيعي خود را دارند كه مي توانند در جذب گردشگران داخلي و خارجي بخوبي نقش ايفا كنند. از كويرهاي نمك بيابانهاي مركزي تا شهر افسانه اي كالوت هاي لوت و تپه هاي شني اطراف هر يك از شهرها و روستاهاي مناطق فوق با برنامه ريزي و مديريت درست مي توان درآمد قابل توجهي براي عمران و آباداني مردم همان سرزمين كسب كرد كه خود راهي در جهت مهار بيابان زايي محسوب مي شود.

- کنترل جمعیت و تولید اشتغال: از آن جائي كه رشد جمعيت در روستاها بيشتر است و از طرفي سطح اراضي زير كشت نيز محدود مي باشد با افزايش جمعيت دو مسئله پيش ميايد یا فشار روي زمين زياد مي شود و ممكن است همين امر موجب فرسايش خاك و بياباني شدن اراضی شود يا اینکه عده اي به شهرها هجوم بياورند و مشکلات حاد اجتماعی یا سیاسی دیگری را سبب شوند. براي رفع اين مشكل دولت مي تواند با آوردن صنايع سبك و ديگر صنايع مربوطه در مناطق روستايي اقدامات مناسبی انجام دهد به اين ترتيب نه تنها شغل و كار و حرفه براي مردم مناطق خشك و بياباني ايجاد مي شود بلكه از فشار آنها به مراتع نیز كاسته می شود مسلما تشويق مردم در جهت كنترل جمعيت براي زندگي بهتر نيز بايد همواره در سرلوحه برنامه هاي دولت قرار داشته باشد.

- استفاده از تکنیک های جدید و مناسب برای کشاورزی در بیابان:

قبلا اشاره كردم كه دو مسئله مهم و اساسي براي كشاورزي در بيابان كمبود آب و تبخير شديد آفتاب است. يعني در اين مناطق آب و خاك مناسب براي كشاورزي كم (و شور ) است، بنا بر اين براي رهايي از اين وضعيت بايد شرايط بصورتي فراهم شود كه تا آنجا كه ممكن است از هدر رفت آب در اين مناطق جلوگيري شود. بعبارت ديگر بايد از کمترین فضا بیشترین و بهترین تولید حاصل شود كه در اين زمينه مي توان استفاده از گلخانه و كشت گلخانه اي را توسعه داد. كما اينكه در سالهاي اخير برای استفاده بهینه از آب و زمين براي کشت انواع محصولات در بعضي از مناطق بياباني كشور به كشت گلخانه اي مبادرت شده است. اين كار را بايد به فال نيك گرفته و سايرين را تشويق به اين كار كرد. اين كار در شهرك گلخانه اي استان قم صورت گرفته است كه بايد مورد حمايت بيشتر كارشناسان و مسئولين مربوطه قرار گيرد زيرا در حال حاضر گلخانه ها در وضعيت مطلوبي نيستند. اين روش ها در پاره ای از كشور ها همراه با تحقيقات كافي انجام شده است كه بايد از تجربيات خوب آنها استفاده كرد. قصد بنده از اين قسمت بحث معرفي راهكارهاي مناسب براي حداكثر استفاده از محدوديت هاي خاك و آب در بيابان و جلوگيري از توسعه سطح كشت در مناطق بياباني است.


تاریخ : سه شنبه دهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

دولت و مردم، هر دو در تخریب جنگلها مقصرند

ديدن تصاويري از جنگلهاي ايران در تارنماي " ایران و طبیعت" سبب شد تا ادامه مطالب پست قبلي را مجددا پي بگيرم. هفته پيش نمايش فيلم مستند فرهاد ورهرام در تالار موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع كشور بحث هاي زيادي را بين حضار جلسه از جمله بحث خروج دام از جنگل، طرح صيانت جنگل و تخريباتي كه توسط جنگل نشينان و ساير دستگاهها بطور قانوني يا غيرقانوني صورت مي گيرد ايجاد كرد. مقدمتا لازم مي دانم توضيحي كوتاه در باره دو طرح صيانت و خروج دام از جنگل ارايه نمايم.

طرح صیانت از جنگلهای شمال کشور:

رویکرد دولت سيدمحمد خاتمي، مجلس و همه قوای کشور در سال 1380 نسبت به منابع طبیعی سبب شکل گیری طرحي به نام طرح صیانت از جنگل های شمال کشور شد. برای این منظور ضمن در نظر گرفتن یک ردیف خاص با اعتباری معادل 1/7 میلیارد تومان از سال 1381 اجرای آن شروع شد. در این طرح چند محوری، اولین مقوله، بحث مالکیت در جنگل های شمال كشور بود که قرار بود تا پایان سال 83 تقریبا 100 درصد مالکیت ها مشخص شود چرا که گفته مي شد در مناطق تحت مالکیت دولت بهتر می توان عملیات حفاظتی را اجرا کرد. علاوه بر آن قرار بود مشکلات اجتماعی و اقتصادی مردمی که در انجا ساکن هستند به نوعی حل شود تا توان توسعه جنگل ها سریع تر امکان پذیر شود. بر اساس این طرح بعضی از نقاط جنگلی باید بازسازی شده و دامها نیز از بعضی مناطق خارج شوند. در این طرح باید نحوه برخورد با بعضی از ساخت و سازها و پروژه های عمرانی که باعث تخریب جنگل می شوند مشخص شود. متاسفانه سرانجام اين طرح كه با تغيير دولت هم همراه شد نمي دانم به چه روزي افتاد. وضعيت و سرنوشت كنوني منابع طبيعي هم در دولت فعلي نيازي به توضيح ندارد

طرح خروج دام از جنگل:

طرح کلیدی دیگری که برای حفاظت از جنگل های شمال کشور  در دولت قبلي به تصويب رسيد، طرح خروج دام از جنگل بود.  لازم بیادآوری است در جنگل های شمال کشور حدود 87.000 خانوار جنگل نشين با جمعيتی حدود 500.000 نفر و با در اختيار داشتن 5.7  ميليون واحد دامي  به کار كشاورزي و دامپروري اشتغال دارند. به علاوه يك جمعيت 600.000 نفري ديگر نيز در روستاهاي مجاور جنگل ها زندگي مي كنند و از نظر تامين سوخت، علوفه و مصارف روستايي وابسته به جنگل ها مي باشند. بخش عظیمی از اين جمعيت 1/1 ميليون نفري و افرادي كه از نظر اقتصادي واجتماعي وابسته به آنها هستند و شاید علاقة چنداني هم به حل مسايل جنگل هاي در حال تخريب شمال و حفاظت از آنها را ندارند، همراه با دام موجود باید از جنگل خارج مي شدند. در این زمینه دولت برای خروج هر واحد دامی از جنگل باید 10 تا 15 هزار تومان مي پرداخت. چنانچه مردم عرصه و اعیانی هم داشته باشند باید آنها نیز خریداری مي شد تا جای آنها جنگل کاری شود. به این ترتیب برای خروج هر خانواده از داخل جنگل به غیر از هزینه دام ها، دولت باید 5 تا 6 میلیون تومان هزینه پرداخت مي كرد. از جمله سئوالي كه در باره اين طرح بايد جواب داده مي شد اين است  که آیا این کار با چنین هزینه سرسام آوری به راحتی انجام پذیر بود؟ آیا تضمینی برای مراجعه نكردن مجدد این افراد یا بخشی از آنها به محل اولیه وجود داشت؟ آیا امکانات ایجاد شغل برای این افراد پس از خارج کردن آنها از محیط جنگل پیش بینی شده بود؟ آیا با صرف بخش کوچکی از این هزینه ها برای روشن شدن افکار عامه و بالا بردن فرهنگ جنگل نشینان برای زندگی در جنگل و همچنین بازبینی و تدوین قوانین مربوطه و مخصوصا اجرای درست قوانین بدون ملاحظات شخصی و سیاسی با هر فرد در هرمقام و مرتبه ای سیر صعودی این تخریب کمتر نمی شد؟

تخريب جنگل توسط جنگل نشينان:

 اگرچه در فيلم مستند فرهاد ورهرام به نوعي و با زيركي خاص تخريب جنگل را از سوي جنگل نشينان بسمت جنگلبانان و بهره برداران دولتي سوق مي داد اما اين حقيقت را نمي توان كتمان كرد كه جنگل نشينان و روستائيان براي تامين مايحتاج خود در استفاده از جنگل ها از هيچ قاعده صحيح و معقولي پيروي نمي نمايند و به نوعي خود در نابودي جنگل‌ها نفش عمده اي دارند. چه بسا در اين زمينه بسياري از افراد هم آگاهانه يا ناآگانه زمينه سوء استفادة اشخاص سودجو را فراهم مي كنند. به هر حال با روندی که از سالها قبل در مورد قطع درختان در جنگل هاي شمال و جنگل هاي حفاظتي و حمايتي ساير نقاط كشور وجود داشته و کماکان نیز شاهد هستیم اگر چاره درستي براي جلوگيري از تخريب اين منابع خدادادي صورت نگيرد علاوه بر اينكه اين اندك جنگل باقيمانده را از دست خواهيم داد بايد شاهد پيامدهاي ناگوار آن هم باشيم. 

                                                             چه زیبا و باصفاست جنگل

                  چنگل تراشی در دامنه های پرشیب جنگل برای کاربری کشاورزی

           تصویری دیگر از جنگل تراشی، آیا قانونی برای جلوگیری از این کار وحود ندارد؟

          

                  پس روستاییان هم در این تخریب نقش بسزایی دارند!

        جنگل تراشی تا نوک قله هم پیش رفته است یقینا آن بالا چشم انداز بهتری دارد

                

در این طرف کوه حتی سایه یک تک درخت هم غنیمت است برای استراحت دام یا انسان. پس نگذارید آن طرف کوه هم مثل این طرف شود

جنگل هرچند‌ از ديدگاه‌ عاميانه‌ فضايي‌ سبز و خرم‌ براي‌ گشت‌ و گذار در طبيعت‌ و از نظر اقتصادي‌منبعي‌ براي‌ تامين‌ فراورده‌هاي‌ چوبي‌ مي‌باشد اما از ديدگاه‌ علمي‌، نقش‌ وارزش‌ جنگلها بسيار فراتر از ارزش‌ اقتصادي‌ آن‌ تنها به‌ عنوان‌ منبع‌ توليد چوب‌ است‌. چرا كه جنگل علاوه بر فضاي سبز به عنوان تفرجگاه براي انسان، نقش بسزايي در كنترل آبهاي سطحي و تغذيه آبهاي زيرزميني، مبارزه با آلودگي هوا، مبارزه با فرسايش و حفظ و توليد خاك، جلوگيري از سرو صداي محيط، تعديل و تلطيف آب و هوا، جلوگيري‌ از وقوع‌ بهمن‌، جلوگيري‌ از رانش‌ زمين‌، توليد چوب و کاغذ و  توليد مواد دارويي و صنعتي دارد. بنابراین مردم و دولتيان باید بيش از پيش بفكر جنگل باشند چرا که سهم سرانه هر نفر ايراني از اين جنگلها فقط 0.25 هکتار است.

 


تاریخ : سه شنبه دهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

فرم طرح درس روزانه

مشخصات کلی

نام درس: جغرافیای پیش دانشگاهی  موضوع درس:سنجش از دور   صفحات کتاب: 88-87     مدت تدریس:42 دقیقه

نام ونام خانوادگی دبیراسد علی فلاحی                   رشته:جغرافیا

از واحد آموزشی :پیش دانشگاهیالزهرا              منطقه:ادلفان

هدف  ها

 

هدفهای کلی درس:آشنایی دانش آموزان با علم سنجش از دور

 

هدفهای جزئی:

 

1.       آشنایی با تعریف علم سنجش از دور

2.       آشنایی با عاملی که باعث تحول سنجش از دور شده

3.       آشنایی با سنجنده و انواع آن که شامل :سنجنده فعال و غیر فعال است.

4.       آشنایی با تفاوت ماهواره های سنجش از دور با مخابراتی

5.       آشنایی با ماهواره های سنجش از دور که شامل:لندست،اسپات ،نوا(هواشناسی)

 

 

هدفهای رفتاری: از دانش آموز انتظار می رود پس از تدریس و یادگیری:

1.       علم سنجش از دور را تعریف کند

2.       عاملی که باعث تحول علم سنجش از دور شده را نام برده و توضیح دهند.

3.       سنجنده را تعریف کند.

4.       انواع سنجنده را نام برده و توضیح دهند.

5.       تفاوت ماهواره های سنجش از دور با مخابراتی را شرح دهند.

6.       ویژگیهای ماهواره لندست،اسپات و نوا  را شرح دهند.

 

روشها و وسایل آموزشی

مواد و وسایل آموزشی:

گچ،تخته،کتاب درسی و CD آموزشی مرتبط با درس                                                                                                                زمان بندی

 

روش تدریس:

سخنرانی،پرسش وپاسخ،نمایشCD ،گروه بندی دانش آموزان  و نتیجه گیری.

 

الگوی نوین در فرایند یادگیری:                                                                                                                                        دقیقه

تقسیم بندی دانش آموزان به سه گروه (گروه نرگس،گروه مریم،گروه یاسمن)_ارائه CD

 

فعالیتهای قبل از شروع ...

نحوه شروع(سلام و احوالپرسی،حضور وغیاب،...)

سلام و احوال پرسی و حضور و غیاب

                                                                                                                                                                                                         2

رسیدگی به تکالیف گذشته:

پرسش از درس قبل و سنجش رفتار ورودی دانش آموزان از مطالب تدریس شده

                                                                                                                                                                                                         3

سنجش رفتار وردی (سنجش آمادگی ) و ارزش یابی تشخیصی:     3

طرح سئوال جهت تمرکز حواس دانش آموزان و کلاس را برای درس جدید آماده میکنیم

 مانند:

آیا دانش آموزان می توانند بگویند علم سنجش از دور چیست؟

فعالیتهای قبل از شروع

رئوس مطالب و مفاهیم:

پس از اطمینان از یادگیری درس جلسه قبل ،مطالب اصلی یا اهداف جزئی را برروی  تخته نوشته و CD مربوط به درس را آماده میکنیم.

3

 

 

 

 

 

معرفی درس جدید و ایجاد آمادگی و انگیزه برای پذیرش آن:

تعریف سنجش از دور،فن عکاسی،سنجنده،سنجنده فعال ،سنجنده غیرفعال ،ماهواره لندست،اسپات و نوا  مطالب درس جدید می باشند وبرای ایجاد انگیزه در دانش آموزان از آنها سئوال می شود که آیا می توانند علم سنجش از دور را تعریف کنند.

 

3

 

فعالیت های ضمن تدریس (ارائه مطالب)

 

اجرای تدریس و فرایند یاددهی –یادگیری مبتنی بر دانش آموز فعال (شروع،ارائه درس ،اختتام):

1.       در ابتدا علم سنجش از دور تعریف می شود .

2.       فن عکاسی و انواع عکسها که باعث تحول سنجش از دور شده توضیح داده میشود

3.       سنجنده و انواع فعال و غیر فعال آن شرح داده می شود.

4.       تفاوت ماهواره های سنجش از دور با مخابراتی توضیح داده می شود.

5.       ماهواره های لندست ،اسپات و نوا (هواشناسی) به همراه ویژگیهای آنها توضیح داده میشود

 

10

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ارزشیابی تکوینی(مرحله ای):

سئوالات از دانش آموزان در رابطه با مطالب تدریس شده در حد دانش ،فرا دانش و استدلالی پرسیده می شود.

5

 

فعالیت های تکمیلی

جمع بندی و نتیجه گیری:

در پایان تدریس با پرسش از دانش آموزان یک جمع بندی کلی از درس انجام می شود.

3

 

 

 


تاریخ : سه شنبه دهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

حکومت‌های محلی راه‌حل توسعه و امنیت


محمد باقر قالیباف:ما به پیگیری جدی مقوله حکومت‌های محلی در شکل نیمه‌متمرکز آن به شدت نیاز داریم. ما برای سال‌ها اختیارات را در مرکز گردآورده‌ایم و همپای آن بخش عمده‌ای از امکانات در تهران تمرکز یافته‌اند. موفقیت در این روند اثر مستقیمی بر کارآمدی مجموعه دولت و افزایش مشارکت مردمی در امور خواهد داشت.

محمدباقر قالیباف معتقد است حکومت‌های محلی راه‌حل توسعه و امنیت می باشد.

دکتر قالیباف در توضیح بیشتر این مطلب می گوید: حکومت محلی در شکل توسعه یافته، سازمانی است عمومی که در قسمتی از خاک یک کشور که دارای قدرت عالی سیاسی یا شبیه آن است به موجب قوانین عمومی یا خصوصی تشکیل می‌شود تا خدمات لازم را در محدوده خاص برای مردم تأمین کند. گاهی به کلیه سازمان‌های مستقر در سطح عمومی محل نیز خواهد شد.

وی در گفتگو با سرمایه ادامه می دهد: ویژگی‌ حکومت‌های محلی آن است که این حکومت‌ها فاقد قدرت عالی سیاسی ـ به معنای واقعی هستند. حکومتی ملی حلقه اتصال حکومت مرکزی به مردم است. مشارکت مردم در امور محلی از یک دهه قبل تاکنون به عنوان عاملی اساسی در بررسی‌های توسعه مورد توجه قرار گرفته است. در این میان وظیفه اصلی برعهده دولت و حکومت‌های مرکزی است که از وظایف، اختیارات و مسوولیت‌هایش تمرکززدایی کند و آنها را به حکومت محلی واگذار کند.

شهردار تهران در ادامه می افزاید: یکی از مهم‌ترین نهادهای حکومت محلی نهادهای مدیریت شهری است. این مسأله برای نهادهای مدیریت شهری در دو سطح قابل طرح است؛ در وهله اول این نهادها باید یک فرآیند تدریجی ولی دائمی اختیارگیری را دنبال کنند و در وهله بعدی باید تلاش کنند اختیارات را در نهادهای پایین‌دستی و نیز نهادهای مردمی توزیع کنند. در مورد توجه طی شده در سال‌های اخیر در کشور باید این سوال را پرسید که باتوجه به الزام برنامه‌های سوم و چهارم مبنی بر واگذاری اختیارات به دولت به شهرداری‌ها آیا این روند به صورت منطقی و قانونی اجرا شده است؟ باید بدانیم که تفاوت زیادی بین واگذاری اختیار و مسوولیت وجود دارد. متأسفانه در حال حاضر، مدیریت شهری از تنوع مسوولیت‌ها در مورد امری واحد رنج می‌برد و شهرداری در انجام امور خود را مواجه با انبوهی از سازمان‌ها و ارگان‌های دولت می‌بیند. پس این روند تمرکززدایی در جهت تقویت حکومتی محلی از طرف دولت مرکزی به درستی انجام نشده است. در سطح دوم سوال این است که مدیریت شهری در جهت تقویت نهادهای خود در امور محلی و افزایش مشارکت مردم چه قدم‌هایی برداشته است؟ باید بگویم که در این دوره افزایش نهادهای شهرداری جهت خدمات‌دهی بیشتر به مردم را شاهد بودیم. همچنین رویکرد محله‌محوری را با تشکیل و تقویت شورایاری‌ها دنبال کردیم. باید بدانیم که اگر امور مردم را به خود آنها واگذار کنیم کارها بهتر انجام می‌شود. استقبال مردم از شورایاری‌ها هم برای ما غیرقابل تصور بوده است. امسال سندبرنامه محله‌ها تدوین و تصویب شده و در حال حاضر همه اقدامات محلات بر اساس این سند صورت می‌گیرد.

قالیباف در پاسخ به اینکه آیا نظریه حکومت محلی استراتژی انتخاباتی شما برای اداره کشور است؟ این استراتژی قرار است به کدامیک از بحران‌ها و شکاف‌های موجود پاسخ‌ گوید؟، می گوید: در مورد این موضوع به صورت جدی‌ در حال بررسی هستم وهنوز به یک نتیجه قطعی نرسیده‌ام. در مورد اینکه چنین استراتژی‌ای چه جایگاهی در برنامه‌ریزی برای اداره کشور دارد، باید عرض کنم که قطعاً ما به پیگیری جدی مقوله حکومت‌های محلی در شکل نیمه‌متمرکز آن به شدت نیاز داریم. ما برای سال‌ها اختیارات را در مرکز گردآورده‌ایم و همپای آن بخش عمده‌ای از امکانات در تهران تمرکز یافته‌اند.

وی تاکید می کند: این تمرکز علاوه بر به وجود آوردن بی‌عدالتی و عدم توازن، عدم شکل‌گیری یک ادغام اجتماعی اصولی را در پی داشته است و می‌دانیم که این فرآیند هم دارای پیامدهای منفی برای توسعه است و هم دارای پیامدهای امنیتی برای کشور.

قالیباف ادامه می دهد: معتقدم هر فردی که مسئولیتی در کشور می‌پذیرد به هر صورت باید به این مقوله بیندیشد و آن را اجرایی کند. اینکه چگونه اجرا کند، بسیار مهم است چراکه ما برنامه تمرکززدایی داشته‌ایم ولی این برنامه‌ها اثرگذار نبوده‌اند و اجرایی نشده‌اند، ما در این مرحله علاوه بر دیدگاه روشن در مورد مقوله حکومت‌های محلی باید مسأله اجرایی ساختن آن را نیز مورد توجه قرار دهیم. موفقیت در این روند اثر مستقیمی بر کارآمدی مجموعه دولت و افزایش مشارکت مردمی در امور خواهد داشت.

 


تاریخ : سه شنبه دهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

نمونه  سوالات درس جغرافیا (1) و عمومی تمای رشته ها

 

درس اول : جغرافیا علمی برای زندگی

1- چرا انسان با محیط طبیعی ارتباط بر قرار کرد؟

2- تمدنهای اولیه در کجا شکل گرفتند؟

3- آیا بر خورد انسان با طبیعت در محیط های گونا گون یک نواخت است توضیح دهید .

4- اجزا و پدیده های محیط طبیعی را نام ببرید؟

5- انسان چگونه توانسته است شکل رابطه خود با محیط را تغییر دهد؟

6- چرا انسان در ارتباط با طبیعت دچار مشکل شده است؟

7- هدف علم جغرافیا چیست ؟ با ذکر مثالی توضیح دهید.

8- یکی از کار بردهای مهم دانش جغرافیا را بنویسید؟

9- برای ایجاد یک فروشکاه بزرگ درشهر جغرافیدانان باید چه مواردی رامورد مطالعه قرار دهند؟

10- منظور از دید ترکیبی در جغرافیا چیست؟

11- جغرافیدانان اطلاعات خود را از کدام منابع به دست می آورند؟

12- آمار نامه های آب وهواشناسی چه پارامترهایی را شامل می شوند؟

13- نقشه ها قابلیت نمایش چه عوارض وپدیده هارا دارند؟

14- نقشه های کوچک مقیاسامکان نمایش چه پدیده هایی را دارند؟

15- معایب نقشه های کوچک مقیاس را بنویسید.

16- از تصاویر هوایی در چه مواردی استفاده می شود؟

17- تصاویر هوایی چگونه تهیه می شود؟

18- کارای تصاویر هوای چه زمانی بهتر معلوم می شود؟

19- چرا تصاویر هوایی دید ترکیبی بدست می دهند؟  

 

درس دوم: جغرافیای طبیعی ایران 

 

1- کشور ایران در کدام منطقه واقع شده است؟

2- چه عواملی باعث شده است تا کشور ایران روی نوار بیابانی زمین واقع شود؟

3- خشکترین نواحی فلات ایران را نام ببرید.

4-تحت تاثیر چه عاملی ودر چه دوره ای شکل نهایی کوههای البرز و زاگرس بوجود آمده است؟

5- در ایران حوضه های بسته چگونه بوجود آمده است؟

6- در چه دوره ای کوههای دماوندو سهند و سبلان و تفتان بوجود آمده است؟

7- مهمترین عامل خارجی تغییر شکل دهنده ناهمواریهای ایران چه بوده است؟

8- فلات ایران شامل چه کشورهای میشود؟

9- محدوده فلات ایران را مشخص کنید؟

10- اشکال ناهمواری در ایران را نام ببرید؟

11- سر زمین های هموار ایرا ن در کجا واقع شده است؟

12- ناهموای های ایران از نظر طبیعی و جهت بر جسته گیها به چند دسته تقسیم می شود؟نام ببرید .

13- ناهموای های ایران چه نقشی در زندگی ما دارند؟

14- مخروط افکنه چگونه بوجود می آید؟

15- ویژگیهای رشته کوه البرز را بنویسید؟

16- دامنه شمالی و جنوبی رشته کوه البرزرا از نظر پوشش گیاهی وشرایط آب وهوا  باهم مقایسه کنید؟

17- ویژگیهای ناحیه کوهستانی زاگرس را بنویسید؟

18- رودهای مهم وپر آبی که از ارتفاعات زاگرس سرچشمه می گیرد به سمت کدام جلکه جاری می شود؟

19-کوههای زاگرس چه نقشی در زندگی ساکنان این ناحیه دارد ؟ به دو مورد اشاره کنید؟

20- چرا در نواحی غرب ایران دشتهای حاصل خیزی بوجود آمده است؟

21- چه عواملی در وسعت جلگه ها موثر است؟

22- جلگه های کناره ای دریای خزر با کناره ای خلیج فارس و دریای عمان چه تفاوتهایی دارند؟

23- جلگه و دشت چه تفاوتهایی با هم دارند؟

24- دو عنصر اصلی آب و هوا را نام ببرید.

25- چه عواملی در تنوع آب وهوای کشور ما موثر هستند. نام برده و در مورد هر یک توضیح دهید.

26- توده های هوای که کشور ما را در طول سال تحت تاثیر قرار می دهند را نام ببرید.

 

   درس سوم: جغرافیای انسانی 

 

  1- نخسین روستاههای داخل فلات ایران در کدام مناطق بوجود آمدند؟ چرا؟

2- واحه را تعریف کنید؟

3- در مورد روستاهای متمرکز و روستاهای پراکنده توضیح دهید .

4- روستاهای طولی را تعریف کنید.

5- در مورد روستاهای پلکانی توضیح دهید .

6- چرا در مناطق گرم و خشک روستاییان سقف خانه های خود را گنبدی شکل می سازند؟

7- روستا را تعریف کنید .

8- منابع در آمد روستاییان را بنویسید .

9- چرا در سواحل جنوبی ایران صید ماهی رواج بیشتری دارد؟

10- عواملی که در ایجاد و توسعه سهرهای ایران  دخالت دارند را نام ببرید؟

11- نابرابری در پراکندگی شهرهای ایران در عرضهای مختلف جغرافیایی نشان دهنده چیست؟

12-  منظور از نقش شهر چیست ؟ با ذکر مثالی توضیح دهید .

13- علت تدوین برنامه توسعه شهری بوسیله سازمانهای مسئول چه بوده است؟

14- در برنامه توسعه شهری از چه منابعی استفاده می شود؟

15- زندگی عشایری زایده چیست؟

16- چه عواملی در ایران باعث شده است تا شرایط مساعدی برای دامپروری عشایر فراهم شود؟

17- ویژگیهای عشایر را بنویسید؟

18- ایلات مهم کشور ایران را نام برده و ییلاق و قشلاق هر کدام را مشخص کنید .

19- بزر گترین تقسیمات کشوری چه نام دارد؟

20- شهر را تعریف کنید .  

 

 درس چهارم: آبها

  

    ۱- چرا آب را مایع حیات می نامند؟                                                                                                                            

       2- اهمیت آب در زندگی را بنویسید؟

3- موارد استفاده از آب را بنویسید؟

4- منظور از آب شیرین چیست؟ وضعیت آب شیرین در جهان چگونه است؟

5- چرا مقدار بارندگی و حجم آبهای ایران به اندازه کافی نیست؟

6- آیا مشکل آب در کشور ما فقط کمبود ریزشهای جوی است؟ توضیح دهید.

7- منظور از تبخیر واقعی و تبخیر بالقوه چیست؟

8- چرا معمولا رقم تبخیر بالقوه بیشتر از تبخیر واقعی است؟

9- چرا کشور ایران با محدودیت منابع آب مواجه است؟

10- قنات از ابداعات کدام ملت است؟

11- قنات در کدام استانها بیشتر به چشم می خورد؟

 

درس پنجم:آبها    

                                                                                                                                                   

1- در بخش کشاورزی چه عواملی باعث به هدر دادن مقدار زیادی آب در سال میشود؟

2- برای تامین آب سالم آشامیدنی چه کارهایی انجام می شود؟

3-در سالهای اخیر چرا نیاز بیشتری برای آ ب آشامیدنی سالم احساس شده است؟

4- تامین آب آشامیدنی  شهرها و روستاها چه تاثیری در آب مورد نیاز بخش کشاورزی دارد؟

5- آبی که در بخش صنعت استفاده می شود چه خصوصیاتی پیدا می کند؟

6- چه عواملی باعث شده است که آب به عنوان یک عامل بوجود آورنده بحران تلقی شود؟

7- بهترین راه حل برای بهره برداری درست از آبهای آشامیدنی و آب در بخش کشاورزی چیست؟

8- چرا تهیه آبهای آشامیدنی  شهرها وروستاها بسار پر هزینه تر از آبهای کشاورزی و صنعتی است؟

9- آلودگی آب چیست ؟ وچه عواملی باعث آلودگی آبها می شود؟

10- ویژگی عمده بیابانها کدام است؟                                                                                                                           

 درس ششم: بیابانها 

 

11-دومورداز ویژگیهای آب وهوایی مناطق خشک را بنویسید؟

12- مهمترین نوار بیابانی زمین در کدام نیم کره است ؟ و کدام بیابانها را شامل می شود؟

13- علل مهم وموثر در ایجا د بیابانها را نام ببرید ودر مورد هر یک توضیح دهید.

14- در خشکی سرزمین ایران وپیدایش بیابانها در آن چه عواملی دخالت داشته است؟

15-  فرسایش خاک چیست؟

 

 درس هفتم: انسان و بیابان 

                        

16- بیابان زایی چیست؟

17- انسان چگونه موجب فرسایش خاک می شود؟

18- انسان چگونه موجب افزایش نمک در خاک می شود؟

19-برای مبارزه با بیابان زایی  چه کارهای انجام می شود؟ 

 

 درس هشتم:جنگلها و اهمیت آنها 

 

1- اهمیت و نقش جنگلها در زندگی انسان را بنویسید .

2- زیست بومهای اصلی کره زمین کدام است؟

3- چرا زیست بومهای مختلف در سطح کره زمین بوجود آمده است؟

4- زیست بوم چیست؟

5- چرا در بیومهای قطبی و توندرا میزان دخالت و دست کاری انسان ناچیز است؟

6- علت تخریب زیست بومها چیست؟

7- منظور از کشاورزی گذرا چیست؟

8- چرا جنگلهای آمازون را ذخایر حیاتی جهان می نامند؟ 

 

 

 درس نهم:مراتع و جنگلها در ایران 

 

1- چرا دربخشهای وسیعی از کشور ایران رویش درخت با دشواری روبروست؟

2- چرا تنوع گونه های درختی و گیاهی در ایران زیاد است؟

3- چرا در سواحل دریای خزر و دامنه های شمالی رشته کوه البرز جنگلهای انبوهی روئیده است؟

4- بیش از نیمی از درختان جنگلهای شمال از چه نوعی است؟ و اهمیت این جنگلها را بنویسید؟

5- جنگلهای نواحی نیمه مرطوب در کدام قسمت ایران روییده است و مهمترین گونه های درختی این جنگلها را نام ببرید؟

6- اهمیت جنگلهای نواحی خشک و نیمه خشک را بنویسید .

7- در مورد جنگلهای حرا توضیح دهید.

8- مرتع را تعریف کنید؟

9- مهمترین نقش مراتع ایران را بنویسید؟

10-  مهمترین عامل تخریب کننده جنگلها و مراتع ایران را بنویسید؟

11- یکی از آثار مهم از بین رفتن مراتع چیست؟

 

درس دهم: آلودگی هوا 

 

1- آلودگی هوا را تعریف کنید؟

2- علل آلودگی هوا را بنویسید؟

3- چرا اشعه تابش زمین از جو زمین خارج نمی شود؟

 4- در مورد اثر مثبت پدیده گلخانه جو زمین توضیح دهید.

5- چه عواملی باعث شده است تا میزان گازهای گلخانه ای جو زمین افزایش یابد؟

6- افزایش گازهای گلخانهای جو زمین چه نتیجه ای به دنبال داشته است؟

7- مهمترین پیامدهای گرم شدن کره زمین را بنویسید؟

8- باران اسیدی چیست؟

9- مهمترین پیامدهای باران اسیدی را بنویسید؟

 

 درس یازدهم:آلودگی دریاها ورودها 

 

1- راه حلهای مقابله با آلودگی رود خانه ها را بنویسید.      

2- چه عواملی موجب آلودگی دریاها می شود؟

3- دو مشکل حیات دریا ها را به خطر انداخته است آن دو را بنویسید.

4- منبع آلوده کننده آب دریای خزر را نام برده ودر مورد هر یک توضیح دهید.

5- اهمیت اقتصادی خلیج فارس را بنویسید.

6- عوامل آلوده کننده آب جلیج فارس را بنویسید

7- تاثیرا ت ناشی از آلودگی آب خلیج فارس را بنویسید

8- چه عواملی باعث شده است تا آب خلیج فارس در برابر منابع آلوده کننده آسیب پذیر تر باشد؟

 

  درس دوازدهم: مخاطرات طبیعی 

     

1- مخاطرات طبیعی چیست؟

2- چند مورد از مخاطرات طبیعی را نام ببرید؟

3- مخاطرات طبیعی را بر چه اساسی طبقه بندی می کنند؟ توضیح دهید.

4- صفحه های تشکیل دهنده پوسته زمین چند نوع حرکت دارند؟

5- زلزله چگونه و چه موقع اتفاق می افتد؟

6- چه عواملی باعث تجمع انرژی در زمین می شودواین امر چگونه باعث بوجود آمدن زلزله می شود؟

7- چه رابطه ای بین عمق کانون زلزله وشدت ویران کنندگی آن وجود دارد؟

8- مقیاسهای سنجش زلزله را نام ببرید؟

9- مهمترین مناطق زلزله خیز در جهان را نام برده و در مورد هر یک توضیح دهید.

10- علایم پیش بینی زلزله را نام ببرید و در مورد هر یک توضیح دهید.

11- بعد از وقوع زلزله چه اتفاق می افتد؟

12- سیل چیست؟ و چه پیامدهایی به دنبال دارد؟

13- علت وقوع سیل را بنویسید؟

14- در صورتی که بخواهیم یک منطقه را از نظر امکان وقوع سیل یا عدم وقوع سیل بررسی نماییم باید به چه نکاتی توجه کنیم؟

15- علت وقوع سیل در بنگلادش را بنویسید؟

16- بهمن چیست ؟ وعلل سقوط بهمن را بنویسید.

17- در چه مناطقی خطر سقوط بهمن وجود دارد؟

18- در کشور ایران در چه مناطقی امکان سقوط بهمن وجود دارد؟

19- خشکسالی چیست؟

20- آیا خسکسال مخصوص یک نوع آب و هوای خاصی است؟ توضیح دهید.

 21  - خشکسالی چه مشکلاتی را بوجود می آورد؟                                                                                                       

1- چه موقع حوادث طبیعی اثرات مفیدی بر جای می گذارد؟

2- چه موقع حوادث طبیعی مخاطرات طبیعی نامیده می شود؟

3- آیا انسان در تشدید حوادث طبیعی دخالت دارد؟ توضیح دهید.

4- پوشش گیاهی چگونه احتمال وقوع سیل را کاهش می دهد؟

5- برای پیش بینی خطر سیل دو راه وجود دارد .آن دو را ه را بنویسید . کدام موثر تر است؟به چه دلیل؟

6- سیل معمولا کجا اتفاق می افتد؟

7- راههای مقابله با خطر بهمن را بنویسید.

8- به نظر دانشمندان علت خشک سالی چیست؟

9- ژاپنی ها چگونه اثر زلزله را بر ساختمانهایشان خنثی نموده اند؟ 

                                           

 درس چهاردهم : جمعیت

 

1- منظو از عوامل دفع جمعیت و عوامل جذب جمعیت چیست؟

2- عوامل طبیعی که موجب تفرق جمعیت میشود را بنویسید؟

3- عوامل انسانی که موجب تفرق جمعیت می شود کدام است؟

4- عوامل انسانی و طبیعی که موجب تراکم جمعیت می شود را بنویسید؟

5-چرا میزان رشد جمعیت جهان  در یک دوره طولانی در زمانهای گذشته ثابت بوده است؟

6- بعد از انقلاب صنعتی چه عواملی باعث شد تا جمعیت جهان چند برابر گردد؟

7- بیشترین افزایش جمعیت جهان مربوط به کدام قاره ها است؟ منظور از انفجار جمعیت چیست؟

8- نرخ مولید و مرگ و میر چگونه بر رشد جمعیت اثر می گذارد ؟

9- منظور از رشد طبیعی جمعیت چیست؟

10- چه عواملی باعث شده است تا جمعیت کشورهای در حال توسعه در حال افزایش باشد؟

11- هر م سنی کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته چه تفاوتهای با هم دارند؟

12- آ ب و هوا چه تاثیری برتوزیع جمعیت کشور ایران گذاشته است؟

13- چه عواملی باعث شده است تا تراکم جمعیت درتهران بیشر از سایر شهرهای ایران باشد؟

14- فواید سر شماری چیست؟

15- چه عواملی باعث شده است تا رشد جمعیت کشور ایران رو به افزایش باشد؟

16- در مورد هرم سنی کشور ایران در سالهای 70 و 65 توضیح دهید؟                 

درس پانزدهم مهاجرت:

   1-  مهاجرت را تعریف کنید.   

2- مردم به چه دلایلی مهاجرت می کنند؟ 

3- مهاجرت خارجی را تعریف کنید.     

4- مهاجرت داخلی را تعریف نموده و انواع آن را نام برده و توضیح دهید.   

5- مهاجرت اختیاری را با ذکر مثالی تعریف کنید؟   

6- مهاجرت اجباری را با ذکر مثالی تعریف کنید.  

7- در مورد آثارو نتایج مهاجرت روستاییان به شهرها توضیح دهید.   

8- منابع طبیعی به چند گروه اصلی تقسیم می شود ؟   

9- نام برده و در مورد هر یک توضیح دهید.  

10- حد متناسب جمعیت چیست؟      

11- عامل اصلی در ایجاد گرسنگی در جنوب صحرای افریقا را بنویسید؟  

12- آیا فقط عوامل طبیعی چون خشک سالی مسئول گرسنگی است؟ توضیح دهید.                                                                                                          

درس شانزدهم گردشگری:

1- چه عواملی موجب گسترش و تکامل صنعت صنعت جهانگردی درقرن بیستم شده است؟

2- منظور از اوقات فراغت چیست؟

3- جهانگردان به چند دسته تقسیم می شوند؟ توضیح دهید.

4- صنعت جهان گردی از دو راه می تواند به توسعه اقتصادی کشورها کمک کند آن دو راه کدام است؟

5- منظور از صادرات نامریی چیست؟

6- به چه دلیلی اروپا و حوزه دریای مدیترانه یکی از مهمترین قطبهای جهانگردی جهان است؟

7- به چه دلیلی اتریش و سویس  یکی از مهمترین قطبهای جهانگردی جهان است؟

8- کانونهای جهانگردی در آسیا را نام برده و علت جذابیت هر کدام را بنویسید.

9- به چه علتی کشورهای آمریکا و کانادا یکی از مهمترین قطبهای جهانگردی جهان محسوب می شوند؟

10- آثار و پیامدهای صنعت جهانگردی بر روی محیط را نام ببرید؟ و در مورد هر یک توضیح دهید.

11- پارکهای ملی به چه منظوری ایجاد شده اند؟ وچه مقرراتی در آنها حاکم است؟     

 

سوالات درس هفدهم ایرانگردی:

 

1- چه عواملی باعث شده است تا کشور ایران دارای جاذبه های طبیعی باشد؟

2- چه عواملی باعث شده است تا کشور ایران دارای جاذبه های تاریخی باشد؟

3- جاذبه های طبیعی ایران را نام ببرید؟

4- مناطق توریستی کناره های جنوبی دریای خزر را بنویسید.

5- جاذبه های برجسته در شمال ایران را بنویسید.

6- تجمع بیش از اندازه توریست در پارک ملی گلستان چه عواقبی به دنبال داشته است؟

7- در مورد جاذبه های توریستی سواحل جنوبی ایران توضیح دهید

8- نواحی کوهستانی ایران در تابستان و زمستان چگونه باعث جذب جهانگردان می شوند؟

9- نواحی کوهستانی ایران که در فصل تابستان جهانگردان زیادی را به خود جذب می کند را نام ببرید؟

10- حوزه های مهم ورزش زمستانی در ایران را نام ببرید؟

11- چرا به آبهای گرم معدنی - آبهای درمانی  گفته می شود؟

12- اکثر چشمه های آب گرم در چه مناطقی تمرکز  یافته اند؟

13-  جاذبه های فرهنگی و تاریخی ایران را نام ببرید.

14- مهمترین اماکن مذهبی در ایران را نام برده و علت جذابیت هر کدام را بنویسید.

15- اماکن  مذهبی  چگونه باعث توسعه بازرگانی شهرهای مقدس می شوند؟

16- مراکز مهم آثار تاریخی ایران را نام ببرید؟

17- آثار تاریخی شهر اصفهان را بنویسید؟

18- چرا استان فارس از قطبهای عمده جهانگردی در ایران محسوب می شود؟

19- پس ازپیروزی انقلاب اسلامی ایران چه عواملی باعث شد تا جهانگردی در ایران رکود پیدا کند؟

20- منظور از بازارهای جهانگردی ایران چیست؟

21- توسعه جهانگردی خارجی و داخلی کشور ایران چگونه باید باشد؟

 

 

 

 

گروه اموزشی جغرافیایی شهرستان دلفان

سرگروه:اسدعلی فلاحی


تاریخ : سه شنبه دهم آذر 1388
نویسنده : اسد علی فلاحی

نمونه سوالات جغرافیای 2

1- در مقابل هر کلمه صحیح یا غلط بنویسید : الف ) هر قدر به عرض های جغرافیایی بالاتر می رویم زاویه تابش خورشید مایل تر می شود . ب) خاک پودزول از مهمترین خاکهای نواحی مرطوب استوایی است . ج ) دین مسیح در آسیا ظهور کرد . د) سواحل سنگی و مرتفع نسبت به سواحل پست و ماسه ای پهنای بیشتری دارند . ه ) کوههای جوان در دوره ترشیاری بوجود آمده اند . و ) به گسترش بیابان ، بیابان زایی می گویند . ز) مرز ایران و ترکیه با نیت دائمی بودن کشیده شده است . 2- در عبارت های زیر جای خالی را با کلمات مناسب پر کنید : الف ) فرسایش فرآیندی طبیعی در ............... کره ی زمین است . ب ) به زمینهای یخ زده قطب جنوب ............ می گویند . ج) از بهم پیوستن دو یخچال ، یخرفتهای ............... در هم می آمیزند و یخرفت میانی را پدید می آورند . د ) سرزمین لاپلند بین کشورهای .......... و ............ قرار دارد . 3- اکوسیستم را تعریف کنید . 4- به چه دلایلی در برخی از نواحی استخراج نوعی از منابع معدنی یا تولید یک کالا تخصصی می شود ؟ ( ذکر 4 مورد ) 5- هر یک از پدیده های زیر مربوط به کدام نوع از اشکال فرسایشی می باشد ؟ الف - باتلاق ها (        ) ب - غارها (        ) ج - مرداب های ساحلی (        ) 6- چرا در سواحل دلتایی و خلیج های کوچک گونه های متنوع آبزیان زندگی می کنند ؟ 7- خطوط میزان را تعریف کنید .     8- هر یک از جلگه های زیر مربوط به چه کشوری می باشند ؟ الف ) گنگ (      ) ب) ولگا (      ) 9- دلایل محدود بودن فعالیت های کشاورزی در نواحی کوهستانی چیست ؟ 10 - فرسایش بادی در بیابان ها به دو صورت انجام می شود ، نام ببرید . 11- دو مورد از ویژگیهای خاک های لُس را بنویسید . 12- از توان های محیطی نواحی گرم و خشک چهار مورد را ذکر کنید . 13- چرا در نواحی قطبی میزان بارندگی کم است ؟ 14 - محل اقامت اسکیمو ها در فصل زمستان کجاست ؟ 15- یک مکان مناسب برای ایجاد سکونتگاه باید دارای چه ویژگیهایی باشد ؟ ( ذکر دو مورد ) 16- دو شکل اصلی سکونتگاه های روستایی کدامند ؟ 17- الف ) اصطلاح شهر گریزی را تعریف کنید . ب ) دو مورد از پیامد های فقر شهری را بنویسید . 18- چه رابطه ای بین قیمت زمین و فاصله از مرکز شهر وجود دارد ؟ 19 - نام یک شهر جدید برای هر یک از شهرستان های مقابل بنویسید . الف - شیراز (        ) ب - مشهد (        ) 20 - سه ویژگی حکومت را نام ببرید . 21- مرز های تطبیقی چگونه مرزهایی هستند ؟ توضیح دهید . 22- نوع و شکل هر یک از کشورهای زیر را مشخص کنید . الف- نروژ (          ) ب- ژاپن (         ) ج - الجزایر (         ) د - افغانستان (         ) 23- انواع سیستم های کشاورزی سنتی را نام ببرید 24- الف ) عوامل طبیعی موثر در مکان یابی صنعتی را نام ببرید . ب ) دو کشور صنعتی در آمریکای شمالی را نام ببرید . 25 - سه ناحیه متفاوت از نظر دما بر روی کره ی زمین وجود دارد ، آنها را نام ببرید . 26- هر یک از خاک های زیر در کدام ناحیه دیده می شود ؟ الف - پودزول       ب - لاتریت      ج - چرنوزیوم 27- چهار شاخه زبان ایرانی را ذکر کنید . 28- در مقابل هر عبارت کلمه صحیح یا غلط بنویسید . الف ) پیروان دین یهود سرزمین مشخصی ندارد . (       ) ب ) پهنای سواحل در همه ی نواحی یکسان است . (        ) ج ) تپه های ماسه ای ساحلی از جمله اشکال ناهمواری ناشی از رسوب گذاری مواد هستند . (        ) د ) با بهبود کیفیت کار نیروگاه های اتمی می توان از آلودگی اتمی در سواحل جلوگیری کرد . (        ) 29- کدام عوامل در پیدایش انواع ساحل مؤثرند ؟ 30 - با توجه به شکل مقابل به موارد زیر پاسخ دهید : الف ) در امتداد خط d نیمرخ توپوگرافی رارسم نمایید . ب ) نام عارضه مربوط را بنویسید . ج) شیب در سمت راست خط d تندتر است یا سمت چپ آن ؟ 30- هر یک از کو ههای زیر جزء کدام انواع از کوه ها ( جوان ، پیر ) می باشند ؟ الف ) آپالاش       ب ) آلپ 31 - نواحی کوهستانی از چه توانمندیهایی برخوردارند ؟ 32- الف ) یخرفت ها از نظر مواد تشکیل دهنده و ...................... کاملاً با یکدیگر متفاوت اند . ب) متداول ترین نوع تپه های ماسه ای .................. است . ج ) سرزمین پست کنگو در .................. دارای جنگل های استوایی است . 33- امروزه کشورهای واقع در مناطق خشک از چه راه هایی توانسته اند آب مورد نیاز خود را تأمین می نمایند ؟        34- پدیده خورشید نیمه شب چیست ؟ توضیح دهید . 35- چهار مورد از دلایل پدیده ی بیابان زایی ( پیشروی بیابان ) را ذکر کنید . 36- اصطلاح زیر را به اختصار شرح دهید . الف ) آیسبرگ ب) ایلگو 37- مقر یا مکان یک شهر یا روستا را تعریف کنید . 38 - نقش عمده هر یک از شهر های زیر را تعیین کنید . الف ) ژوهانسبورگ ب ) قشم 39- منظور از انقلاب سبز چیست ؟ 40- هر یک از شهرهای جدید زیر در کدام شهرسستان واقع اند ؟ الف ) مجلسی ( ) ب ) گلبهار ( ) 41- چه عواملی منجر به فقر شهری می گردد ؟‌ ( ذکر دو مورد کافی است ) 42- نمودار مقابل را کامل کنید .

43- تالوگ چیست ؟ 44- یکی از ویژگیهای حکومت ، حاکمیت است . این اصطلاح به چه معنایی است ؟ 45- عوامل انسانی مؤثر در مکان یابی صنعتی را ذکر کنید 46- بنیان گذاران سازمان اپک کدام کشورها بودند ؟ ( ذکر 4 مورد کافی است ) 47- کوپن بر اساس کدام معیار ها نواحی آب و هوایی جهان را تقسیم بندی کرد ؟ نام ببرید . 48- هر یک از توضیحات زیر مربوط به کدام نوع خاک است ؟ الف - در نواحی استوایی در اثر بارش فراوان ، کانی های آن شسته می شود و قرمز رنگ است . ب- به علت یخبندان شدید و کند شدن عمل تجزیه ، از نظر هوموس فقیر است . ج- خاک سیاه رنگ و بسیار حاصلخیز جنوب روسیه 49- مرز یک ناحیه چگونه تغییر می کند ؟ 50- عوامل مؤثر در پیدایش سواحل را نام ببرید . 51- چهار مورد از توان های محیطی سواحل را نام ببرید . 52- با توجه به تعاریفی که در سمت راست می آید ، گزینه درست مربوط به هر تعریف را از سمت چپ انتخاب کرده و گزینه مربوط به هر تعریف را در ورقه امتحانی بنویسید . 1- در یخچال ها پدید می آیند . 2- اندازه این سنگ ها با سنگ هایی که زمین آن محل را تشکیل می دهند ، متفاوت است . 3- سنگ هایی که در زیر یخچال به حرکت در می آیند . الف - یخرفتهای کناری ب - یخرفت های زیرین ج - یخرفتهای پایانی د- یخرفتهای سرگردان 53- با توجه به شکل زیر : الف - اختلاف ارتفاع نقاط A و B را حساب نمایید . ب - اگر AB روی نقشه 4 سانتیمتر و مقیاس نقشه نیز25000/1 باشد فاصلة در روی زمین چند کیلومتر و چند متر است ؟ 54- عوامل مؤثر تولید برق بادی را در نواحی کوهستانی نام ببرید و اولین نیروگاه بادی کشورمان ( ایران ) در چه مکانی تأسیس شده است ؟ در نواحی بیابانی خاک لس چه ویژگیهایی دارد ؟ 55- برای تشکیل تپه های ماسه ای نظیر برخان چه شرایطی لازم است ؟ 56- محدودیت ها و مشکلات زندگی در نواحی گرم و خشک را نام ببرید ( ذکر 4 مورد کافی است ) 57- مراحل تشکیل یخچال را در نمودار زیر کامل کنید .

58- الف - جریان دریایی گلف استریم چه مناطقی را تحت تأثیر قرار می دهد ؟ ب - منطقه اصلی زندگی گوزن های شمالی در نواحی قطبی کدام سرزمین و در چه منطقه ای است ؟ 59- روستای میدانگاهی را تعریف کنید . 60- مادر شهرها نسبت به سایر سکونتگاه ها از چه لحاظی دارای برتری می باشند ؟ 6162- نام دیگر مرزهای غیر طبیعی چیست ؟ علت نامگذاری را توضیح دهید . 63- اصطلاحات زیر را توضیح دهید : الف - هوم لند ب - سیاست آپارتاید 64- مهمترین نواحی صنعتی دنیا را نام ببرید ( چهار مورد ) 65- هدف از جابجایی دائمی در سیستم گله داری شبانی چیست ؟ این جابجایی بین چه سرزمین هایی صورت می گیرد ؟ 66- چرا جغرافیدانان به ناحیه بندی یا تقسیم زمین به نواحی می پردازند ؟ توضیح دهید . 67- رایج ترین زبان های دنیا از نظر تعداد افرادی که به آنها تکلم می کنند را نام ببرید . 68- چرا تعیین مرز نواحی جانوری مشکل تر از نواحی گیاهی است ؟ 69- در شکل مقابل برای نیمکره شمالی ناحیه گرم - معتدل و سرد را نشان دهید .

70- سه نمونه از اشکال فرسایشی تراکمی ( ناشی از رسوبگذاری مواد ) در سواحل را نام ببرید . 71- دو منبع آلوده کننده نواحی ساحلی را بیان کنید . 72- چرا نواحی کوهستانی برای تولید برق آبی بادی توانایی دارند ؟ الف - ارتفاع A و B را حساب نمائید . ب- اگر خط AC‌ در روی نقشه 4 سانتیمتر و فاصله حقیقی این دو نقطه در روی زمین 20 کیلومتر باشد مقیاس نقشه را محاسبه کنید . 74- تفاوت کوه های جوان و پیر را بنویسید 75- زندگی در نواحی گرم و خشک چه محدودیت ها و مشکلاتی دارد ؟ ( ذکر 5 مورد کافی است ) 76- تپه های ماسه ای سیف در چه شرایطی به وجود می آیند ؟ 77- چرا ایسبرگ ها خطری برای کشتی رانی محسوب می شوند ؟‌توضیح دهید . 78- چگونه می توان از انرژی زمین گرمایی در نواحی قطبی استفاده کرد ؟ 79- هر یک از ویژگیهای زیر به کدام نوع سکونتگاه ( شهر یا روستا ) مربوط است . در ورقه امتحانی خود بنویسید . الف - خدمات و تسهیلات محدودتر است . ب- اغلب نیروی کار به فعالیت های اولیه مشغولند . ج - کاربری زمین پرتراکم تر و متنوع تر است . د - رشد جمعیت و زاد و ولد بیشتر است . 80- علل اصلی رشد سریع شهر نشینی در کشورهای در حال توسعه چیست ؟ توضیح دهید . 81- زاغه ها چه ویژگیهایی دارند . 82- اگر شهر را به موجودی زنده تشبیه کنیم ، قلب آن ................. خواهد بود و قیمت زمین در آن .............. است . 83- مرزهای تحمیلی از ثبات بیشتری برخوردارند یا مرزهای پیشتاز ؟ دلایل خود را ذکر کنید . 4- کدام موارد باعث شده که وسعت سرزمین ، عامل مهمی در قدرت ملی به حساب آید ؟ توضیح دهید . 85- امروزه اعضای اکو در چه زمینه هایی با هم همکاری می کنند ؟ ( 4 مورد ) 86- جدول مقابل را کامل کرده و عیناً به ورقه امتحانی خود منتقل نمایید .

نوع فعالیت

نام فعالیت

صید ماهی

 

تولید اتومبیل

 

آموزشی

 

تولید فولاد

 

نوع اول

دام پروری

87 - در تقسیم بندی آب و هوایی کوپن هر یک از علامت های B و E و C نمایانگر چه نوع آب و هوایی است ؟                                                                                 88 - صحیح و غلط بودن عبارت های زیر را در ورقه امتحانی مشخص کنید : الف - هر چه به سمت عرض های جغرافیایی بالاتر برویم تنوع درختان بیشتر می شود . ب - بر طبق نظریة جبر محیطی ، انسان با فعالیت خود بر محیط طبیعی تأثیر چشمگیری گذاشته است . ج - هر یک از ادیان از یک مکان معین مبدأ گرفت و سپس در سایر نواحی انتشار یافته اند . د - برای اندازه گیری توسعة انسانی از سه عامل میزان با سوادی ، امید به زندگی و میزان مصرف انرژی استفاده می شود . 89- چرا گیاهان بر روی کره ی زمین نقش حیاتی دارند ؟ 90- چرا خلیج ها از نظر صید ماهی دارای اهمیت زیادی می باشند ؟‌

91- امواج دریا چگونه موجب فرسایش سواحل می شوند ؟ 92- چرا میزان آبهای روان در کوهستان زیاد است ؟‌ دلایل آنرا بنویسید . 93- در شکل مقابل :‌
 الف - ارتفاع نقطة
A چقدر است ؟‌ ب - ارتفاع نقطة B چقدر است ؟‌ ج- میزان شیب در امتداد AB بیشتر است یا CD ؟ چرا؟ 94- علت جابجایی و حرکات صفحات زمین ( Plate ) چیست ؟ 95- الف - بیشترین تأثیر فرسایش باد بر زمین های مرتفع بر کدام قسمت آن انجام می گیرد ؟ ب- اگر موانع سنگی منفرد در معرض سایش با قرار بگیرند به چه شکلی در می آیند ؟ 96- چه عواملی موجب بیابان زایی می شوند ؟ 97- اصطلاحات زیر راتعریف کنید : الف - یخسار ب - ایسبرگ 98- چه عواملی موجب شده است که در شرایط فعلی استفاده از ذخایر با ارزش منطقة قطبی تا حدودی غیر ممکن می شود ؟ 99- مقر یا مکان یک شهر چه فرقی با موقعیت آن دارد ؟ پاسخ را توضیح دهید . 100- چهار مورد از ویژگیهای بخش مرکزی تجارت شهر را بنویسید ( دقت کنید هر ویژگی از ویژگی دیگر متفاوت باشد ) 101- چرا در برنامه ریزی شهری به شهر و محیط پیرامونش به منزلة یک سیستم توجه می کنیم ؟ 102- چرا مرزهای تحمیلی تنش زا هستند و موجب ناآرامی می شوند ؟ 103- افرادی که معتقدند جهانی شدن به سود کشورهای توسعه یافته است ، چه دلیلی برای اعتقاد خود ذکر می کنند ؟ 104- بهترین شکل سرزمینی برای یک کشور چه شکلی است ؟ 105- مدیران یک کارخانه می خواهند نوع وسایل حمل و نقل و راه ر ابرای تأمین مواد اولیه کارخانه و توزیع کالاهای تولید شده ، انتخاب کنند . چه عواملی را باید در نظر بگیرند ؟ نام ببرید . 106- کشورهای صنعتی برای بدست اوردن بازار های بیشتتر به چه راه هایی توسل می شوند ؟ 107- هر یک از توضیحات زیر مربوط به کدام نوع خاک است ؟ الف - در نواحی استوایی در اثر بارش فراوان ، کانی های آن شسته می شود و قرمز رنگ می شود . ب - به علت یخ بندان شدید و کند شدن عمل تجربه ، از نظر هوموس فقیر است . ج - خاک سیاه رنگ و بسیار حاصلخیز جنوب روسیه . 108- هر یک از نواحی زیر براساس کدام عامل ( طبیعی یا انسانی ) ناحیه بندی شده اند ؟‌ الف - ناحیة چرنوزیوم در جنوب روسیه ب- ناحیة استخراج نفت در اطراف خلیج فارس ج - کمر بندی گندم و پنبه در ایالات متحدة آمریکا د - ناحیة ساوانا 109- کانون ناحیه را با ذکر یک مثال از نواحی انسانی توضیح دهید ؟ 110- چگونه سواحل صخره ای به پست و هموار تبدیل می شوند ؟ 111- سواحل پست و ماسه ای برای سکونت و فعالیت انسان مناسبترند یا سواحل سنگی ؟‌چرا ؟ 112- بهترین راه مبارزه با آلودگی نفتی در سواحل چیست ؟ الف - استفاده از آتش ( ) ب - استفاده از پاک کننده ها ( ) ج - جلوگیری از وقوع آنها ( ) د - جریمه و تنبیه ( ) 113- چرا نواحی کوهستانی برای تولید برق آبی و برق بادی توانایی دارند ؟ 114- آیا ضخامت پوستة زمین در زیر قاره ها و افیانوس ها یکسان است ؟ توضیح دهید . 115- اصطلاحات زیر را تعریف کنید : الف - خطوط میزان : ب - نقشه توپوگرافی : 116- تپه های ماسه ای « سیف » چگونه و در چه شرایطی شکل می گیرند ؟ 117- علت تنوع وو کثرت انواع حشرات در مناطق استوایی چیست ؟ 118- چرا نگهداری راه های ارتباطی در مناطق بیابانی ، مستلزم صرف هزینه های هنگفت می باشد ؟ 119- چرا میزان بارندگی در نواحی قطبی کم است ؟ ( دو دلیل بیاورید ) 120- وقتی در قطب شمال پدیده خورشید نیمه شب حاکم است ، در قطب جنوب چه وضعیتی وجود دارد ؟ 121- شکل یا فرم هر یک از روستاهای زیر را بنویسید : الف - خانه ها به هم فشرده و با مزارع فاصله دارند . ب - خانه ها گرداگرد یک مکان عمومی مثل کلیسا قرار گرفته اند . ج - خانه های روستایی در امتداد یک جاده مستقر شده اند . 122- منظور از مقر یا مکان یک روستا یا شهر چیست ؟ 123- اصطلاحات زیر را تعریف کنید : الف - حومه : ب - مادر شهر ( متروپل ) : 124- در عبارت های زیر کدام عبارت صحیح و کدام عبارت غلط است ؟ الف - شهر گریزی بیشتر در کشورهای در حال توسعه وقوع یافته است . ب - حومه نشینان از نظر اشتغال به شهر اصلی وابسته اند . ج- نقش بازگانی تقریباً در همه شهرها وجود دارد . د- « بخش رسمی » اشتغال به مهارت یا سرمایه نیاز ندارد . 125- چرا شمار مبتلایان به بیماریهایی مانند سرطان و امراض عصبی در شهرها بیشتر از روستاها است ؟‌ 126- خط الرأس را تعریف کنید . ب- برای آن مثالی بزنید . 127- در نقشه زیر نام مرز طبیعی (1) و نام کشوری که با شماره (2) مشخص شده است را بنویسید .

128- انقلاب و تحول در کدام عامل اصلی موجب شکل گرفتن پدیدة «‌جهانی شدن » شده است ؟ 129- سه نمونه از تحولات سیاسی در دو دهه اخیر را که منجر به تغییر نقشه جهان شده است نام ببرید . 130- در دهه های اخیر چه عواملی موجب کاهش تقاضای نفت و در نتیجه کاهش قیمت نفت شده است ؟ 131- هر یک از فعالیت های جزء کدام نوع فعالیت های اقتصادی ( کشاورزی ، صنعت ، خدمات ) است ؟ الف - اتومبیل سازی    ب - صید ماهی     ج- پارچه بافی    د - هتلداری 132- کوپن بر اساس کدام معیار ها نواحی آب و هوایی جهان را تقسیم بندی کرد؟ نام ببرید . 133- در عبارت های زیر جای خالی را با کلمات مناسب پر کنید : الف ) به مجموعه ای از موجودات زنده و محیط فیزیکی غیر زنده ای که با آن د رارتباطند ، ............ می گویند . ب ) مهمترین و اصلی ترین بخش زنجیرة غذایی ، ............. هستند . ج ) بیشترین تعداد و تنوع گونه ها در زیست بوم ............. وجود دارد . د ) بعضی از مردم شمال آفریقا به زبان ............... تکلم می کنند . 134- امروزه برای ناحیه بندی از چهار روش استفاده می شود . آنها را نام ببرید . 135- سه نمونه از اشکال ناهمواری ناشی از حفر مواد (‌فرسایش کاوشی ) در سواحل را نام ببرید . 136- کدام عوامل و فعالیت های انسانی باعث تغییر در چشم اندازهای ساحلی می شوند ؟‌ ( ذکر 4 مورد کافی است ) 137- نظریه اشتقاق و جابجایی قاره ها توسط چه کسی مطرح شد و قاره پانگه آ ( ابر قاره ) به کدام قاره ها تقسیم شده است .

138- در شکل زیر : الف - میزان شیب بین دو نقطه AB بیشتر است یا AC ؟ ب - در صورتی که فصله دو نقطة AC روی نقشه 2 سانتی متر باشد ، فاصلة این دو نقطه روی زمین چقدر است ؟

139- الف ) محیط کوهستان برای کشاورزی مناسبتر است یا دامپروری ؟ چرا ؟ ب ) تولید برق در نیروگاه های آبی و بادی مزایای زیادی نسبت به سایر نیروگاه ها دارد . دو مورد از این مزایا را بنویسید . 140- الف ) بیشترین تأثیر فرسایش باد بر زمین های مرتفع بر کدام قسمت آن انجام می گیرد ؟ ب ) اگر موانع سنگی منفرد در معرض سایش باد قرار بگیرند به چه شکلی در می آیند ؟ 141- الف ) چرا خطر فرسایش خاک در جنگل های آمازون در کشور برزیل محسوس تر است ؟ ب ) ویژگیهای مثبت یا توان های محیطی نواحی گرم و خشک را نام ببرید . ( سه مورد کافی است ) 142- الف ) بادهای قطبی چگونه پدید می آیند ؟ ب ) چرا تشخیص فاصله واقعی آیسبرگ ها از کشتی ها دشوار می باشد ؟ 143- الف ) سرزمین لاپلند در کجا واقع است و از چه نظر اهمیت دارد ؟ ب ) کلبه های یخی اسکیموها چه نام دارد ؟ 144- عامل اقتصادی چگونه موجب مهاجرت روستاییان به شهرها می شود ؟ توضیح دهید . 145- نقش عمدة هر یک از شهرهای زیر را بنویسید . الف ) بنارس ( ) ب) هنگ کنگ ( ) ج ) برکلی ( ) د ) رم ( ) 146- چرا هوای مرکز شهرها گرم تر از حومه و نواحی پیرامون آن است ؟ توضیح دهید 147- تعیین خط مرزی رودخانه به صورت تالوک و خط منصف را توضیح داده و مشخص کنید کدامیک بهتر است ؟ 148- کدام موارد باعث شده که وسعت سرزمین ، عامل مهمی در قدرت ملی به حساب آید ؟ توضیح دهید . 149- امروزه نیروی کار از نظر کمی اهمیت دارد یا از نظر کیفی ؟‌چرا ؟ 150- منظور از کشت و صنعت چیست؟ 151- در تعاریف مربوط به « ناحیه » بر روی دو نکته تأکید می شود . این دو نکته را بنویسید . 152- جاهای خالی را در نمودار زیر کامل کنید .

153- با ذکر علت توضیح دهید بین مدارهای 10 درجه شمالی 60 درجه شمالی کدام یک انرژی بیشتری را در واحد سطح دریافت می کنند ؟ 154- عوامل مؤثر در پیدایش سواحل را نام ببرید ؟ ( سه مورد کافی است ) 155-کدام عوامل و فعالیت های انسانی باعث تغییر در چشم اندازهای ساحلی می شوند ؟ ( چهار مورد کافی است ) 156- محیط کوهستان برای کشاورزی مناسب تر است یا دامپروری ؟ چرا ؟

157- در نقشه توپوگرافی زیر :

نیمرخ AB را رسم کنید . 158- باد چگونه عمل سایش انجام می دهد ؟ بیشترین سایش باد در چه قسمتی از موانع سنگی است ؟ 159- چه عواملی موجب جذب گردشگران نواحی مرطوب ، به نواحی گرم و خشک می شوند ؟‌ 160- منظور از رَگٍ یا سنگفرش بیابانی چیست ؟ 161- چه عواملی موجب نوسان سطح آبهای زیر زمینی ،‌ نواحی گرم و خشک شده اند ؟ 162- محدوده نواحی قطبی توسط چه مدارهایی مشخص می گردند ؟ 163- چرا میزان بارندگی در نواحی قطبی کم است ؟‌ دلیل بیاورید ( سه مورد ) 164- جریان های گرم دریایی ، امکان کشتیرانی در کدام بنادر و کشورهای نواحی قطبی را فراهم آورده است ؟ الف ) بندر ................ ( کشور ................. ) ب ) بندر ...................... ( کشور ........................ ) 165- مهمترین اجزای یک سکونت گاه روستایی را نام ببرید . 166- اصطلاحات زیر را تعریف کنید : الف ) شهر نشینی : ب ) شهر گریزی : 167- مهمترین مشائل و مشکلات شهری در کشورهای در حال توسعه را نام ببرید . ( چهار مورد ) 168- به روستاهایی که خانه ها به فاصله ی بسیار نزدیک قرار گرفته اند و مزارع از خانه ها دورند چه می گویند ؟ 1) متفرق 2) میدانگاهی 3) خطی 4) متمرکز 169- منظور از مرزهای هندسی چیست ؟ توضیح دهید . 170- هر کشوری که در ساحل دریایی آزاد قرار گرفته باشد تا چه اندازه بر آبهای ساحلی خود حق حاکمیت دارد ؟ توضیح دهید . 171- بازتاب قدرت حکومت ها را در چه مواردی می توان جستجو کرد ؟ توضیح دهید 172- منظور از کشت و صنعت چیست ؟ 173- کشورهایی که دارای موازنة مثبت هستند چه توانایی هایی می توانند داشته باشند ؟ 174- تقسیم بندی نواحی توسط جغرافی دانان به چه منظوری انجام می گیرد ؟ 175- امروزه برای ناحیه بندی از چهار روش استفاده می شود . آنها را نام ببرید .

176- الف ) خاکهای نواحی قطبی و سرد سیر چه ویژگیهایی دارند ؟ ب ) معروف ترین خاک ایران چه نام دارد ؟ 177- چرا ورود فاضلاب های کشاورزی به آبهای ساحلی ، باعث از بین رفتن آبزیان و کاهش کیفیت محیط ساحلی می شود ؟

 178 عوامل مؤثر در پیدایش سواحل را نام ببرید ( سه مورد کافی است ) 179- در منحنی توپوگرافی مقابل :
الف ) ارتفاع نقطه M را مشخص کنید . ب ) اگر فاصله دو نقطه M و N در روی نقشه 4 سانتی متر باشد ، فاصله حقیقی آن دو نقطه چند کیلومتر است ؟ ( عملیات محاسبات نوشته شود .) 180- چهار مورد از جاذبه های طبیعی نواحی کوهستانی که سبب جذب گردشگر می شود را نام ببرید . 181- هر یک از موارد زیر به چه شکلی بوسیله آبها حمل می شوند : الف ) مواد آهکی ب ) ذرات ج) دانه های شنی 182- از فناوریهای جدید در نواحی گرم و خشک در چه زمینه هایی استفاده می شود ؟ ( چهار مورد ) 183- الف ) خاک لُس چه ویژگیهای دارد ؟ ب ) علت تنوع و کثرت حشرات در جنگل های استوایی چیست ؟ 184- الف) کدام کشورها در قارة آمریکای شمالی جزء محدوده قطبی هستند ؟ ب ) ویژگیهای خاص و منحصر به فرد آب و هوای قطبی کدامند ؟‌ 185- هر یک از ویژگیهای زیر به کدام نوع سکونت گاه ( شهر یا روستا ) مربوط است ؟ الف ) چشم اندازه های طبیعی وسعت زیادی دارند ( ) ب ) تعاون و همکاری بیشتر است ( ) ج ) 75 درصد جمعیت فعال به فعالیت های غیر کشاورزی جذب شده اند ( ) د ) نوگرایی و تغییرات اجتماعی بیشتر است ( ) 186- نقش عمده ی هر یک از شهرهای زیر را بنویسید سرعین ( ) کیش ( ) رم ( ) بنارس ( ) 187- الف ) چرا هوای مرکز شهرها گرم تر از حومه و نواحی پیرامون آن است ؟ توضیح دهید . ب - دو شهر بزرگ جهان که بیش از یک بخش مرکزی ( C.B.D ) دارند کدامند ؟ 188- الف ) مرزهای پیشتاز به چه نوع مرزهایی گفته می شود ؟ ب ) برای این نوع مرزها یک مثال بنویسید . 189- کدام تحولات فناورانه به پدیدة جهانی شدن کمک کرده است ؟‌ 190- مرز را تعریف کنید ؟ 191- الف ) نیروی کار از چند بعد اهمیت دارد ؟ ب ) امروزه کدام بعد اهمیت بیشتری دارد ؟ چرا ؟ 192- منظور از فعالیت های نوع دوم چیست ؟ توضیح دهید و مثال بزنید . 193- در عبارت های زیر جای خالی را با کلمات مناسب پر کنید : الف ) به مجموعه ای از موجودات زنده و محیط فیزیکی غیر زنده ای که با ان در ارتباط اند ، .................. می گویند . ب ) قاره ی پانگه آ به تدریج به دو قاره لوراسیا در شمال و ................ در جنوب تقسیم شد . ج‌) به پوسته و جبه بالایی زمین ، .................. می گویند . 196- کوپن بر اساس کدام معیارها نواحی آب و هوایی جهان را تقسیم بندی کرد ؟ نام ببرید . 197- در مقابل جمله صحیح ( ص ) و جمله های غلط ( غ ) بگذارید . الف ) دین بودا و برهمایی در محدوده ی قاره ی آسیا و آفریقا باقی مانده است ( ) ب ) چرنوزیوم از بهترین خاک های نواحی معتدل است ( ) ج) معمولاً سبک معماری و شهرسازی دو ناحیه مجاور به هم شبیه است ( ) د ) قطب شمال از قطب جنوب سردتر است ( ) هـ - ناحیه ی قطبی جنوب را می توان یک قاره نامید ( ) 198- امروزه برای ناحیه بندی از چه روش هایی استفاده می شود ؟ 199- هر یک از پدیده های زیر مربوط به کدام نوع از اشکال فرسایشی می باشد ؟ الف - دریابار ( ) ب - تپه های ماسه ای ساحلی ( ) ج- ستون سنگی دریایی ( ) 200- کدام عوامل و فعالیت های انسانی باعث تغییر در چشم اندازهای ساحلی می شوند ؟ ( سه مورد کافی است ) 201- سه مورد از جاذبه های گردشگری در محیطهای کوهستانی را بنویسید . 202- با توجه به منحنی توپوگرافی مقابل به موارد زیر پاسخ دهید :

الف - ارتفاع نقطه M را بنویسید . ب - نیمرخ توپوگرافی را در امتداد خط AB ترسیم نمایید .   A B 203- فرایند فرسایش در سه مرحله سبب کاهش ارتفاع کوهستان ها و تغییر شکل انها می شود این مراحل را نام ببرید . 204- از نظر شکل ظاهری برخان ها دارای چه مشخصاتی هستند ؟ 205- چگونه می توان نواحی بیابانی را بازسازی کرد ؟‌ 206- از فنّاوریهای جدید در نواحی گرم و خشک در چه زمینه هایی استفاده می شود ؟‌چهار مورد را بنویسید . 207- چرا میزان برندگی در نواحی قطبی کم است ؟ دلیل بیاورید . 208- جای خالی را با کلمات مناسب پر کنید الف ) در منطقه ای به نام اُکلاویک در کشور ..................... اسکیموها به کمک تجهیزات و امکاناتی که دولت در اختیار آنها قرار داده بود ، شهری زیبا به نام اینوویک ساختند . ب ) کلبه های یخی اسکیمو ها ، ................... نام دارد . ج - به سیستمی که در کنار مزارع ، کارخانه های تبدیل و بسته بندی محصولات پدید آمده است ،‌ ............. می گویند . د - نیروی کار ، سرمایه ، بازار مصرف و .............. از عوامل انسانی مؤثر در مکان یابی صنعتی هستند . 209- اگر حجم قابل رؤیت یک کوه یخ ( آیسبرگ ) 40 متر مکعب باشد ، حجم کل آن چقدر است ؟ 210- هر یک از ویژگیهای زیر به کدام نوع سکونتگاه ( شهر یا روستا ) مربوط است ؟ الف ) خدمات و تسهیلات محدودتر است ( ) ب ) کاربری زمین پرتراکم تر و متنوع تر است ( ) 211- روی نمودار مقابل ، جای خالی را با کلمات مناسب پر کنید .

212- سه ویژگی از فعالیت های « بخش غیر رسمی » در شهرها چیست ؟ 213- علت به وجود آمدن جزیره حرارتی بر فراز شهرها را بنویسید . 214- نقش عمده هر یک از شهرهای زیر را بنویسید . الف - کمبریج (     ) ب - قم (      ) ج- هنگ کنگ (       ) 215- مرزهای تحمیلی چگونه مرزهایی هستند ؟ توضیح دهید . 216- کشور ایران در کدامیک از اتحادیه ها یا سازمان های اقتصادی عضویت دارد ؟ نام ببرید . 218- نوع شکل هر یک از کشورهای زیر را مشخص کنید . الف- شیلی ( ) ب - اندونزی ( ) ج - لهستان ( ) د - تایلند ( ) 219- در تصویر زیر کشاورزی به عنوان یک سیستم نمایش داده شده است . جاهای خالی را با کلمات مناسب پر کنید . 222- چرا گیاهان سبز تولید کنندگان اصلی و مهمترین بخش زنجیره غذایی بشمار می روند ؟ 223- امواج چگونه موجب فرسایش سواحل می شوند ؟ 224- کدام نوع از سواحل شرایط مساعدی برای زراعت فراهم می سازند ؟ دلایل آن را ذکر کنید . 225- چرا نواحی کوهستانی برای تولید برق بادی شرایط مساعدی دارند ؟ با ذکر مثال توضیح دهید . 226- در شکل مقابل :

الف - نوع عارضه را مشخص کنید ( قله یا قعر ) ب - فاصله خطوط میزان چقدر است ؟ ج - فاصله دو نقطه AB در روی نقشه 2 سانتی متر است با توجه به مقیاس نقشه فاصله فاصله حقیقی آن دو نقطه چند کیلومتر می باشد ؟ ( عملیات محاسبه نوشته شود ) مقیاس 227- فرایند فرسایش در کوهستان طی چه مراحلی صورت می گیرد ؟ نام ببرید . 228- برخان چه نوع فرسایش بادی بشمار می رود و شکل آن در طبیعت چگونه است ؟ توضیح دهید . 229- الف ) فعالیت های انسانی نواحی گرم و خشک که نیاز به مکان های خلوت دارند ، را نام ببرید . ب ) با چه اقداماتی می توان نواحی تبدیل شده به بیابان را بازسازی کرد ؟ ( دو مورد ) 230- چه عواملی در تشکیل یخچال ها مؤثرند ؟ ( چهار مورد را ذکر کنید ) 231- کدام جریان دریایی و به چه عللی باعث پیشرفت صنعت ماهیگیری در دریای شمال شده است ؟ توضیح دهید . 232- ملاک های تشکیل شهر از روستا را نام ببرید . 233- مهمترین عوامل توسعه حومه نشینی را بنویسید ( ذکر 5 مورد ) 234- فقر شهری چه مشکلات اجتماعی را در سطح شهرها بوجود می آورد ؟ ( ذکر 4 مورد ) 235- نام دیگر مرزهای غیر طبیعی چیست ؟ علت این نامگذاری را توضیح دهید . 236- چرا « شکل فشرده » با مرکزیت پایتخت بهترین شکل برای یک کشور است ؟ توضیح دهید . 237- کدام کشورهای جهان در زمینه پرورش گوسفند تخصص دارند ؟ ( ذکر 4 مورد ) 238- عوامل انسانی مؤثر در مکان یابی صنعتی صنعتی را نام ببرید . 239- مطالعات کدام دانشمند نشان داد که زمین کروی کامل نیست ؟ 240- هنگامی که خورشید بر مدار رأس السرطان عمودی می تابد ، در نیمکره جنوبی چه فصلی داریم ؟ 241- فاصله شهر الف تا ب در روی زمین 120 کیلومتر است ، مشخص نمایید این فاصله در روی نقشه ای با مقیاس3000000/1 چند سانتیمتر است ؟ ( عملیات محاسبه را در برگه جواب بیاورید ) 242- چهار مورد از ویژگیهای لایه تروپوسفر را بنویسید . 243- در روی برگه امتحانی شکل زیر را بکشید و در روی آن جهت وزش باد ( شیب باد ) را مشخص نمایید . 244- محل وزش باد های غربی کجاست ؟ و چرا زمستان در مسیر این بادها به داخل قاره ها اغتشاش و بی نظمی بوجود می آید ؟ 245- کم باران ترین مناطق سطح زمین منطبق با کدام نواحی زمین است ؟ 246- علت انفجار در آتشفشان های انفجاری چیست ؟ و این آتشفشان ها در چه نواحی از جهان مشاهد ه می شوند ؟ 247- اثرات تخریبی زلزله به چه عواملی بستگی دارد ؟ ( دو مورد کافی است ) 248- دو تفاوت بین سنگهای آذرین ( درونی ) و سنگهای رسوبی را بنویسید . 249- سرعت تجزیه خاک به چه عواملی بستگی دارد و در چه صورت می توان در خاک بیابان محصول فراوان بدست آورد؟ 250- چرا مناطق مخروط افکنه جاذب جمعبت اند ؟ 251- دریاچه های آب شیرین بیشتر در کدام مناطق قرار دارند و کدام دریاچه در ایران هنوز آب شیرین دارد ؟ 252- شدیدترین و ضعیفترین مد ( بیشترین و کمترین ) در چه مواقع مشاهده می شود ؟ 253- چه نوع رسوباتی در منطقه عمیق دریا ته نشین می شود ؟ 254- از یخچال های آلاسکا و گرینلند کدام یک یخچال قطبی و کدام یک یخچال دره ای است و انواع مورن ها کدام موجب پیدایش دریاچه های یخچالی می شود و بیشتر این دریاچه ها در دوره کواترنری بوجود آمده یا دوره ترشیاری ؟ 255- کانون اصلی نژاد زرد کجاست ؟ از نظر مهاجرت نژاد زرد نسبت به سایر نژاد ها چه تفاوتی دارد ؟ و چگونه زردپوستان به قاره آمریکا راه یافتند . 256- سه شکل عمده مهاجرت در قرن اخیر را نام ببرید؟

 


آخرین مطالب